Για τη Ράνια και τον Walid δεν αποτελεί έκπληξη να χτυπήσει το τηλέφωνό τους μία μέρα και να τους πουν πως πρέπει να μεταβούν σε κάποιον ψυχίατρο ή ψυχολόγο και να μεταφράσουν ό,τι λένε ασθενής -που μπορεί να είναι ακόμα και κάποιος τζιχαντιστής- και γιατρός κι ακόμα δεν είναι παράξενο να είναι παρόντες μετεγχειρητικά, στην ανάνηψη.
Μία τυπική μέρα στο νοσοκομείο Παπανικολάου, άλλωστε, ξεκινά με τον καθένα να είναι on call ή να βρίσκεται στο γραφείο τους -που είναι δίπλα στο Γραφείο Κίνησης του νοσηλευτικού ιδρύματος- και να περιμένουν να έρθει κάποιος πρόσφυγα ή μετανάστης, ούτως ώστε να παρέχουν μία πολύτιμη υπηρεσία, αυτή της επικοινωνίας με τους θεράποντες γιατρούς. Οι δυο τους είναι Διαμεσολαβητές Υγείας, εργάζονται με συμβάσεις από τον ΕΟΔΥ και καλούνται να παρίστανται σε όποια υπηρεσία του νοσοκομείου ή κατάσταση, στην οποία οι ασθενείς που δεν γνωρίζουν ελληνικά (ή αγγλικά) πρέπει να επικοινωνήσουν με το προσωπικό.
Όταν έρχεται στα επείγοντα ή στην εφημερία ένας πρόσφυγας ή μετανάστης που μιλάει αραβικά -ο Walid ξέρει αραβικά, αγγλικά, γαλλικά και ελληνικά και η Ράνια αραβικά, αγγλικά και ελληνικά- το Κραφείο Κίνησης έχει το τηλέφωνό τους και τους καλεί να μεταβούν ούτως ώστε να εξηγήσουν στους γιατρούς και στο νοσηλευτικό προσωπικό τι πρόβλημα έχουν οι άνθρωποι που έφτασαν, πού πονάνε, αν ακολουθούν κάποια αγωγή, κ.ά..
«Οι πιο δύσκολες περιπτώσεις παραμένουν τα ψυχιατρικά περιστατικά τόσο όταν φθάνει το άτομο στο νοσοκομείο και πρέπει να το προσεγγίσουμε και να συνεννοηθούμε, όσο και όταν έρχεται η ώρα της συνεδρίας και πρέπει να είμαστε παρόντες για να μεταφράζουμε ό,τι λέει ο ασθενής, αλλά και ο γιατρός. Χρειάζεται μεγάλη συγκέντρωση καθώς η δουλειά μας είναι να μεταφράζουμε ακριβώς όσα λέει το άτομο και βέβαια δεν πρέπει να ξεχνάμε και το προσωπικό κόστος», είπε ο Walid.
Σήμερα η κατάσταση με τους πρόσφυγες έχει ηρεμήσει αρκετά. Την περίοδο ως το 2017 μπορεί να χρειαζόταν να συνδράμουν ακόμα και σε 12 με 15 περιστατικά, ενώ ακόμα και το 2020 όταν ξεκίνησε να εργάζεται ο Walid στο νοσοκομείο 4-5 την ημέρα. Τώρα κατά μέσο όρο έχουν ένα με δύο περιστατικά, αλλά δεν πρόκειται για κάτι που είναι σταθερό. Την περισσότερη δουλειά, πάντως, την έχουν το καλοκαίρι, καθώς τότε είναι που φθάνουν και πιο πολλοί διακινητές από την Τουρκία και γίνονται αρκετά ατυχήματα. «Έχει τύχει να φθάσουν και 12 άτομα στην εφημερία και κάποιοι μάλιστα να χρειαστεί να μείνουν για αρκετές ημέρες», είπε ο ίδιος.
Ο Walid εργάζεται από το 2020 στο νοσοκομείο Παπανικολάου. Ήταν σερβιτόρος στην Τυνησία αλλά μετά έγινε… ερωτικός μετανάστης. Η σύζυγός του είναι Ελληνίδα. Γνωρίστηκαν το 2007 στην Τυνησία όταν αυτή έκανε διακοπές. Τότε αποφάσισε να μετακομίσει στην Ελλάδα και να εργαστεί αρχικά ως σερβιτόρος σε νησιά και στη Χαλκιδική. «Το 2012 έφθασαν κάποιοι τραυματίες πολέμου από τη Λιβύη και έτσι ξεκίνησα να συνεργάζομαι με την Euromedica ως διερμηνέας σε ξενοδοχεία όπου διέμεναν», λέει. Όλα άλλαξαν, όμως, από το 2015 και μετά όταν ξεκίνησε να μετέχει σε ένα πρόγραμμα των Γιατρών του Κόσμου και να εργάζεται ως διερμηνέας στην Ειδομένη. Στη συνέχεια συνεργάστηκε με τη γαλλική οργάνωση WAHA International - Women And Health Alliance, την οργάνωση PRAKSIS και ακολούθησε το πρόγραμμα του ΕΟΔΥ στο νοσοκομείο.
Εφόσον ο ίδιος γνωρίζει αραβικά εξυπηρετεί κατά βάση άτομα από τη Συρία, το Ιράκ, την Αλγερία, ενώ τυχαίνει πολλές φορές και παρέχει βοήθεια και σε τουρίστες, πρόσφυγες από την Ουκρανία που μιλάνε αγγλικά ή άλλες περιπτώσεις.
Και η Ράνια συμφωνεί πως ανάμεσα στα πιο απαιτητικά περιστατικά ανήκουν τα ψυχιατρικά, αλλά και όσοι φθάνουν στο νοσοκομείο μετά συμπλοκές ή μαχαιρώματα. «Είναι πολύ δύσκολο να διαχειριστείς, επίσης, άτομα που έχουν κάνει απόπειρα αυτοκτονίας προηγουμένως ή που έχασαν κάποιον συγγενή τους και καλούμαστε να τους το πούμε», λέει η ίδια, ενθυμούμενη δικές της εμπειρίες που χρειάστηκε να πει στους γονείς μίας 19χρονη πως κατέληξε.
Η Ράνια ξεκίνησε να εργάζεται από το 2017 στο νοσοκομείο, έφυγε για λίγο καιρό και επανήλθε αργότερα. Στην αρχή εργαζόταν μόνη της, ενώ στη συνέχεια προσελήφθη και ο Walid.
«Η περισσότερη πίεση ήταν το 2015 ώς το 2018 καθώς υπήρχαν πολλά περιστατικά. Από τότε που είχαμε φτάσει να έχουμε 60-70 χιλιάδες πρόσφυγες και ασφυκτιούσε η Ειδομένη, μπήκαν άτομα στα κέντρα φιλοξενίας και διερμηνείς στα νοσοκομεία, όμως στην αρχή δεν είχαν τοποθετηθεί στα επαρχιακά. Σήμερα τα περισσότερα νοσοκομεία είναι στελεχωμένα με διερμηνείς», λέει. Η μητέρα της είναι Ελληνίδα και ο πατέρας της από το Χαλέπι της Συρίας, όπου και έμεινε λίγα χρόνια. Η Ράνια σπούδασε Αγγλική Φιλολογία και ασχολούνταν με την εκπαίδευση αλλά γύρω στο 2015 όταν και άρχισαν να έρχονται οι περισσότεροι πρόσφυγες συζητούσε με τον πατέρα της για το τι γίνεται με όλα αυτά τα άτομα και έτσι είδε μία προκήρυξη που ζητούσαν διερμηνέα και έκανε αίτηση.
Σημαντικό πρόβλημα παραμένει η επικοινωνία με άτομα από το Πακιστάν και από το Αφγανιστάν καθώς μιλούν φαρσί και δεν υπάρχουν πολλοί μεταφραστές να γνωρίζουν τη γλώσσα. «Εμείς μπορεί να τους συνοδεύσουμε στο ακτινολογικό, για παράδειγμα, αλλά δεν μπορούμε να είμαστε μαζί τους σε συνεδρίες καθώς δεν γνωρίζουμε τη γλώσσα», λέει η Ράνια
Μία ημέρα στο νοσοκομείο
«Το κινητό μας είναι πάντα διαθέσιμο στο τηλεφωνικό κέντρο γιατί μπορεί να είμαστε με κάποιον ασθενή, ειδικά σε ημέρες εφημερίας. Έτσι, μέλη του νοσηλευτικού προσωπικού μας καλούν και μας ενημερώνουν πως οι γιατροί χρειάζονται τη συνδρομή μας σε κάποια περιστατικά. Τα ραντεβού κλείνονται από συντονιστές ΜΚΟ είτε από γείτονες των προσφύγων. Πηγαίνουμε στον γιατρό ο οποίος και κάνει τις ερωτήσεις και εμείς απαντάμε ανάλογα», περιγράφει, ενώ θυμάται πως κάποια φορά ήταν παρούσα μετεγχειρητικά, στην ανάνηψη, και άλλες χρειάστηκε να φορέσει στολή για να μπει στο χειρουργείο ή στα Επείγοντα.
«Στους πρόσφυγες υπάρχει και η αντικειμενική δυσκολία που αφορά την έλλειψη μεταφορικού μέσου. Πολλές φορές μπορεί να πονάνε και να έρχονται μετά από ημέρες με το λεωφορείο και όταν φτάνουν στη γραμματεία για να δώσουν κάποια στοιχεία, βλέπουμε ότι υπάρχει κάποια δυσκολία επικοινωνίας, έτσι αναλαμβάνουμε απευθείας και τους βοηθάμε με τα διαδικαστικά. Επειδή είμαστε δύο άτομα δεν καλύπτουμε πάντα τις εφημερίες παρά μόνο τηλεφωνικά αν προκύψει κάτι επείγον, ενώ άλλες φορές τυχαίνει και είμαστε stand by. Το νοσοκομείο έχει και κάποιες συμβάσεις με ΜΚΟ για τηλεφωνικές συμβουλευτικές, αλλά ειδικά στα ψυχιατρικά περιστατικά κάτι τέτοιο είναι πολύ δύσκολο», τονίζει η Ράνια.
Η επαφή με έναν… Τζιχαντιστή
«Λίγα χρόνια πριν είχε έρθει ένα περιστατικό στο Ψυχιατρικό νοσοκομείο συνοδεία αστυνομίας και με κάλεσαν να κάνω τη μετάφραση. Ήταν η περίοδος που ήμουν μόνη μου στο νοσοκομείο, πριν έρθει ο Walid. Ο ασθενής αυτός ήταν Σύρος, τότε 32 χρονών, Τζιχαντιστής και είχε συλληφθεί το 2017 στην Αλεξανδρούπολη. Όμως μετά από κάποιους μήνες είχαν κλείσει ραντεβού στα εξωτερικά ιατρεία, στη νευρολογική κλινική, γιατί έλεγε πως υπέφερε από πονοκεφάλους. Θυμάμαι έφτασε στο νοσοκομείο συνοδεία κλούβας με πολλούς αστυνομικούς και είχαν αδειάσει όλα τα εξωτερικά ιατρεία για να μπει αυτός», σημειώνει η Ράνια.
«Τότε εγώ ήμουν άνετη γιατί τον θυμόμουν και έτσι τον πλησίασα. Στην αρχή με θυμήθηκε και αυτός σε ξεκίνησε να μιλάει λίγο απότομα. Δεν έγινε τίποτα αλλά ήταν λίγο παράξενο ως περιστατικό», συμπληρώνει.