Γυναίκα για δήμαρχος: Αύξηση στις υποψηφιότητες από το 2010, αλλά ο δρόμος είναι μακρύς

Πόσες γυναίκες μπορεί να χωρέσει ο δημαρχιακός θώκος; Από το άρθρο που δημοσιεύθηκε το 1928, όπου αναφερόταν πως οι γυναίκες δεν πρέπει να ψηφίζουν λόγω... περιόδου, μέχρι και τη διεκδίκηση της δημαρχίας, ο αγώνας των γυναικών σε μία ανδροκρατούμενη αυτοδιοίκηση δείχνει ότι έχουμε πολλά βήματα να διανύσουμε ακόμα για να πούμε πως καταπολεμάμε τα στερεότυπα. Όμως, κάτι φαίνεται να συμβαίνει. 

Από το περίπου 6% των γυναικών το 2010 στους 14 δήμους της Θεσσαλονίκης, φτάσαμε φέτος, 13 χρόνια μετά,  στο 18% των υποψηφίων στις αυτοδιοικητικές εκλογές που ήταν γυναίκες, ποσοστό που αν και τριπλασιάστηκε σε σχέση με το 2010, παραμένει χαμηλό. Φέτος, δύο στους δέκα συνδυασμούς είχαν ως επικεφαλής γυναίκα, ενώ τρεις από τους 14 δήμους εξέλεξαν γυναίκα δημαρχίνα. 

Διαβάστε επίσης - Για πρώτη φορά τρεις γυναίκες δήμαρχοι στη Θεσσαλονίκη - Όσες μέχρι σήμερα στην εκλογική ιστορία του νομού

Η παρουσία των γυναικών επικεφαλής συνδυασμών που κατεβαίνουν στις δημοτικές εκλογές αυξάνεται με αρκετά αργούς ρυθμούς. Σε έρευνα της Voria.gr όλων των υποψηφίων που κατέβηκαν στις τέσσερις δημοτικές εκλογές από το 2010 ώς τις τελευταίες του 2023 και στους 14 δήμους της περιφερειακής ενότητας Θεσσαλονίκης διαπιστώθηκε πως λιγότερο από το 11% των συνδυασμών είχαν γυναίκα επικεφαλής. 

Συγκεκριμένα, σε απόλυτους αριθμούς, στις εκλογικές αναμετρήσεις 2010, 2014, 2019 και 2023 κατέβηκαν συνολικά 306 συνδυασμοί, από τους οποίους μόνο οι 33 είχαν επικεφαλής γυναίκες. Και επειδή ορισμένες γυναίκες -όπως και πολλοί άνδρες- έβαζαν εκ νέου υποψηφιότητα, αξίζει να σημειωθεί πως οι 33 αυτές γυναικείες υποψηφιότητες απαντούν σε 23 γυναίκες σε 13 χρόνια. 

Image

Στην πρώτη εκλογική αναμέτρηση του 2010, μόλις το 6,7% των υποψηφίων δημάρχων ήταν γυναίκες, ποσοστό που μειώθηκε λίγο στις δημοτικές εκλογές του 2014, καθώς έφτασε το 6,4%. Έπειτα, πέντε χρόνια μετά το ποσοστό των γυναικείων υποψηφιοτήτων ανήλθε στο 11,3%, ενώ στις φετινές εκλογές έφτασε το 18%.

Μιλώντας με απόλυτους αριθμούς, το 2010, έξι από τους 71 συνδυασμούς είχαν γυναίκα επικεφαλής, το 2014 πέντε από τους 77, το 2019, 11 από τους 97 και το 2023, 11 από τους 61. 

Επίσης, ήδη από τα προηγούμενα χρόνια, οι περισσότερες γυναίκες έμπαιναν επικεφαλής σε συνδυασμούς που κινούνται στους χώρους της Αριστεράς (διαπιστώνεται πως από τις 33 γυναικείες υποψηφιότητες οι 13 ήταν με τη Λαϊκή Συσπείρωση, ενώ οι υπόλοιπες προέρχονται από τον ευρύτερο χώρο της Αριστεράς και της Κεντροαριστεράς). Μόνο στις φετινές εκλογές ορισμένοι συνδυασμοί που προέρχονται από τον χώρο της Δεξιάς είχαν γυναίκα επικεφαλής. Μάλιστα, στις δύο περιπτώσεις εκλέχθηκαν και δημαρχίνες, (Γερακίνα Μπισμπινά / δήμος Δέλτα, Νίκη Ανδρεάδου/ δήμος Λαγκαδά).

Στον κεντρικό δήμο της Θεσσαλονίκης, μόνο τρεις γυναίκες έχουν κατέβει ως επικεφαλής συνδυασμών, αλλά καμία δεν κατάφερε να εκλεγεί ούτε και να περάσει στον β΄γύρο. 

Η έρευνα έγινε από το 2010, οπότε και εφαρμόστηκε ο νόμος του Καλλικράτη για την τοπική αυτοδιοίκηση. 

Image

«Ακόμα και το γεγονός πως δεν ξέρουμε πώς να αναφερθούμε σε μία γυναίκα -θα την αποκαλέσουμε γυναίκα δήμαρχο; θα την πούμε δημαρχίνα;- είναι ένα θέμα που πρέπει να μπει στη συζήτηση γιατί η γλώσσα παίζει σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της διαδικασίας», σχολιάζει η αναπληρώτρια καθηγήτρια του τμήματος Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ στο ΑΠΘ, Ιωάννα Κωσταρέλλα.

Η κ. Κωσταρέλλα αναφέρθηκε και σε μία έρευνα του γαλλικού πανεπιστημίου Sciences Po που έγινε για τις τοπικές εκλογές. Η διοίκηση είχε αποφασίσει το 2013 να κατεβάσει τους υποψηφίους σε ζευγάρια οι οποίοι θα εκλέγονται από κοινού. Όμως, στις περιπτώσεις που το όνομα της γυναίκας ήταν πρώτο και ακολουθούσε του άνδρα, διαπιστώθηκε πως υπήρχε αρνητική προκατάληψη από τους ψηφοφόρους για τους συνδυασμούς που ήταν πρώτες οι γυναίκες. Στην ίδια έρευνα αναφέρεται πως το μεγαλύτερο bias (προκατάληψη) υπάρχει από την πλευρά των ψηφοφόρων, και κυρίως, των δεξιών. 

Πώς όμως αναγνωρίζουμε τις προκαταλήψεις του εκλογικού σώματος; «Είναι σημαντικό να να αναζητήσουμε τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του καθώς εφόσον ψηφίζει περίπου το 40% του εκλογικού σώματος και απέχουν κατά βάση νεότερες ηλικίες, τότε καταδεικνύει πως πάνε κυρίως άτομα συγκεκριμένης ηλικίας και πολιτικής κουλτούρας μέσα στην οποία δεν χωρά πάντα ισχυρή θέση της γυναίκας», τονίζει. Και κάτι τέτοιο, όπως λέει, δεν εκφράζει μόνο άνδρες ψηφοφόρους, αλλά και γυναίκες που έχουν μεγαλώσει με διαφορετικά στερότυπα και έτσι δεν ψηφίζουν γυναίκες.  

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η αλλαγή στην ποσόστωση που σημειώθηκε φέτος. Αρχικά η σχεδόν ίση συμμετοχή γυναικών-ανδρών ξεκίνησε να εφαρμόζεται πριν από περίπου 20 χρόνια, όμως, προέβλεπε την παρουσία γυναικών στο 30% του συνολικού ψηφοδελτίου αλλά μόνο φέτος το ποσοστό αυτό ανήλθε στο 40%. «Η ίδια η ποσόστωση, αν και πρέπει να ειδωθεί ως κάτι θετικό που ενθαρρύνει τη συμμετοχή, ίσως βάζει στο παιχνίδι γυναίκες μόνο και μόνο για να κλείσουν τα ψηφοδέλτια χωρίς να κάνουν την απαιτούμενη προσπάθεια, καθώς η αναγκαστική συμμετοχή μίας μεγάλης μερίδας γυναικών δεν είναι πάντα εφικτή σε πιο μικρές κοινωνίες. Όσο αυξάνεται η ποσόστωση, αυξάνεται η πίεση των συνδυασμών να βρουν γυναίκες υποψήφιες κάτι που όμως σε κάποιους δήμους δεν είναι πάντα εφικτό», καταλήγει.

Να σημειωθεί πως, σύμφωνα με τα τελικά αποτελέσματα των αυτοδιοικητικών εκλογών, μόλις 22 γυναίκες εξελέγησαν δήμαρχοι στους 332 δήμους της χώρας, ενώ καμία δεν εξελέγη περιφερειάρχης.

Δείτε αναλυτικά τις γυναικείες υποψηφιότητες:

2010

2014

2019

2023