Του Γιώργου Κατοστάρη*
Φαίνεται πως οι επιχειρηματικές κρίσεις έχουν αλλάξει μορφή. Τα τεράστια δίκτυα δεδομένων που δημιουργούνται και θα αναπτυχθούν ακόμα πιο ραγδαία το αμέσως επόμενο διάστημα είναι μία μόνο ένδειξη της ανάγκης εστίασης στην πρόληψη καταστροφών από τις επιχειρήσεις. Στις κρίσεις, όλοι έχουμε να παίξουμε έναν ρόλο -και οι επιχειρήσεις πρέπει να αναλαμβάνουν δράση. Πιο συγκεκριμένα, οι εταιρείες οφείλουν να εκπαιδεύσουν το ανθρώπινο δυναμικό τους ώστε να είναι σε εγρήγορση όταν πρόκειται για επιθέσεις ή δολιοφθορές που μπορεί να έχουν διαφορετικές μορφές.
Διαφαίνεται ότι συμβάντα που θέτουν σε κίνδυνο την επιχειρησιακή λειτουργία θα είναι ολοένα και πιο συχνά στο μέλλον. Ανακύπτει έτσι η ανάγκη όχι μόνο να παρέχονται απλώς ισχυρά δίκτυα αλλά και να αναλαμβάνουμε την πλήρη ευθύνη ώστε να διατηρούνται ασφαλή και προσβάσιμα διαρκώς. Αυτή είναι η απόλυτη άμυνα στην πράξη και αποτελεί μία ευκαιρία που καλούνται οι επιχειρήσεις να αρπάξουν.
Πρόσφατα έχουν πράγματι σημειωθεί περιπτώσεις δολιοφθοράς εναντίον ιστών τηλεπικοινωνιών και δεδομένων. Δεν είναι βέβαια μόνο οι ιστοί επικοινωνιών που στοχοποιούνται. Τα τελευταία χρόνια, έχουν σημειωθεί πυρκαγιές σε εμπορικά κέντρα και αποθήκες σε μεγάλες πόλεις. Έχουν υπάρξει ύποπτες θεάσεις drones κοντά σε εργοστάσια αμυντικής βιομηχανίας και σε αεροδρόμια, καθώς δολιοφθορές σε υποθαλάσσια καλώδια και αγωγούς.
Ο στόχος πέρα από τον προφανή είναι και η αποδυνάμωση σε εθνικό επίπεδο, κάτι που απασχολεί και τον ελλαδικό χώρο. Αλλά όταν πρόκειται για κρίσιμες εθνικές υποδομές - στις οποίες θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν ακόμα και σούπερ μάρκετ - χρειαζόμαστε να λειτουργούν ό,τι και να γίνει.
Φανταστείτε να περνάμε δύο ή τρεις μέρες χωρίς να μπορούμε να αγοράσουμε τρόφιμα. Για τον λόγο αυτό οι εταιρείες πρέπει να είναι προετοιμασμένες. Προχωρώντας, οι εταιρείες θα έκαναν καλά να εκπαιδεύσουν το προσωπικό τους ώστε να είναι εξίσου σε εγρήγορση όταν πρόκειται για σαμποτέρ και αναγνωριστικούς φορείς με διαφορετικές μορφές. Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε ακριβώς τι είδους ανατρεπτικές δραστηριότητες θα στραφούν εναντίον των κοινωνιών μας, αλλά οι εταιρείες μπορούν να διδάξουν στους υπαλλήλους τους τί να αναζητούν.
Πράγματι, τα διοικητικά συμβούλια θα μπορούσαν επίσης να αρχίσουν να απαιτούν από το προσωπικό των εταιρειών να επαγρυπνά. Εάν η επαγρύπνηση μπορεί να κάνει τη διαφορά μεταξύ σχετικά ομαλής πορείας και σημαντικών απωλειών - ή έντονης εμπλοκής με τους ασφαλιστές - σε αυτούς τους γεωπολιτικά ταραγμένους καιρούς, λίγα διοικητικά συμβούλια θα την αγνοούσαν. Η δυνατότητα επίδειξης τέτοιας ετοιμότητας είναι κάτι που οι εταιρείες θα μπορούσαν να τονίσουν σε ομιλίες, συνεντεύξεις στα μέσα ενημέρωσης και, φυσικά, στις ετήσιες εκθέσεις τους. Οι ασφαλιστές, με τη σειρά τους, θα μπορούσαν να αρχίσουν να απαιτούν τέτοια εκπαίδευση για αυτούς ακριβώς τους λόγους, ιδίως καθώς μετά την έναρξη σοβαρών κυβερνοεπιθέσεων, έχουν καταβάλει μεγάλες αποζημιώσεις. Οι ασφαλιστές ενδέχεται σύντομα να αποφασίσουν να εισαγάγουν τέτοιους όρους και για την κάλυψη φυσικών επιθέσεων. Ακόμη και χωρίς πίεση από διοικητικά συμβούλια ή ασφαλιστές, λαμβάνοντας υπόψη τον κίνδυνο δολιοφθοράς που στρέφεται κατά των εταιρειών, θα ήταν μεγάλη αμέλεια να μην εκπαιδεύσει κανείς το προσωπικό του ανάλογα. Εν τω μεταξύ, ορισμένες κυβερνήσεις έχουν εύλογα εισαγάγει απαιτήσεις ανθεκτικότητας για εταιρείες που λειτουργούν κρίσιμες εθνικές υποδομές, όπως να διενεργούν αξιολόγηση κινδύνου, να καταρτίζουν σχέδιο ανθεκτικότητας και να λαμβάνουν όλα τα απαραίτητα μέτρα.
Το κοινωνικό συμβόλαιο στις φιλελεύθερες δημοκρατίες σημαίνει ότι παραχωρούμε οικειοθελώς μέρος της εξουσίας μας σε εκείνους που εκλέγουμε να μας κυβερνούν. Αυτοί οι εκπρόσωποι είναι τελικά υπεύθυνοι για τον κρατικό μηχανισμό και, σε αντάλλαγμα, πληρώνουμε φόρους και υπακούμε στο νόμο. Αυτό το κοινωνικό συμβόλαιο όμως δεν μας απαλλάσσει εντελώς από την ευθύνη μας απέναντι στο ευρύτερο καλό.
Όταν πλησιάζουν κρίσεις, όλοι έχουμε έναν επιπλέον ρόλο να διαδραματίσουμε. Η βοήθεια στον εντοπισμό περιστατικών και η ειδοποίηση των αρχών είναι ευθύνη όλων. Επειδή η τρέχουσα γεωπολιτική αναταραχή έχει ακολουθήσει μια τόσο μακρά περίοδο αρμονίας, είναι δύσκολο να ξανανοίξουν οι ταχύτητες της κοινωνικής ευθύνης. Και ειλικρινά, σε ορισμένες χώρες, αυτές οι ταχύτητες δεν λειτούργησαν ποτέ ιδιαίτερα καλά εξαρχής. Αλλά για τις εταιρείες, ωστόσο, το να αναλάβουν δράση δεν είναι απλώς θέμα να κάνουν το σωστό - είναι θέμα να βοηθήσουν τον εαυτό τους. Παλαιότερα, έλεγαν πως ό,τι ήταν καλό για τη Volvo ήταν καλό για τη Σουηδία και ό,τι ήταν καλό για την General Motors ήταν καλό για τις ΗΠΑ. Σήμερα, όταν οι εταιρείες κάνουν το σωστό για τις χώρες καταγωγής τους, ωφελούνται και αυτές με τον ίδιο τρόπο.
Ας ξεκινήσουμε λοιπόν, αυτά τα μαθήματα εγρήγορσης.
Ο Γιώργος Κατοστάρης είναι επενδυτής κεφαλαίων, με MBA, MSc in International Business
