Την εκτίμηση ότι η Ηθική μπορεί μεν να αποτελέσει τη βάση για τη διαχείριση των ζητημάτων που σχετίζονται με την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ), αλλά χρειάζεται να προχωρήσουμε και πέρα από αυτήν, διατυπώνει ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Φιλόθεος, στο δεύτερο μέρος του νέου επεισοδίου του «Homo sAIence», του vidcast της Voria.gr για την ΤΝ. Προσθέτει δε, ότι χρειαζόμαστε Πνευματική Νοημοσύνη.
«Η Ηθική θα μπορούσε να είναι η βάση για τη διαχείριση αυτών των ζητημάτων, όμως χρειάζεται, οπωσδήποτε κατά τη γνώμη μου, η βοήθεια της Θεολογίας, για να μπορέσουμε να μάθουμε τον λόγο που συμβαίνουν τα πράγματα, της Φιλοσοφίας, αλλά και της Νομικής, για να τεθούν τα όρια, οι νόμοι και οι κανόνες, βάσει των οποίων πρέπει να πορευτούν οι κοινωνίες. Χρειάζεται επίσης η πολιτική βούληση, από εκείνους που έχουν την εξουσία και καλούνται να νομοθετούν και να διαχειρίζονται την εξουσία χάριν των ανθρώπων και για το συμφέρον των πολλών και όχι των λίγων» υπογραμμίζει ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης.
Ποιος θα διαχειριστεί την πληροφορία που παραχωρούμε στα grief bots και πώς θα τη χρησιμοποιήσει;
Απαντώντας σε ερώτημα για τα «grief bots», ήτοι εφαρμογές της ΤΝ, στις οποίες παραχωρείται το δικαίωμα να καταγράφουν όλο το ψηφιακό μας αποτύπωμα, ώστε όταν φύγουμε από τη ζωή να μπορούν να αλληλεπιδρούν με τους οικείους μας, θαρρείς και βρισκόμαστε ακόμη δίπλα τους, ο Μητροπολίτης Φιλόθεος θίγει μια εξαιρετικά κρίσιμη πτυχή: «όταν εγώ εκχωρώ τη συνείδησή μου και τον εαυτό μου σε ένα μηχάνημα, σε έναν υπολογιστή, ποιος είναι εκείνος που θα διαχειριστεί αυτή τη συνείδηση και την πληροφορία και τι μπορεί να δημιουργήσει με τα πρόσωπα των συγγενών μου και των φίλων μου, που θα αλληλεπιδρούν με αυτό το ψηφιακό αντίγραφο; Ποιος ξέρει ότι κάποιος δεν θα το χρησιμοποιήσει εις βάρος τους αύριο- μεθαύριο για να πάρουν μια απόφαση κατόπιν υποτιθέμενων δικών μου συμβουλών και να κάνουν κάτι που πιθανόν εγώ να μην ήθελα ποτέ;» διερωτάται.
Ως προς τη χρησιμότητα των grief bots, τα οποία σημειωτέον,έχουν ήδη χιλιάδες χρήστες και συνδρομητές ανά τον κόσμο, ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης επισημαίνει πως «κάθε άνθρωπος ψάχνει να βρει έναν τρόπο να ξεπεράσει το θάνατο και κυρίως την έλλειψη που αισθάνεται από την απουσία ενός ανθρώπου (...) Όσο κι αν θα φανεί υπεραπλουστευτικό αυτό που θα πω, τα grief bots μου θυμίζουν μία από τις παροιμίες που χρησιμοποιούμε: παρηγοριά στον άρρωστο μέχρι να βγει η ψυχή του. Γιατί δεν είναι ο άνθρωπός μας που έχουμε απέναντι (...) Μπορεί να ακούω τη φωνή του, αλλά νομίζω ότι θα με βυθίζει σε μια χειρότερη τραγικότητα όταν θα σκέφτομαι ότι δεν είναι ο άνθρωπός μου και ότι ο άνθρωπός μου έχει χαθεί και δεν υπάρχει περίπτωση να τον ξανασυναντήσω».
Από την παράταση της ζωής στον κίνδυνο να δούμε τον εαυτό μας ως Θεό
Η ΤΝ αναμένεται -και ήδη το κάνει- να δώσει φτερά στη βιολογία, τη βιοτεχνολογία, τη γενετική. Πολλοί φοβούνται ότι αυτό μπορεί να οδηγήσει κάποτε στη βελτίωση του ανθρώπου με ευγονική ή με τεχνολογικά μέσα, με τρόπο που δεν θα είναι επωφελής για την ανθρωπότητα. Ποια είναι η άποψη του Μητροπολίτη για αυτό; «Καταρχάς, οι εξελίξεις στην τεχνολογία που αφορούν στην ιατρική, τη βελτίωση της υγείας του ανθρώπου ή την αύξηση του προσδόκιμου ζωής, δεν είναι κάτι κακό. Απεναντίας, θεωρώ ότι είναι κάτι που έρχεται να βοηθήσει τον άνθρωπο (...) Για παράδειγμα, βλέπουμε τον αγώνα που κάνουν ευρύτερα οι κοινωνίες για την εύρεση μοσχευμάτων για ανθρώπους (...) Πόσο καλό θα ήταν να φτιαχνόταν μια τεχνητή καρδιά, που θα προσομοιάζει πολύ στην κανονική καρδιά, ή ένας τεχνητός νεφρός άλλου τύπου;» υπογραμμίζει.
Προσθέτει όμως ότι και σε αυτό το πεδίο θα πρέπει να μπει ένα όριο. «Το να μιλάμε για παράταση της ζωής δεν είναι κακό (...)Το ζήτημα είναι πού θα βάλουμε το όριο. Γιατί ναι, υπάρχουν τάσεις, που θέλουν τον άνθρωπο να επιθυμεί να γίνει ένας μικρός θεός (...) Τι θα συμβεί όμως αν κάποιος θεωρήσει ότι είναι Θεός όλων των άλλων ανθρώπων; Εκεί δημιουργούνται σοβαρά ζητήματα και τα ζητήματα αυτά τα βλέπουμε στην καθημερινότητά μας, στις μεταξύ μας σχέσεις, όταν άνθρωποι υπερβαίνουν τα προσωπικά τους όρια και θέλουν να ελέγχουν και να εξουσιάζουν τους άλλους. Για σκεφτείτε ένας τέτοιος άνθρωπος να έχει και τις δυνατότητες που του προσφέρει η νέα τεχνολογία. Θα δημιουργηθεί χάος» επισημαίνει.
Μπορεί η ΤΝ να βγάλει τον θάνατο από την εξίσωση;
Κάποιοι άνθρωποι, όπως ο Αμερικανός επιστήμονας και μελλοντολόγος Ray Kurzweil ή ο Bρετανός γεροντολόγος Aubrey de Grey, θεωρούν ότι, χάρη και στην πρόοδο της τεχνολογίας, η ανθρώπινη ζωή θα παραταθεί σε βαθμό, που θα μπορούμε, τρόπον τινά, να μιλάμε για κατάργηση του θανάτου. Υπάρχει περίπτωση να βγει κάποτε ο θάνατος από την εξίσωση; Και αν συμβεί αυτό, σε τι θα πιστεύει ο άνθρωπος, δεδομένου ότι η ύπαρξή μας προσδιορίζεται σε μεγάλο βαθμό από το αναπόδραστο του θανάτου;
«Εξαρτάται τι εννοούμε ζωή και θάνατο. Νομίζω ότι οι άνθρωποι που πιστεύουν σε κάτι τέτοιο θεωρούν ότι η ζωή και ο θάνατος έχουν να κάνουν μόνο με τη βιολογία. Η Εκκλησία όταν μιλάει για αιώνια ζωή, δε μιλάει για μια παράταση της παρούσας ζωής στο διηνεκές (...) Η αιωνιότητα, όπως τη ζει και τη διδάσκει και τη βιώνει η Εκκλησία, είναι μια κατάσταση συνεχούς εξέλιξης και προόδου από δόξης εις δόξαν, όπως λέει η Αγία Γραφή. Και μια κατάσταση που αφορά στον τρόπο με τον οποίο υπάρχει ο άνθρωπος και λειτουργεί. Αυτό είναι που πρέπει να μας απασχολεί, ο τρόπος της ύπαρξης. Το πώς δηλαδή η σχέση μας με τη ζωή και το θάνατο θα είναι πραγματική» παρατηρεί ο Μητροπολίτης Φιλόθεος και προσθέτει ότι ο Θεός δεν παραμένει εγκλωβισμένος στο μεγαλείο της θεότητος του και στη δική του αθανασία, αλλά έρχεται και γίνεται ένα με εμάς, συμμετέχοντας σε όλα τα δικά μας, ακόμη και στον θάνατό μας.
«Το βράδυ της Ανάστασης λέμε μια φράση που είναι συγκλονιστική ως προς την αλήθεια που κρύβει. Ότι ο Χριστός με την Ανάστασή Του από τους νεκρούς έγινε η αρχή όλων των κεκοιμημένων. Και εδώ είναι η δυναμική των λέξεων. Ότι μιλάμε όχι πια για νεκρούς, αλλά κεκοιμημένους ανθρώπους που κοιμούνται και θα ξυπνήσουν. Και αυτό είναι κάτι που αφορά όλους μας. Γιατί όλοι θα αναστηθούμε την ημέρα της Δευτέρας Παρουσίας. Και εμένα προσωπικά, αυτό (...) με κάνει να συμφιλιώνομαι με τον θάνατο (...) Με κάνει μέσα από την προσευχή και τη σχέση μου με τη λατρεία της Εκκλησίας, να μην οδηγούμαι στην πικρή απελπισία, επειδή εγώ εν προκειμένω έχασα τον πατέρα μου ή κάποιους άλλους ανθρώπους» προσθέτει.
Θυμηθείτε το πρώτο μέρος της συζήτησης με τον Μητροπολίτη Φιλόθεο εδώ: