«Αν κάποια μέρα καταφέρουμε να δημιουργήσουμε Τεχνητή Γενική Νοημοσύνη (ΤΓΝ), ίσως πυροδοτήσουμε μια έκρηξη νοημοσύνης, η οποία μάλλον θα αφήσει πίσω εμάς τους ανθρώπους. Αν κάποιοι άνθρωποι καταφέρουν να ελέγξουν την έκρηξη νοημοσύνης, ίσως μπορέσουν να κυριαρχήσουν σε όλο τον κόσμο μέσα σε λίγα χρόνια. Αν οι άνθρωποι δεν καταφέρουν να ελέγξουν την έκρηξη νοημοσύνης, τότε στον κόσμο θα κυριαρχήσει πιο γρήγορα η ίδια η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ)»: αυτά γράφει ο φυσικός του ΜΙΤ, Max Tegmark, στο best seller βιβλίο του με τίτλο «Life 3.0. Τι θα σημαίνει να είσαι άνθρωπος στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης».
Την ίδια στιγμή, ο CEO της OpenAI (δημιουργού του ChatGPT) Sam Altman, εκφράζει την πεποίθηση ότι η ΤΓΝ θα μπορούσε να γίνει πραγματικότητα κατά τη διάρκεια της θητείας Τραμπ, ενώ ο επικεφαλής της Αnthropic, Dario Amodei εκτιμά ότι θα την πετύχουμε το αργότερο το 2027. Κατά άλλους επιστήμονες ωστόσο, αυτό πιθανώς δεν θα συμβεί ποτέ.
Κοινά αποδεκτός ορισμός για την ΤΓΝ δεν υπάρχει -άλλωστε ο ίδιος ο ορισμός της έννοιας «νοημοσύνη» είναι θολός. Θα μπορούσε ωστόσο σε γενικές γραμμές να ειπωθεί πως είναι ένα σύστημα ΤΝ που μπορεί να κατανοεί, να μαθαίνει και να εφαρμόζει γνώση ή δεξιότητες σε ένα ευρύ φάσμα γνωστικών πεδίων, με τρόπο παρόμοιο ή ανώτερο από τον άνθρωπο.
Γιατί είναι δύσκολο να πετύχουμε όσα ευαγγελίζονται οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες
Το θέμα της ΤΓΝ βρέθηκε στο επίκεντρο του νέου επεισοδίου του Homo sAIence, του vidcast της voria.gr για την ΤΝ, με καλεσμένο τον καθηγητή στο Τμήμα Πληροφορικής του ΑΠΘ, Τάσο Τέφα, διευθυντή στο Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών για την ΤΝ. Πόσο πιθανό θεωρεί να έχουμε ΤΓΝ τόσο σύντομα;
«Εταιρείες και κράτη έχουν ισχυρά κίνητρα για να πουλήσουν την ιδέα ότι είμαστε κοντά στην ΤΓΝ. Η λογική είναι “επειδή είμαστε πρωτοπόροι σε αυτό, επενδύσετε σε εμάς, συνεργαστείτε μαζί μας”. Άρα υπάρχει πολλή πολιτική πίσω από αυτές τις ανακοινώσεις και πολλή εταιρική στρατηγική» λέει.
Προσθέτει όμως ότι, στην πράξη, ο ίδιος δεν βλέπει μοντέλα ΤΝ, τα οποία μπορούν αυτή τη στιγμή να κατανοήσουν τους κανόνες με τους οποίους δουλεύει ο κόσμος, την άρρητη επικοινωνία ή τις ανθρώπινες προθέσεις, κάτι που θα ήταν απαραίτητο για να έχουμε ΤΓΝ.
«Αν θα έχουμε ΤΓΝ σε 10 χρόνια ή 15, δεν μπορώ να το πω. Πάντως, κατά πάσα πιθανότητα στην επόμενη πενταετία δεν θα έχουμε κάτι τέτοιο» εκτιμά.
Ανθρώπινα μωρά vs αλγορίθμων
Σήμερα, εξηγεί, η ΤΝ μπορεί να προβλέψει την επόμενη λέξη σε μια πρόταση, χρησιμοποιώντας τη φυσική γλώσσα, κάτι που είναι τεράστιο επιστημονικό επίτευγμα. Ωστόσο, δεν κατανοεί αυτό που μάς γράφει, ούτε γιατί συμβαίνει. Σε αντίθεση με τον άνθρωπο, ο οποίος μαθαίνει το μοντέλο του κόσμου μεγαλώνοντας, καθώς αλληλεπιδρά, συζητά ή απλά παρατηρεί, η ΤΝ δεν γνωρίζει και δεν κατανοεί.
«Ακόμη και τα ανθρώπινα μωρά, έπειτα από ένα χρονικό διάστημα, πριν καν αρχίσουν να μιλούν, έχουν ήδη κατανοήσει πολλούς από τους νόμους του φυσικού μας κόσμου. Αυτό δεν συμβαίνει με τα μοντέλα ΤΝ σήμερα και παρότι υπάρχουν προτάσεις για το πώς να το αλλάξουμε, δεν έχουμε πεισθεί ότι έχουμε τη λύση» σημειώνει και συμπληρώνει πως ένα ακόμη πρόβλημα είναι η απουσία φυσικού σώματος για την ΤΝ: «Αν δεν έχεις εμπειρίες από τον φυσικό κόσμο, πώς θα καταλάβεις πώς λειτουργεί;» εξηγεί.
Ποια χώρα έχει το προβάδισμα;
Αν έπρεπε να «ποντάρει» στο ποια χώρα έχει τις περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξει ταχύτερα την ΤΓΝ -ΗΠΑ, Κίνα, Ρωσία ή κάποιο ευρωπαϊκό κράτος- ποια θα διάλεγε; «Οι διαφορετικές αυτές δυνάμεις έχουν διαφορετικούς στόχους για την περαιτέρω ανάπτυξη της ΤΝ κι αυτό έχει να κάνει τόσο με τη νοοτροπία τους ως λαών, όσο και με το πολιτικό τους σύστημα» απαντά.
Στις ΗΠΑ, επισημαίνει, οι εταιρείες έχουν φοβερή δύναμη, «οπότε το μοντέλο ανάπτυξης είναι “ΟΚ, εξελίσσουμε την ΤΝ καθεαυτήν, αλλά ταυτόχρονα πρέπει να αναπτύξουμε όλο το οικοσύστημα των εταιρειών, άρα και εκείνες που σχεδιάζουν και παράγουν τσιπάκια και λογισμικό, αλλά και την πυρηνική ενέργεια”. Γι’ αυτό και δεν δίνουν τσιπάκια τελευταίας τεχνολογίας της NVIDIA στην Κίνα, γιατί πιστεύουν ότι με αυτόν τον τρόπο θα προστατέψουν το προβάδισμά τους. Επίσης, το νομικό τους πλαίσιο δεν είναι τόσο αυστηρό όσο της ΕΕ, ως προς τις αξίες και τον σεβασμό των προσωπικών δεδομένων» λέει.
Από την άλλη, παρατηρεί, η Κίνα έχει πολύ ευέλικτο μοντέλο. «Αν θεωρήσουν ότι κάτι πρέπει να γίνει, θα γίνει. Θα κάνουν τα πειράματα που χρειάζεται, θα βρουν την απαιτούμενη υπολογιστική ισχύ. Όμως, δεν διαθέτουν την τεχνολογία που έχει η Αμερική. Οπότε τι κάνουν; Λένε “αυτά τα προβλήματα μπορώ να λύσω άμεσα με την ΤΝ, σε αυτά θα εστιάσω”. Οπότε, η Αμερική έχει στις σημερινές συνθήκες το γενικό προβάδισμα, αλλά η Κίνα μπορεί να βρεθεί μπροστά σε κάποιες εφαρμογές. Τη Ρωσία τη βλέπω αρκετά πιο πίσω, φαντάζομαι ότι ενδιαφέρεται κυρίως για εξοπλιστικά προγράμματα και η Ευρώπη παρατηρεί την κούρσα και εστιάζει σε σταθερά μικρά βήματα με επίκεντρο την ανθρώπινη ασφάλεια» εκτιμά ο Τάσος Τέφας.
Γενικά πάντως, διευκρινίζει, δεν φαντάζεται ότι θα επικρατήσει διαμιάς κάποια χώρα, αλλά περισσότερο ότι όλες θα κινηθούν παράλληλα σε κάποιον βαθμό. «Νομίζω ότι το μοντέλο ανάπτυξης θα είναι αυτό που έχουμε και τώρα. Δηλαδή θα υπάρχουν εταιρείες οι οποίες θα καταφέρνουν να αναπτύσσουν κάτι πρωτοπόρο στον τομέα τους και πιθανόν θα κυριαρχούν στο συγκεκριμένο κομμάτι της αγοράς. Σε ό,τι αφορά τις χώρες, κάποιες θα δώσουν περισσότερο βάρος στα εξοπλιστικά προγράμματα με στόχο την κυριαρχία και άλλες στο να κυριαρχήσουν οικονομικά μέσω των επιχειρήσεων» σημειώνει.
Θέλουμε τελικά την Τεχνητή Γενική Νοημοσύνη;
«Ναι, θέλουμε τα καλά της. Όχι, δεν θέλουμε τα κακά» απαντά ο Τάσος Τέφας. Όπως λέει, στο θετικό σενάριο η ΤΓΝ «θα μας δώσει πιθανόν φάρμακα για ανίατες ασθένειες, θα αποκαλύψει ενδεχομένως νέες δυνατότητες παραγωγής φθηνής ενέργειας, θα προσφέρει λύσεις για προβλήματα που σήμερα θεωρούνται άλυτα. Θα κάνει δηλαδή πραγματικά τη ζωή μας πολύ καλύτερη και ευκολότερη».
Αν όμως δεν δουλέψει επ’ ωφελεία της ανθρωπότητας -είτε άθελά μας, γιατί δεν έχουμε ευθυγραμμίσει επαρκώς τους στόχους της με τους δικούς μας είτε σκοπίμως, αν για παράδειγμα κάποια κράτη θέλουν να “χτίσουν” αυτόνομα όπλα και να τα στρέψουν εναντίον άλλων λαών- τότε έχουμε πολύ σοβαρό πρόβλημα.
Το θέμα των αξιών με τις οποίες θα ευθυγραμμιστεί η ΤΝ είναι καίριο, αλλά αποτελεί δύσκολη «πίστα». «Θέλουμε να περάσουμε στην ΤΝ τις ανθρώπινες αξίες, αλλά δεν έχουμε όλοι τις ίδιες, οπότε ποιανού θα επιλέξουμε; Τις δικές μου, τις δικές σου, των Ελλήνων, των Κινέζων, των Αμερικάνων, ποιανού;» παρατηρεί.
Η συζήτηση με τον Τάσο Τέφα επεκτάθηκε ακόμη στο αν η ΤΓΝ θα επιτευχθεί μέσω των scaling laws (νόμων κλιμάκωσης), αν η ΕΕ θα μείνει εκτός παιχνιδιού, αν η Κίνα θα αντιδράσει με ταχύτερη ανάπτυξη τεχνολογίας στους περιορισμούς που της έχουν επιβληθεί ως προς την εισαγωγή προηγμένου τεχνολογικού εξοπλισμού, στα αυτόνομα οχήματα και στο αν οι χώρες που θα μείνουν πίσω θα μπορούν ή όχι να παράγουν επιδραστικό πολιτισμό.
