*του Τάκη Δούμα
Πέρασαν σχεδόν 10 χρόνια από την κατάργηση του ΟΡΘΕ και την απόσυρση από την Βουλή των Ελλήνων του σχεδίου Νόμου για το Ρυθμιστικό Σχέδιο της Θεσσαλονίκης. Οι επιπτώσεις από την ευκαιρία που χάθηκε για τη Θεσσαλονίκη για επίκαιρο και σύγχρονο χωρικό σχεδιασμό έχουν ήδη εμφανιστεί και αφορούν τόσο τις κατευθύνσεις και στοχεύσεις για την ανάπτυξη των περιοχών αναφοράς όσο και τη δομή της διοίκησης του σχεδιασμού τους.
Τα Γενικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΓΠΣ) των Δήμων του ΠΣΘ ολοκληρώθηκαν κατά πλειοψηφία έως τα μέσα της προηγούμενης δεκαετίας με κύριες κατευθύνσεις τόσο από το Ρυθμιστικό Σχέδιο Θεσσαλονίκης του 1985, όσο και από το Περιφερειακό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας του 2003.
Σήμερα μετά την έγκριση το 2020 του νέου Περιφερειακού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας και με το νέο ισχύων Θεσμικό Πλαίσιο ξεκινά η εκπόνηση των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων των νέων Δήμων της Μητροπολιτικής Ενότητας Θεσσαλονίκης που χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης στα πλαίσια του προγράμματος «Απόστολος Δοξιάδης».
Η έλλειψη του αντίστοιχου με το Ρυθμιστικό Σχέδιο επίπεδο σχεδιασμού που θα κατευθύνει το περιεχόμενο και τις επιλογές των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΤΠΣ) κάθε ΟΤΑ της Μητροπολιτικής περιοχής ως τμήμα μιας συνολικά και ενιαία ρυθμιζόμενης περιοχής θα αποδιοργανώσει την όλη προσπάθεια και δεν θα συμβάλει στη σύγχρονη και επίκαιρη αναδιοργάνωση του χώρου.
Από το 2020 με τον ν. 4759/2020 επιχειρήθηκε να αντιμετωπιστούν τα παραπάνω με την υποχρέωση εκπόνησης ενός παραρτήματος συμπληρωματικό του Περιφερειακού Πλαισίου Χωροταξίας της Κεντρικής Μακεδονίας με αρμοδιότητα εκπόνησής του από το ΥΠΕΝ που θα έδινε τις κατευθύνσεις στα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια των ΟΤΑ της Μητροπολιτικής Ενότητας Θεσσαλονίκης.
Η χωροθέτηση χρήσεων Μητροπολιτικού Επιπέδου, οι προτάσεις για περιοχές Οικιστικής ανάπτυξης και Παραγωγικών Δραστηριοτήτων και οι λοιπές στοχεύσεις κινδυνεύουν να καθοριστούν από μικροπολιτικές πρακτικές τοπικών συμφερόντων και όχι από κεντρικές επιλογές που απορρέουν από επιστημονικές επεξεργασίες και προτάσεις ελέγχοντας τις διαδραστικές μεταξύ τους σχέσεις στο σύνολο της Μητροπολιτικής Ενότητας Θεσσαλονίκης.
Η επικράτηση των παραπάνω μικροπολιτικών τοπικού χαρακτήρα και συμφερόντων είναι σχεδόν σίγουρη λόγω απουσίας κεντρικών επιλογών, στοχεύσεων και ανάλογων διοικητικών δομών σε μια περιοχή με χαρακτηριστικά Μητροπολιτικά που διοικείται από 11 ΟΤΑ με διαφορετικές μεταξύ τους προσεγγίσεις με πληθυσμό κοντά στο ένα εκατομμύριο κατοίκους και καμία Μητροπολιτική Δομή .
Παρά τις θετικές πρωτοβουλίες και ενέργειες του αρμόδιου υπουργείου (ΥΠΕΝ) να συμβάλει στην οργάνωση και στη διεκπεραίωση της διαδικασίας προκήρυξης των παραπάνω μελετών, καταγράφεται η έλλειψη για την ανάλογη διαδικασία που αφορά την εκπόνηση του Παραρτήματος που είναι προφανές ότι θα έπρεπε να προηγηθεί της διαδικασίας της προκήρυξης των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΤΠΣ).
Ταυτόχρονα η έλλειψη ανάλογης δομής με τον πρώην Οργανισμό Ρυθμιστικού για τη διοίκηση του χωρικού σχεδιασμού δυσχεραίνει την όλη προσπάθεια ολοκλήρωσής του με τα επιθυμητά αποτελέσματα.
Σήμερα με τα ισχύοντα δεδομένα τα στενά πλέον χρονικά όρια για την ολοκλήρωση του χρηματοδοτούμενου προγράμματος είναι αναγκαίο με διαδικασία άμεση να εκπονηθεί το Παράρτημα για τη Μητροπολιτική Ενότητα Θεσσαλονίκης και να δημιουργηθεί ολιγομελές όργανο ειδικού σκοπού με συμβουλευτικό και συντονιστικό χαρακτήρα κεντρικά από τη διακυβέρνηση με συμμετοχή του ΤΕΕ της Περιφέρειας ΚΜ και της ΠΕΔ ΚΜ για τον ίδιο σκοπό.
*Ο Τάκης Δούμας είναι Αρχιτέκτων Πολεοδόμος.