του Γιώργου Δώρα
Η υπόθεση των ανασκαφών στην Αμφίπολη συνδέεται με την οικονομική ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής, όπου βρίσκεται ο τύμβος Καστά, αλλά αυτό δεν είναι το μόνο πρόβλημα στην υπόθεση της διαφωνίας του υπουργείου Πολιτισμού και των δικών του αρχαιολόγων, όπως και της εφημερίδας «Αυγή» με την υπεύθυνη των ανασκαφών αρχαιολόγο Κατερίνα Περιστέρη. Το κυριότερο θέμα που αναδεικνύεται από αυτή την πρωτοφανή υπόθεση, η οποία παραμένει σε δεύτερο πλάνο μόνο και μόνο επειδή η επικαιρότητα καλύπτεται εξ’ ολοκλήρου από τα θέματα του νέου μνημονίου, είναι η καταστροφική δύναμη της ιδεοληψίας, την οποία δυστυχώς η Ελλάδα βιώνει εσχάτως σε πολύ μεγάλο βαθμό.
Για όσους δε θυμούνται: οι ανασκαφές στην Αμφίπολη έχουν ξεκινήσει εδώ και δεκαετίες με κορυφαίο μέχρι πρόσφατα εύρημα τον περίφημο λέοντα. Πέρσι το καλοκαίρι οι ανασκαφικές εξελίξεις έλαβαν καταιγιστικούς ρυθμούς, διότι η ομάδα της κ. Περιστέρη έφερε στο φως το εντυπωσιακής έκτασης ταφικό μνημείο με τις σφίγγες, την αρπαγή της Περσεφόνης και τα πολλά επίπεδα, που προκάλεσε παγκόσμιο ενδιαφέρον. Υπήρξαν πολλές ημέρες το καλοκαίρι του 2014 που η Αμφίπολη ήταν μοναδική είδηση στην Ελλάδα και από τις πρώτες ειδήσεις σε όλο τον κόσμο. Οι συζητήσεις για την ταυτότητα του νεκρού κατανάλωσαν χιλιάδες ώρες και λέξεις. Θέση επί του θέματος πήραν πολλοί, εξουσιοδοτημένοι ή μη. Σχετικοί και άσχετοι. Μερικά από τα ονόματα που ακούστηκαν ως ένοικοι του τάφου ήταν του ίδιου του Μεγάλου Αλεξάνδρου, της μητέρας του Ολυμπιάδας, της συζύγου του Ρωξάνης και του μικρού γιού του στρατηλάτη Αλέξανδρου Δ΄, του Νέαρχου, πλοιάρχου των Μακεδόνων, του Ηφαιστίωνα, κολλητού φίλου του Αλέξανδρου και άλλα. Όπως ήταν φυσικό για το θέμα ενδιαφέρθηκε ο ίδιος τότε πρωθυπουργός Αντ. Σαμαράς, ο οποίος επισκέφθηκε την Αμφίπολη και έκανε δηλώσεις για την ελληνικότητα της Μακεδονίας, ενώ υπήρχε καθημερινή ενημέρωση της κοινής γνώμης από το υπουργείο Πολιτισμού. Παρά την υπερβολή που μας χαρακτηρίζει ως Έλληνες, αλλά και ως πολιτικό σύστημα, όλα αυτά εντάσσονται στη σφαίρα του φυσιολογικού, αφενός λόγω του παγκοσμίου ενδιαφέροντος και αφετέρου –ας μη ξεχνιόμαστε- διότι ακόμη μέχρι σήμερα αμφισβητείται η ελληνική ταυτότητα της Μακεδονίας, όχι μόνο από κάποιους γραφικούς ή περιθωριακούς ιδιώτες, αλλά από μια βαλκανική χώρα μέλος του ΟΗΕ, που βρίσκεται στα βόρεια σύνορα της Ελλάδας.
Αυτή, λοιπόν, η ενεργός εμπλοκή του Αντ. Σαμαρά σε συνδυασμό τόσο με την επιστημονική αντιζηλία όσο και με την ιδεοληψία ενός τμήματος της Αριστεράς γύρω από αναφορές σε εθνικά θέματα, δημιούργησε πριν από ένα χρόνο πολικό ζήτημα και συνθήκες εμφυλίου. Που προφανώς δεν έχουν ακόμη ξεπεραστεί, παρά το ότι ο ΣΥΡΙΖΑ βρίσκεται, πλέον, στην εξουσία και οι δικοί του αρχαιολόγοι έχουν άνετη πρόσβαση στην πολιτική ηγεσία. Κάπως έτσι είναι πιθανό κάποιοι να πιστεύουν ότι ήρθε η ώρα της ρεβάνς, με τη μέθοδο της μείωσης της αξίας των ευρημάτων, αλλά και την καταγγελία των ανασκαφικών μεθόδων, που –όπως υποστηρίζουν- προχώρησαν το έργο πολύ γρήγορα για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας. Έφτασαν, μάλιστα, να χρονολογούν το μνημείο εξ’ αποστάσεως ή με μια απλή επίσκεψη, κάτι που επιβεβαιώνει τις εικασίες για προειλημμένες εκτιμήσεις. Σα να εύχονται να μην είναι μακεδονικός ο τάφος και φυσικά να μην έχει φιλοξενήσει κανένα επιφανές πρόσωπο της μακεδονικής κοινωνίας! Δυστυχώς σύμμαχος τους στο επιχειρούμενο ξεκαθάρισμα φαίνεται να είναι η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Πολιτισμού, που ίσως πιστεύει ότι με αυτό τον τρόπο θα αμβλύνει τις ευθύνες της για την καθυστέρηση της χρηματοδότησης του έργου. Διότι το ζητούμενο είναι η επιστημονική έρευνα να προχωρήσει για την αποκάλυψη της ιστορικής αλήθειας και το μνημείο να γίνει προσβάσιμο, προς όφελος της ευρύτερης περιοχής.
Εάν τους χειρισμούς των κρατούντων σε αυτή την υπόθεση –η ουσία είναι άλλο θέμα-, που άγονται και φέρονται από ιδεοληψίες, επιχειρήσει κανείς να τους προβάλει σε τομείς όπως η οικονομία, η αγορά, οι μετανάστες, η παιδεία, η δημόσια τάξη, η κοινοβουλευτική λειτουργία αντιλαμβάνεται γιατί τους τελευταίους έξι μήνες τα πράγματα στην Ελλάδα πηγαίνουν πολύ χειρότερα. Ιδιαίτερα στην οικονομία, όπου το 3ο Μνημόνιο επιβεβαιώνει ότι η χώρα δεν βρέθηκε ποτέ τόσο κοντά στην απόλυτη καταστροφή. Διότι ο ισχυρισμός ότι τίποτε σωστό δεν έγινε τα τελευταία 40 χρόνια στη χώρα, όσο σοβαρή βάση κι αν έχει, έχει και κάποια όρια. Δια της πλήρους διαλύσεως, που επιβαρύνεται με τη λογική της ρεβάνς και τη βεβαιότητα της μίας, μόνης και μοναδικής αλήθειας το πισωγύρισμα είναι βέβαιο. Ήδη το βιώνουμε στην καθημερινότητά μας, έτσι δεν είναι;