Η 80ή Σύνοδος της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, που ξεκινά στις 22 Σεπτεμβρίου στη Νέα Υόρκη, αποτελεί ένα κρίσιμο σταυροδρόμι για τον παγκόσμιο οργανισμό. Η φετινή Εβδομάδα Υψηλού Επιπέδου συνδυάζει τον εορτασμό της 80ής επετείου της ίδρυσης του ΟΗΕ με μια πρωτοφανή συγκυρία παγκόσμιων κρίσεων και τη Γάζα να βρίσκεται στο επίκεντρο. Το επίσημο θέμα της συνόδου, «Better together: 80 years and more for peace, development and human rights» (Καλύτερα μαζί: 80 χρόνια για περισσότερη ειρήνη, ανάπτυξη και ανρθώινα δικαιώματα), έρχεται σε ευθεία αντίθεση με το κλίμα γεωπολιτικών εντάσεων που αναμένεται να κυριαρχήσει στις συζητήσεις.
Σε μια περίοδο όπου το Συμβούλιο Ασφαλείας παραμένει σε αδιέξοδο λόγω του δικαιώματος βέτο, η Γενική Συνέλευση έχει αναδειχθεί στο κύριο πεδίο διπλωματικής μάχης, με τις εξελίξεις γύρω από το παλαιστινιακό ζήτημα να μετατρέπουν τη σύνοδο σε μια σκηνή έντονης αναμέτρησης με δυνητικά απτές συνέπειες.
Η 80η επέτειος και η επίσημη ατζέντα
Η Εβδομάδα Υψηλού Επιπέδου ξεκινά με μια ειδική ωριαία συνάντηση για τον εορτασμό της 80ης επετείου του ΟΗΕ, όπου αξιωματούχοι και αρχηγοί 193 κρατών θα αναλογιστούν τα επιτεύγματα των τελευταίων οκτώ δεκαετιών και θα εξετάσουν την πορεία προς ένα πιο συνεκτικό πολυμερές σύστημα. Το general debate (η γενική συζήτηση), όπου οι παγκόσμιοι ηγέτες θα εκφωνήσουν τις ομιλίες τους, θα ξεκινήσει την Τρίτη 23 Σεπτεμβρίου. Παρότι η επέτειος αποτελεί μια στιγμή εορτασμού, η ατζέντα της Εβδομάδας αντανακλά επίσης τις σημαντικές αποτυχίες του Οργανισμού.
Η πρόεδρος της 80ης Συνόδου, η πρώην Γερμανίδα υπουργός Εξωτερικών Αναλένα Μπέρμποκ, και ο Γενικός Γραμματέας, Αντόνιο Γκουτέρες, αναμένεται να αναφερθούν στην ανάγκη για μεταρρύθμιση του Οργανισμού, γνωστή ως «UN80 reform», προκειμένου να γίνει πιο αποτελεσματικός και να ανταποκριθεί στις σύγχρονες προκλήσεις, γιατί ως τώρα αποτυγχάνει για τα καλά.
As the United Nations General Assembly gets underway in New York, @antonioguterres has a critical message to world leaders:
— United Nations (@UN) September 20, 2025
“Get serious.
Bridge divides – and deliver.
Let this be a week of solutions.” pic.twitter.com/GpCOusvnv8
Πέρα από τη γενική συζήτηση, η εβδομάδα είναι γεμάτη με συναντήσεις υψηλού επιπέδου και θέματα όπως:
- Κλίμα: Στις 24 Σεπτεμβρίου, ο Γενικός Γραμματέας συγκαλεί μια Σύνοδο Κορυφής για το κλίμα. Οι παγκόσμιοι ηγέτες καλούνται να παρουσιάσουν τα νέα εθνικά τους σχέδια δράσης, εν όψει της COP30 στη Βραζιλία.
- Ισότητα των φύλων: Η εβδομάδα ξεκινά με μια συνάντηση υψηλού επιπέδου για την 30ή επέτειο της τέταρτης παγκόσμιας διάσκεψης για τις γυναίκες στο Πεκίνο, με στόχο την επιτάχυνση της εφαρμογής της Διακήρυξης του Πεκίνου για την ισότητα των φύλων.
- Τεχνητή Νοημοσύνη: Στις 25 Σεπτεμβρίου, θα ξεκινήσει ο παγκόσμιος διάλογος για τη διακυβέρνηση της τεχνητής νοημοσύνης.
- Υγεία: Επίσης στις 25 Σεπτεμβρίου, θα διεξαχθεί η τέταρτη συνάντηση για τις μη μεταδοτικές ασθένειες και την ψυχική υγεία, καθώς η πρόοδος ως τώρα σύμφωνα με τους στόχους είναι ελάχιστη.
Από την πλευρά της Ελλάδας, τόσο ο πρωθυπουργός όσο και ο υπουργός Εξωτερικών, θα παραστούν στις εργασίες του ΟΗΕ, ενώ μάλιστα ο κ. Γεραπετρίτης θα προεδρεύσει στην υπουργική σύνοδο του Φόρουμ αρχαίων πολιτισμών.
Η Γάζα στο επίκεντρο
Λίγες ημέρες πριν την έναρξη της Εβδομάδας Υψηλού Επιπέδου, η Γενική Συνέλευση υιοθέτησε τη «Διακήρυξη της Νέας Υόρκης» για την επίλυση του παλαιστινιακού ζητήματος. Η διακήρυξη, που υποστηρίχθηκε από 142 χώρες και απορρίφθηκε από μόλις 10, καλεί για άμεση κατάπαυση του πυρός, απελευθέρωση των ομήρων και θέτει ένα πλαίσιο για την προσωρινή διακυβέρνηση της Γάζας από την Παλαιστινιακή Αρχή.
Ενώ καταδικάζει τις επιθέσεις της Χαμάς της 7ης Οκτωβρίου, καταγγέλλει ταυτόχρονα τις ισραηλινές επιχειρήσεις που προκάλεσαν «καταστροφική ανθρωπιστική καταστροφή». Η συντριπτική πλειονότητα αναδεικνύει την αυξανόμενη διπλωματική απομόνωση του Ισραήλ και των ΗΠΑ. Το Ισραήλ απέρριψε τη διακήρυξη ως «τσίρκο», ενώ οι ΗΠΑ τη χαρακτήρισαν «διαφημιστικό κόλπο». Η διακήρυξη προωθήθηκε από τη Γαλλία και τη Σαουδική Αραβία.
Η έκθεση ΟΗΕ για γενοκτονία
Στις 16 Σεπτεμβρίου, μόλις λίγες ημέρες πριν την έναρξη της Συνόδου, μια ανεξάρτητη επιτροπή του ΟΗΕ δημοσίευσε μια έκθεση που καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το Ισραήλ έχει διαπράξει γενοκτονία στη Γάζα. Η έκθεση τεκμηριώνει τέσσερις από τις πέντε γενοκτονικές πράξεις της σύμβασης του 1948. Επικαλείται δηλώσεις Ισραηλινών αξιωματούχων, συμπεριλαμβανομένου του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, ως «άμεση απόδειξη γενοκτονικής πρόθεσης». Το Ισραήλ απέρριψε την έκθεση ως «διαστρεβλωμένη και ψευδή», και «αντισημιτική». Η έκθεση επεκτείνει τη σύγκρουση από το στρατιωτικό στο νομικό-ηθικό πεδίο, θέτοντας το Ισραήλ σε άμυνα έναντι σοβαρών νομικών κατηγοριών από όργανα του ΟΗΕ.
Στο πλαίσιο της Εβδομάδας Υψηλού Επιπέδου συγκροτήθηκε επίσης ζήτημα της εκπροσώπησης των Παλαιστινίων. Οι ΗΠΑ είχαν ανακοινώσει ότι δεν θα εκδίδουν βίζα στον πρόεδρο της Παλαιστινιακής Αρχής, Μαχμούντ Αμπάς, εμποδίζοντας τη φυσική παρουσία του στη Νέα Υόρκη. Απάντηση σε αυτή την κίνηση αποτέλεσε ψήφισμα της Γενικής Συνέλευσης στις 19/9: με 145 ψήφους υπέρ (5 κατά, 6 αποχές) αποφασίστηκε ότι ο Αμπάς θα απευθύνει κανονικά ομιλία στην επίσημη έναρξη των εργασιών μέσω τηλεδιάσκεψης. Επιπλέον, υπεγράφη συμφωνία ώστε ο Αμπάς και άλλοι Παλαιστίνιοι ηγέτες μελλοντικά να μπορούν να παίρνουν μέρος στις συναντήσεις της ερχόμενης διετίας εξ αποστάσεως όποτε εμποδίζονται από ταξιδιωτικούς περιορισμούς.
Νούμερα ανθρωπιστικής καταστροφής
Καθώς η διπλωματική μάχη κορυφώνεται, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα συνεχίζουν να εντείνονται, με το Ισραήλ να έχει διατάξει νέες εκκενώσεις κατοίκων στην πόλη της Γάζας ενώ οι IDF εκτιμούν πως περίπου 3.000 μαχητές της Χαμάς παραμένουν εκεί και προειδοποίησε ότι ο αριθμός των Ισραηλινών στρατιωτών που συμμετέχουν θα αυξηθεί τις επόμενες ημέρες.
Τα νούμερα της ανθρωπιστικής κρίσης είναι αμείλικτα. Οι νεκροί στη Λωρίδα της Γάζας έχουν ξεπεράσει τους 65.000 σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της Γάζας. Πάνω από το 92% των κατοικιών έχει καταστραφεί στην περιοχή. Πάνω από 1,9 εκατομμύρια Παλαιστίνιοι έχουν εκτοπιστεί από τις εστίες τους από την έναρξη του πολέμου. Το 100% των κατοίκων αντιμετωπίζει επισιτιστική ανασφάλεια. Ο λιμός έχει επιβεβαιωθεί από πολλούς ανεξάρτητους διεθνείς οργανισμούς (όπως η UNICEF στις 22 Αυγούστου), ενώ και τα εναπομείναντα λειτουργικά νοσοκομεία δέχονται ισραηλινά πλήγματα μερικές φορές.
450,000 children in Gaza City are already traumatized and exhausted by nearly two years of unrelenting war. Now, the escalating military offensive means more devastating consequences for them.
— UNICEF (@UNICEF) September 13, 2025
From Gaza, @UNICEFmena's Tess Ingram shares the horrific realities for children and… pic.twitter.com/A2zQgvQG3k
Η αλληλεπίδραση και οι προοπτικές
Η άρνηση των ΗΠΑ να στηρίξουν τη Διακήρυξη, παρότι καταδίκαζε τη Χαμάς, υποδηλώνει ότι η προτεραιότητά τους είναι η πολιτική υποστήριξη του Ισραήλ έναντι της διεθνούς συναίνεσης. Η Γενική Συνέλευση γίνεται το κύριο πεδίο διπλωματικής μάχης, καθώς το Συμβούλιο Ασφαλείας είναι αδύναμο λόγω του βέτο των ΗΠΑ.
Οι ΗΠΑ άσκησαν βέτο στις 18/9 στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ σε σχέδιο ψηφίσματος που αξίωνε την άμεση, άνευ όρων και οριστική κατάπαυση πυρός στη Γάζα και απαιτούσε επίσης από το Ισραήλ να άρει όλους τους περιορισμούς στην παράδοση ανθρωπιστικής βοήθειας στον παλαιστινιακό θύλακα. Πρόκειται για την έκτη φορά που οι ΗΠΑ ασκούν βέτο σε σχέδιο ψηφίσματος για τη Γάζα στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ μέσα σε σχεδόν δύο χρόνια. Η πρόταση υπερψηφίστηκε από 14 εκ των 15 μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Η ερχόμενη εβδομάδα αναμένεται να λειτουργήσει ως πλατφόρμα για την επιτάχυνση των μεμονωμένων αναγνωρίσεων του παλαιστινιακού κράτους από χώρες που έχουν ήδη ανακοινώσει την πρόθεσή τους, όπως η Γαλλία, η Αυστραλία, ο Καναδάς, η Αγγλία, η Πορτογαλία ακόμα και το Βέλγιο. Πριν αυτήν την Γενική Συνέλευση οι χώρες που έχουν αναγνωρίσει το παλαιστινιακό κράτος ήταν 147 και τώρα αναμένεται να αυξηθούν ακόμα περισσότερο, Κάποιες από αυτές, μάλιστα, ανήκουν στις ισχυρές της Δύσης, κάτι που, αν μη τι άλλο, δείχνει μια κατεύθυνση. Η Ελλάδα δεν είναι ακόμα μέσα σε αυτές.
Η σύγκρουση, παράλληλα με πεδίο της μάχης, εξελίσσεται και στο πεδίο της διεθνούς νομιμότητας και της ηθικής πίεσης. Ενώ η εβδομάδα δεν αναμένεται να επιφέρει άμεση κατάπαυση του πυρός, μπορεί να επιταχύνει τη διαδικασία αναγνώρισης του παλαιστινιακού κράτους και να δημιουργήσει ένα νέο διπλωματικό μομέντουμ.