Όσα χρόνια κι αν περάσουν το μήνυμα δεν αλλάζει. Η φράση «Ποτέ ξανά!» ακούστηκε και φέτος με μια φωνή από όσους κατέκλυσαν την Πλατεία Ελευθερίας στη Θεσσαλονίκη για να τιμήσουν την ημέρα μνήμης των Ελλήνων Εβραίων Μαρτύρων και Ηρώων του Ολοκαυτώματος.
Παιδάκια από το σχολείο της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης σκέπασαν το μνημείο Εβραϊκού Ολοκαυτώματος στην πλατεία Ελευθερίας με κόκκινα τριαντάφυλλα στη μνήμη των ανθρώπων που έχασαν τη ζωή τους από τις φρικαλεότητες του ναζιστικού καθεστώτος.
Στο μνημείο που στέκει εκεί για να θυμίζει τους 9.000 Εβραίους της Θεσσαλονίκης, οι οποίοι συγκεντρώθηκαν από τους Ναζί το «Μαύρο Σάββατο» του Ιουλίου του 1942 για να καταγραφούν και να σταλούν σε καταναγκαστικά έργα, κατέθεσαν στεφάνια οι επίσημοι προσκεκλημένοι.
«Από εδώ ξεκίνησαν όλα. Από αυτή την πλατεία μάρτυρες οδηγήθηκαν στα κρεματόρια γιατί κάποια ανθρωπόμορφα τέρατα άφησαν τη μισαλλοδοξία τους να τους κάνει να νομίζουν ότι έχουν το δικαίωμα να αποφασίσουν αν κάποιος αξίζει να ζεί όχι», ανέφερε χαρακτηριστικά ο εκπρόσωπος της κυβέρνησης στην εκδήλωση, υφυπουργός Εσωτερικών, αρμόδιος για θέματα Μακεδονίας-Θράκης, Κωνσταντίνος Γκιουλέκας από το βήμα της εκδήλωσης.
Όπως σημείωσε, «τέτοιες μέρες είναι γέφυρες για να μας θυμίζουν τι έγινε κάποτε αλλά και γέφυρες για το μέλλον.
Τα παιδιά θα πρέπει να μάθουν τι συνέβη κάποτε για να μην επιτρέψουν να γίνει αυτό το κακό που συνέβη ποτέ ξανά. Να κάνουμε λοιπόν ό,τι μπορούμε για να διδάξουμε στα ελληνόπουλα ότι δεν έχει χώρο η μισαλλοδοξία και το μίσος».
Παίρνοντας το λόγο, ο Ευρωπαίος Επίτροπος Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού, Απόστολος Τζιτζικώστας, στάθηκε στο ίδιο σύνθημα «Ποτέ ξανά!». Ανέφερε επίσης ότι «στεκόμαστε εδώ για να κοιτάξουμε κατάματα ένα από τα πιο σκοτεινά κεφάλαια της ιστορίας μας. Ένα έγκλημα που δεν αφορά μόνο το παρελθόν μας αλλά αγγίζει παράλληλα το παρόν και το μέλλον μας».
Ο κ. Τζιτζικώστας τόνισε ότι για τη Θεσσαλονίκη το Ολοκαύτωμα είναι ακόμα και σήμερα αναπόσπαστο μέρος της ταυτότητας της πόλης και ζωντανό κομμάτι της ιστορίας της. «Δεν ήταν κάποιοι άλλοι αυτοί που εξοντώθηκαν αλλά φίλοι και συμπολίτες μας. Το Ολοκαύτωμα θυμίζει ότι το μίσος δεν ξεκινάει από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης αλλά από την αδιαφορία. Για αυτό έχουμε ευθύνη να αντιδρούμε έγκαιρα κάθε φορά που η ιστορία φαίνεται να οδηγείται σε επικίνδυνες επαναλήψεις», είπε και πρόσθεσε: «Δεσμεύομαι να υπηρετώ μια Ευρώπη που δεν ξεχνά, που προασπίζεται τα ανθρώπινα δικαιώματα και καταπολεμά το μίσος, υπερασπίζεται τις κοινές αξίας, με εκπαίδευση, κοινές πολίτικες. Ας κάνουμε τη μνήμη πράξη. Ας διδάξουμε στα παιδιά ότι η σιωπή μπροστά στο άδικο είναι συνενοχή. Και η προάσπιση της ανθρώπινης αξίας χρέος όλων μας. Πότε ξανά!».
Ο Νόαμ Κατς, πρέσβης του Ισραήλ στην Ελλάδα, σημείωσε ότι «ήρθαμε εδώ να τιμήσουμε τη μνήμη 6 εκατομμυρίων Εβραίων που πέθαναν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης μεταξύ των οποίων 50.000 από τη Θεσσαλονίκη». Ο ίδιος υπογράμμισε ότι κατά τη ναζιστική κατοχή αφανίστηκε το 94% του εβραϊκού πληθυσμού της Θεσσαλονίκης, η οποία αποτέλεσε ιστορικά, όπως ανέφερε την Ιερουσαλήμ των Βαλκανίων.
Ακόμη στάθηκε στο γεγονός ότι το Ολοκαύτωμα δεν ξεκίνησε από τα κρεματόρια αλλά με τις λέξεις, την παραπληροφόρηση, τα ψέματα και τη δαιμονοποίηση των Εβραίων που «κατηγορήθηκαν για όλα τα δεινά αυτού του κόσμου» ενώ τόνισε πως παρότι η εβραϊκή κοινότητα στη Θεσσαλονίκη μετρά συντριπτικά μικρότερο αριθμό ανθρώπων σήμερα, παραμένει εν τούτοις ακόμα ζωντανή.
Η περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας, Αθηνά Αηδόνα, από την πλευρά της ανέφερε πως η πλατεία Ελευθερίας είναι ένας τόπος όπου το μίσος πήρε μορφή και το κακό απέκτησε πρόσωπο. Απο εδώ ξεκίνησε το μαρτύριο του ολοκαυτώματος.
Η σημερινή μέρα δεν είναι μια τυπική επέτειος. Δεν τιμούμε αριθμούς αλλά πρόσωπα και οικογένειες. Ένα κομμάτι της ιστορίας Θεσσαλονίκης. Πρόκειται για μια υπόσχεση μνήμης, ευθύνης και διαρκούς εγρήγορσης. Το Μουσείο Μνήμης που πρόκειται να ανεγερθεί δεν θα είναι απλώς χώρος μνήμης αλλά φάρος, διεθνές σημείο αναφοράς απέναντι σε διακρίσεις κάθε μορφής. Πρέπει λοιπόν να σταθούμε απέναντι στον αντισημιτισμό να λέμε πότε ξανά και να το συνοδεύουμε με πράξεις. Ποτέ ξανά!».
Ο πρόεδρος της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης, Δαβίδ Σαλτιέλ, ανεβαίνοντας στο βήμα επανέλαβε «Ποτέ Ξανά» τονίζοντας ότι η μνήμη δεν ανήκει μόνο σε όσους έχασαν τη ζωή τους αλλά και στους επιζώντες. «Να μετατρέψουμε τη μνήμη σε καθημερινή πράξη. Στη μέση εκπαίδευση να καλλιεργείται η ανθρωπιά και ο σεβασμός προς τον άλλον» ανέφερε χαρακτηριστικά και πρόσθεσε ότι η Θεσσαλονίκη οφείλει να είναι πρωτοπόρος σε αυτό το εγχείρημα γιατί το επιτάσσει το μέλλον της και το απαιτεί το παρελθόν της.
Μιλώντας για το Μουσείο Ολοκαυτώματος που πρόκειται να ανεγερθεί στη Θεσσαλονίκη, ο κ. Σαλτιέλ υπογράμμισε ότι η υπογραφή της σύμβασης για την κατασκευή του έργου είναι ιστορική, ενώ συμπλήρωσε ότι το Μουσείο θα είναι φάρος για τη διεκδίκηση ανθρώπινης αξιοπρέπειας και συνείδησης.
«Να γίνουμε πομποί μιας ζωντανής μνήμης που να πλάθει ένα δικαιότερο μέλλον για όλους μας» κατέληξε ο κ. Σαλτιέλ.
Παίρνοντας τον λόγο ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης, Στέλιος Αγγελούδης τόνισε ότι «αυτή η μέρα είναι ο ελάχιστος φόρος τιμής στα θύματα. Ογδονταένα χρόνια μετά οι μνήμες είναι και πρέπει να παραμείνουν έντονες. Κοινότητες όπως αυτή της Θεσσαλονίκης οδηγήθηκαν στον ολοκληρωτικό αφανισμό. Στα χρόνια της ναζιστικής κατοχής υπήρξαν λίγοι που στάθηκαν στο πλευρό των Εβραίων συμπολιτών μας. Για αυτό μαζί με τη μνήμη των 44 χιλιάδων Εβραίων συμπολιτών μας και τους 329 χριστιανούς της πόλης με πρωτοστάτη τον Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Γεννάδιο Αλεξιάδη που στάθηκαν στο πλευρό τους και δίδαξαν τι σημαίνει αλληλεγγύη προστατευοντας Εβραίους γείτονες και φίλους τους».
«Οκτώ δεκαετίες μετά έπρεπε να υπάρχει η ελπίδα ότι ο αντισημιτισμός ανήκει στο παρελθόν όμως είναι εδώ ενεργός και εξαπλώνεται με ταχείς ρυθμούς. Η καταπολέμησή του συνιστά ηθική υποχρέωση και υπαρξιακή αναγκαιότητα. Ξεκινά από το να καταπολεμήσουμε το μίσος, το φασισμός τη μισαλλοδοξία», συμπλήρωσε ο κ. Αγγελούδης.
Ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης έκανε επίσης γνωστό ότι η δημιουργία του Πάρκου Μνήμης των Εβραίων Μαρτύρων του Ολοκαυτώματος στην Πλατεία Ελευθερίας μπαίνει σε τροχιά υλοποίησης αφού μπήκε τέλος στη δικαστική διαμάχη που εκκρεμούσε και στεκόταν τροχοπέδη στην κατασκευή του. Πρόκειται, όπως ανέφερε, για ενα πάρκο ορόσημο που θα θυμίζει το διηνεκές ότι τίποτα και κανείς δεν ξεχάστηκε.
Ο αντιπεριφερειάρχης Θεσσαλονίκης, Κώστας Γιουτίκας, από την πλευρά του δήλωσε πως «ακόμη και όσοι δεν χάθηκαν στο Ολοκαύτωμα δέχθηκαν φρικτά βασανιστήρια και οι περιουσίες τους δημεύτηκαν. Η ιστορία τους παραμένει πληγή για τη Θεσσαλονίκη μας. Πρέπει να κάνουμε το μέγιστο. Να μην αφήσουμε χώρο στη λήθη. Το οφείλουμε σε αυτές τις αδικοχαμένες ψυχές».
Κλείνοντας τον κύκλο των ομιλιών ο αναπληρωτής πρέσβης των ΗΠΑ στην Αθήνα, Τζόσουα Χακ σημείωσε ότι «οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης υπήρξαν αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας της πόλης. Το ολοκαύτωμα δεν θα μπορούσε ποτέ να σβήσει το φως αυτής της κοινότητας. Θυμόμαστε τα θύματα. Μαζί με τα θύματα θυμόμαστε και κάθε επιζών και τιμούμε σήμερα την αντοχή στην ιστορία των Εβραίων της Θεσσαλονίκης».
