Ο συνδυασμός ενός βαρομετρικού χαμηλού και του πολικού ψύχους από τη Σιβηρία έφερε έντονη χιονόπτωση. Ήταν Παρασκευή και 16, Δεκέμβριος του 1988. Κι άξαφνα ξεκίνησε και ξέχασε να σταματήσει να χιονίζει. Η Θεσσαλονίκη δεν ντύθηκε απλώς στα λευκά, κυριολεκτικά πνίγηκε στο χιόνι.
Για μια βδομάδα τα σχολεία ήταν κλειστά, τα αστικά δεν κυκλοφορούσαν για μέρες, το ΚΤΕΛ έκανε 9 ώρες (!!!) από τα δικαστήρια ως τη Χαλκηδόνα, μπροστά από το Μακεδονία Παλλάς βγήκαν έλκηθρα και οι ορθοπεδικοί δεν προλάβαιναν να βάζουν γύψο σε χέρια και πόδια.
Μετά τις 3 το μεσημέρι η εικόνα στην πόλη ήταν απόκοσμη. Τα καταστήματα έκλειναν, το θερμόμετρο έπαιρνε πάλι την κατηφόρα, οι δρόμοι μετατρέπονταν σε παγοδρόμια και οι λιγοστοί περαστικοί κινούνταν με αργά και σταθερά βήματα.
Μισό μέτρο χιόνι μέσα στην πόλη
Όπως εξηγεί στη Voria.gr ο αναπληρωτής καθηγητής Μετεωρολογίας στο ΑΠΘ, Γιάννης Πυθαρούλης, «το επεισόδιο έντονης χιονόπτωσης στη Θεσσαλονίκη τον Δεκέμβριο του 1988 οφειλόταν στον συνδυασμό βαρομετρικού χαμηλού στο νότιο Ιόνιο με τις πολύ ψυχρές αέριες μάζες από τη Σιβηρία που ήρθαν στη βόρεια Ελλάδα στις 16 Δεκεμβρίου. Η περιοχή της κεντρικής Μακεδονίας επηρεάστηκε από το χαμηλό και το σύστημα στη συνέχεια κινήθηκε ανατολικά και ενισχύθηκε. Συγχρόνως, υγρές αέριες μάζες μεταφέρθηκαν από το Αιγαίο λόγω της νοτιοανατολικής ροής στην κατώτερη τροπόσφαιρα, προσφέροντας την απαιτούμενη υγρασία».
Η χιονόπτωση ξεκίνησε από τις πρώτες πρωινές ώρες της Παρασκευής 16 Δεκεμβρίου ήταν τόσο έντονη που σχεδόν δεν φαινόταν τίποτα σε απόσταση μικρότερη του ενός μέτρου.
Σύμφωνα με τις μετρήσεις των μετεωρολόγων «το μέγιστο ύψος του χιονιού έφτασε τα 45 εκατοστά, ενώ συνολικά μετρήθηκαν 51.2 mm υετού στις 16-17 Δεκεμβρίου». Σημειώνεται ότι 1 mm υετού αντιστοιχεί σε 1 τόνο νερού ανά στρέμμα.
Παγωμένες ριπές ανέμου έσκιζαν την ατμόσφαιρα με ταχύτητα ως και 65χλμ/ώρα και οι ψυχρές αέριες μάζες έριχναν τη θερμοκρασία στους -2,6ºC στο κέντρο της πόλης και στους -3,8ºC στο αεροδρόμιο.
«Όμως, τις επόμενες ημέρες η μικρή νέφωση κατά τις νυχτερινές ώρες και η διατήρηση της χιονοκάλυψης οδήγησαν σε περαιτέρω μείωση της ελάχιστης θερμοκρασίας, φτάνοντας στις 20/12 στους -5.6ºC στην πόλη και στους -9.2ºC στο αεροδρόμιο. Οι επιπτώσεις του έντονου φαινομένου συνεχίσθηκαν και τις επόμενες ημέρες», αναφέρει ο κ. Πυθαρούλης.
Ο δήμαρχος ξέχασε να πάει σπίτι του
Ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης, Σωτήρης Κούβελας, θυμάται για τη Voria.gr πως στην αρχή ήταν ασθενής χιονόπτωση και όσο περνούσαν οι ώρες το χιόνι πύκνωνε και τα πάντα άσπριζαν. Έδωσε εντολή να βγουν όλες οι αλατιέρες έξω, επιστράτευσε οχήματα ιδιωτών και, όπως ομολογεί, «ήταν από τις πιο δύσκολες μάχες που κλήθηκα να δώσω στη διάρκεια εκείνης της θητείας μου».
Ο Σωτήρης Κούβελας ήταν μέρα-νύχτα στο γραφείο του και όσο η κακοκαιρία επιδεινωνόταν επικοινωνούσε με τους διευθυντές του. «Να μείνουν πάση θυσία οι δρόμοι ανοιχτοί», έλεγε συνεχώς.
«Όλα τα φορτηγά οδοποιίας και κήπων με το κατάλληλο προσωπικό σκόρπιζαν αλάτι στους δρόμους μέρα-νύχτα. Ζητήσαμε από εργολάβους με γκρέιντερ και φορτωτές να καθαρίζουν τους δρόμους, παράλληλα με τον δήμο κι όλοι ανταποκρίθηκαν, ενώ και η Πυροσβεστική Υπηρεσία ήταν στους δρόμους ρίχνοντας θαλασσινό νερό. Η κακοκαιρία είχε νικηθεί, από τη συντονισμένη δράση υπηρεσιών και εθελοντών», δήλωσε ο κ. Κούβελας.
Βγήκε ως γιατρός από το 424 και επέστρεψε σε λίγα λεπτά ως ασθενής....
Δύο μήνες έκαναν να λιώσουν σε κάποιες περιοχές της πόλης τα χιόνια και όσα συνέβησαν στον μεγαλύτερο χιονιά της τελευταίας 50ετίας έχουν αποτυπωθεί βαθιά στη μνήμη των Θεσσαλονικέων.
Ήταν Κυριακή σαν σήμερα, 18 Δεκεμβρίου του 1988, και η Δήμητρα Διαμαντοπούλου, που έκανε ειδικότητα στην Παθολογία στο Λοιμωδών, ξεκίνησε από το σπίτι της στην οδό Καλλιδοπούλου για το νοσοκομείο.
«Βγήκα Κυριακή στις 9 το πρωί από το σπίτι και είπα θα πάω με τα πόδια γιατί δεν μπορούσα να αφήσω την εφημερία. Στον δρόμο κυκλοφορούσα μόνη μου. Δεν περπατούσε ψυχή. Ξαφνικά είδα ένα αυτοκίνητο με δύο νεαρούς να κινούνται με εξαιρετικά μικρή ταχύτητα. Προθυμοποιήθηκαν να με μεταφέρουν στο Λοιμωδών. Μετά από αρκετή ώρα φτάσαμε στην είσοδο, αλλά όταν προσπάθησε ο νεαρός οδηγός να μπει μέσα το αυτοκίνητο γλιστρούσε κι έφευγε πίσω», θυμάται για τη Voria.gr.
Η κ. Διαμαντοπούλου έμεινε όλη μέρα στο νοσοκομείο και ολοκλήρωσε την εφημερία της το μεσημέρι της Δευτέρας. Ένας συνάδερφός της, γιατρός επιμελητής, που είχε κάνει το διδακτορικό του στον Καναδά κι ήταν συνηθισμένος σε παγωμένους δρόμους, γέλασε όταν την είδε αγχωμένη για την επιστροφή. Για εκείνον η κίνηση σε έναν παγωμένο δρόμο ήταν... παιχνιδάκι, όπως αποδείχτηκε, καθώς τη μετέφερε με ασφάλεια στο σπίτι της.
Μία συνάδερφος της κ. Διαμαντοπούλου δεν στάθηκε τόσο τυχερή. Ολοκληρώνοντας την εφημερία της στο 424 Γενικό Στρατιωτικό Νοσοκομείο που τότε ήταν στο τέρμα της οδού Εγνατίας, βγήκε στον παγωμένο δρόμο και στην προσπάθειά της να περάσει απέναντι γλίστρησε και έσπασε το πόδι της. Έτσι, επέστρεψε στο νοσοκομείο, αυτή τη φορά ως ασθενής.
... και άλλες ωραίες ιστορίες του χιονιά
Τα νοσοκομεία σήκωσαν μεγάλο βάρος εκείνον τον Δεκέμβρη. Οι ορθοπαιδικές κλινικές γέμισαν με ασθενείς που είχαν σπασμένα πόδια ή χέρια και στις περισσότερες περιπτώσεις οι γιατροί έβαζαν γύψο στα τραυματισμένα μέλη και έστελναν τον κόσμο στο σπίτι του. Το προσωπικό έκανε διπλοβάρδιες και στις μεταξύ τους συζητήσεις εξέφραζαν φόβους για την εξάντληση των υλικών.
Στο νοσοκομείο Παπανικολάου ελικόπτερα του στρατού έριχναν προμήθειες σε τρόφιμα, καθώς στο Ασβεστοχώρι το χιόνι ξεπερνούσε το ένα μέτρο και γιατροί έφευγαν με στρατιωτικά οχήματα τύπου ΡΕΟ για τα σπίτια τους, αφού τα αυτοκίνητά τους έμειναν για μέρες καλυμμένα από το χιόνι.
Ο Χρήστος Δαμιανός, φοιτητής Κτηνιατρικής τότε, ανέβηκε στο λεωφορείο του ΚΤΕΛ για να πάει στην Καστοριά και θυμάται πως χρειάστηκε 14 (!!!) ώρες για να φτάσει. Στη διαδρομή έκαναν 11 στάσεις, καθώς οι αλυσίδες του λεωφορείου έβγαιναν συνεχώς, μέχρι που κάποια στιγμή έσπασαν. Στο τέλος σώθηκαν τα τσιγάρα των επιβατών κι ένας από αυτούς άνοιξε ένα κουτί με ακριβά πούρα που είχε αγοράσει ως χριστουγεννιάτικο δώρο για τον πατέρα του και τα μοίρασε.
Στο τηλεφωνικό κέντρο της Άμεσης Δράσης οι κλήσεις έπεφταν βροχή, αλλά τα περιπολικά ήταν αδύνατον να κινηθούν. Σε μία περίπτωση, γυναίκα τηλεφώνησε στην αστυνομία ζητώντας την παρέμβασή της, επειδή, όπως είπε, 300 άτομα έπαιζαν χιονοπόλεμο στον κεντρικό δρόμο Πανοράματος κι αυτό την ενοχλούσε.
Με αφορμή το περιστατικό αυτό, ο Τύπος της εποχής θυμήθηκε ότι σε ανάλογο χιονιά στις 17 Ιανουαρίου του 1964, που οφείλονταν σε έναν πολικό αντικυκλώνα, ο οποίος έπληξε χώρες από τη Σιβηρία ώς τις ΗΠΑ, μια ηλικιωμένη τηλεφώνησε στην Άμεση Δράση Αθηνών και ζήτησε να διωχθούν με τον νόμο 4000 «περί τεντιμποϊσμού», νεαροί που πετούσαν χιονόμπαλες σε γυναίκες επί της οδού Πανεπιστημίου.
Στο Μακεδονία Παλλάς εμφανίστηκαν έλκηθρα, αλλά και δύο σκιέρ, φωτογραφίες κυκλοφόρησαν με νεαρούς να κάνουν snowmobile ακόμη και με σκάφες κι ένας ιερέας που κατέβηκε από το τρένο έκανε 4 ώρες για να φτάσει στον Ιερό Ναό Αγίου Δημητρίου.
Τα πάντα νέκρωσαν εκείνες τις μέρες στη Θεσσαλονίκη. Τα πάντα, εκτός από το «Αβαντάζ». Η μουσική σκηνή άνοιξε το βράδυ της Παρασκευής 16 Δεκεμβρίου και το νέο διαδόθηκε απ΄άκρη σ΄άκρη στην πόλη. Μια παρέα φοιτητών έφτασε μετά από 3 ώρες από την Ανάληψη στην Αγίου Δημητρίου και οι πληροφορίες που λένε πως η ορχήστρα έπαιζε non stop μέχρι το πρωί της Κυριακής δεν επιβεβαιώνονται...
*Οι φωτογραφίες προέρχονται από τη σελίδα στο Facebook «Θεσσαλονίκη. Φωτογραφίες-Αναμνήσεις Δεκαετίες ΄70-΄80-΄90».