Τεράστιας, πρωτεύουσας σημασίας είναι να δημιουργηθεί ένα Ανεξάρτητο Παρατηρητήριο της Δημόσιας Πολιτικής και ιδίως των αναπτυξιακών πολιτικών για να υπάρχει συνέχεια στις παρεμβάσεις στο σύστημα καθώς σε κανένα φορέα του δημοσίου, σε κανένα όργανο, δεν υπάρχει ένα εργαλείο παρακολούθησης των αλλαγών που γίνονται.
«Αν ρωτήσω έναν υπουργό τι έγινε τα τελευταία έξι χρόνια στο χώρο της απελευθέρωσης των επαγγελμάτων, κανείς δεν θα γνωρίζει να μου απαντήσει, επειδή κανείς δεν παρακολουθεί τις αλλαγές που γίνονται», είπε πολύ χαρακτηριστικά η μέχρι εχθές πρόεδρος της Εθνικής Τράπεζας και πρώην υπουργός κ. Λούκα Κατσέλη, μιλώντας από την εκδήλωση του Συλλόγου Αποφοίτων Αμερικανικών Πανεπιστημίων που πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη.
«Εάν δεν παρακολουθούμε τα μέτρα που λαμβάνονται και, που είναι πάρα πολλά, όπως και τις επιπτώσεις που έχουν, δεν μπορούμε να ξέρουμε πού πηγαίνουμε», πρόσθεσε η ίδια.
Για την ομιλήτρια, η ανάπτυξη δεν είναι αποκλειστικά θέμα χρημάτων ή μείωσης της φορολογίας. Χρειάζονται συνδυαστικές πολιτικές και μία αναπτυξιακή σύμπραξη μεταξύ ενός επιχειρηματικού κράτους, επιχειρήσεων και τραπεζών, μία σύμπραξη που πρέπει να δομηθεί και το ανησυχητικό, για την κυρία Κατσέλη, είναι, ότι δεν υπάρχει συνεχής διάλογος μεταξύ αυτών των τριών καίριων πόλων.
Αναπτυξιακοί Καταλύτες
Για να κερδηθεί το στοίχημα της ανάπτυξης η χώρα θα πρέπει να εστιάσει την προσοχή της σε 4-5 αναπτυξιακούς καταλύτες, για να προσελκύσει πόρους και να εξασφαλίσει την αποτελεσματική τους αξιοποίηση.
Οι ελληνικές επιχειρήσεις, οι περισσότερες μικρομεσαίες, πρέπει να οργανωθούν σε δίκτυα, πρέπει να δημιουργηθούν δίκτυα αξίας μέσα από τα οποία θα εξασφαλίζουν πρόσβαση σε χρηματοδοτικά εργαλεία, χρηματοδότηση, που είναι και ο ένας από τους τέσσερις κρίσιμους αναπτυξιακούς καταλύτες.
Άλλος καταλύτης είναι η στροφή σε επιχειρήσεις καινοτομίας, όπως στους κλάδους Πληροφορικής και Επικοινωνιών. Μάλιστα η κ. Κατσελη υποστήριξε ότι το όφελος μπορεί να είναι διπλό αν η Ζώνη Καινοτομίας Θεσσαλονίκης, υποστηρίξει τις δικτυώσεις μμε επιχειρήσεων των κλάδων ΤΠΕ, ενός κλάδου του οποίου η προστιθέμενη αξία έχει εκτιμηθεί ότι μπορεί να φτάσει στα 5,8 δισ ευρώ εάν συγκλίνουμε με τον μέσο ευρωπαϊκό όρο.
Τρίτος καταλύτης ανάπτυξης μπορεί και πρέπει να είναι τα λεγόμενα ΣΔΙΤ, οι συμπράξεις δημοσίου και ιδιωτικού τομέα. Ο δημόσιος τομέας αναλαμβάνει τις προδιαγραφές των έργων, έχει την ιδιοκτησία των παγίων και διατηρεί ισχυρό εποπτικό ρόλο ενώ ο ιδιωτικός τομέας εισφέρει κεφάλαια, αποτελεσματική εκτέλεση και λειτουργία των έργων.
Ισχυρός καταλύτης μπορεί να είναι η βελτίωση του θεσμικού πλαισίου και του συστήματος διακυβέρνησης, κρίσιμος τομέας που αντί να υπάρχει βελτίωση, υπάρχει επιδείνωση. Χαρακτηριστικά αναφέρθηκε ότι το 2010 ο χρόνος εκδίκασης των αστικών και εμπορικών διαφορών ήταν 190 ημέρες και το 2012 έφτασε στις 460 ημέρες. Ο αριθμός των αστικών και εμπορικών υποθέσεων που εκκρεμούν ανά κάτοικο από 1,4 έφθασαν στις 4,3 ενώ το παράβολο για την άσκηση έφεσης από 0 ευρώ το 2010, το 2012 ήταν 200 ευρώ.
Το αν υπάρχουν λεφτά ή δεν υπάρχουν, εξαρτάται από τις πολιτικές που εφαρμόζονται για να εξασφαλισθούν πόροι ενώ ακόμη και η δραστική μείωση της φορολογίας, δεν θα φέρει την ανάπτυξη εάν δεν συνδυαστεί με άλλες πολιτικές, κλαδικές, περιφερειακές, κοινωνικές.
Όπως επεσήμανε η κ. Κατσέλη, ακόμη και πριν την κρίση, οι επενδύσεις στην Ελλάδα σαν ποσοστό του ΑΕΠ, ήταν μόνο 5,8% το 2005, το μισό από ότι στην Ευρώπη και στην Ευρωζώνη, ενώ ο μοχλός επενδυτικής ζήτησης αφορούσε κυρίως τις επενδύσεις σε κατοικίες και δευτερευόντως τις δημόσιες επενδύσεις. Όταν με την κρίση κατέρρευσαν οι επενδύσεις σε κατοικία και από το δημόσιο, οι συνολικές επενδύσεις έπεσαν στο 11% περίπου και σχεδόν στο μισό των επενδύσεων ως ποσοστό του ΑΕΠ στην Ε.Ε.
Αυτή η επενδυτική υστέρηση στην παραγωγή επιτάθηκε στα χρόνια της κρίσης, καθώς η καταθετική βάση στη χώρα, λόγω αβεβαιότητας και ύφεσης, μειώθηκε κατά 50%. Μειώθηκαν οι καταθέσεις, υπήρξε μεγάλη εκροή κεφαλαίων και παράλληλα μειώθηκαν κατακόρυφα τα εισοδήματα.
«Ο στοχος μας πρέπει να είναι ο παραγωγικός και κοινωνικός μετασχηματισμός, αυτό που λέμε βιώσιμη ανάπτυξη. Αυτός ο μετασχηματισμός δεν μπορεί να γίνει από ένα μέτρο και μία πολιτική. Δεν αρκεί για παράδειγμα η μείωση των φόρων καθώς ως μεμονωμένο μέτρο θα έχουμε απλώς μία ανακατανομή του εισοδήματος. Θέλουμε συνεπώς μέτρα οικονομικής πολιτικής για να επιτύχουμε οικονομική μεγέθυνση, αλλά χρειαζόμαστε και θεσμική πολιτική δηλαδή για παράδειγμα κίνητρα και αντικίνητρα που επηρεάζουν την επιχειρηματική συμπεριφορά, αναβάθμιση της δικαιοσύνης, διεύρυνση της συμμετοχικής δημοκρατίας αλλά και πολιτικές περιφερειακές και κλαδικές όπως και κοινωνικές με τη μείωση, επί παραδείγματι, των ανισοτήτων», κατέληξε.