Η σταδιακή αναστολή των περιοριστικών μέτρων από χθες και η βήμα βήμα επιστροφή στην καθημερινότητα αναδεικνύει τα προβλήματα της πραγματικής οικονομίας. Πάντα έτσι συμβαίνει, καθώς την ώρα της κορύφωσης μιας κρίσης ισχύουν προστατευτικά μέτρα που συγκρατούν τους αρμούς του συστήματος, ώστε να μην καταρρεύσει. Η επαναφορά στην κανονικότητα για επιχειρήσεις και εργαζομένους είναι πάντα δύσκολη -προβληματική και με απώλειες-, αφού τα προστατευτικά «πυροσβεστικά» μέτρα χαλαρώνουν.
Αν και όλοι έχουν λίγο πολύ στο μυαλό τους την προσαρμογή στη νέα πραγματικότητα, στην πράξη οι δυσκολίες είναι σημαντικές.
Αυτοί που χάνουν…
Η εικόνα αναμένεται να ξεκαθαρίσει το προσεχές διάστημα, αλλά ήδη τα στοιχεία για την εστίαση και τα ξενοδοχεία, δύο κλάδους με ειδική βαρύτητα για την ελληνική οικονομία –και ειδικότερα για τη Β. Ελλάδα και τη Θεσσαλονίκη- μιλούν από μόνα τους. Σημειώστε:
Πρώτον, στον κλάδο της εστίασης, το σχέδιο επιστροφής στη νέα κανονικότητα θεωρείται μη βιώσιμο για την πλειονότητα των επιχειρήσεων –τόσο από τα μεμονωμένα εστιατόρια όσο και από τις αλυσίδες εστίασης. Αν και οι επιχειρηματίες του κλάδου αναγνωρίζουν την ανάγκη των μέτρων προστασίας που θα ισχύσουν από την 1η Ιουνίου, είναι προγραμματισμένο να επαναλειτουργήσουν τα εστιατόρια και τα καφέ –στο τραπέζι υπάρχει και σενάριο για opening στις 25 Μαΐου-, εκτιμούν ότι αυτά θα πρέπει να συνοδεύονται και από μέτρα οικονομικής ενίσχυσης, μιας και οι επιχειρήσεις θα δουλεύουν υποχρεωτικά στο 1/3 της δυναμικότητάς τους. Κάτι δύσκολο εάν αναλογιστεί κανείς τα οικονομικά του κράτους, αλλά και τα αντικειμενικά δεδομένα κάθε οικονομίας, όχι μόνο της ελληνικής. Ήδη από τη Θεσσαλονίκη ακούγονται φωνές για παραταθεί η υποχρεωτική αναστολή των επιχειρήσεων εστίασης μέχρι το τέλος του έτους! Και μπορεί ο καθένας να λέει ότι θέλει χωρίς να πληρώνει φόρο, αλλά κάθε άποψη έχει την αξία της ενταγμένη στο γενικότερο κλίμα.
Δεύτερον, σύμφωνα με εκτιμήσεις της ξενοδοχειακής αγοράς το 50-60% των μεγάλων ξενοδοχείων, εξετάζουν σοβαρά το ενδεχόμενο να μην ανοίξουν φέτος. Κι αυτό, καθώς εκτιμούν πως τα υγειονομικά πρωτόκολλα που σχεδιάζεται να εφαρμοστούν θα έχουν ως αποτέλεσμα τα ξενοδοχεία να παραπέμπουν περισσότερο σε... νοσοκομεία. Αυτό αφορά τόσο τις μονάδες 12μηνης λειτουργίας στις αστικές περιοχές, όσο και τα θερινά καταλύματα. Αβέβαιη παραμένει και η στάση που θα κρατήσουν τα μικρότερα ξενοδοχεία που αντιπροσωπεύουν τη συντριπτική πλειονότητα των μονάδων στην Ελλάδα. Είναι χαρακτηριστικό πως από το σύνολο των 9.950 ξενοδοχείων, που είναι επισήμως καταγεγραμμένα, περί τα 4.300 διαθέτουν μέχρι 20 δωμάτια, ενώ όσα διαθέτουν μέχρι 60 δωμάτια είναι σχεδόν τα 8.000 και αντιπροσωπεύουν περίπου το 80% του ξενοδοχειακού δυναμικού.
Παράλληλα, η πανδημία φέρνει μια νέα εποχή –έρχονται κυριολεκτικά τα πάνω κάτω- στον κλάδο των αερομεταφορών, που συνδέεται οργανικά με την ξενοδοχειακή αγορά. Ακριβότερα εισιτήρια, λιγότερα δρομολόγια, υγειονομικοί έλεγχοι πριν από την επιβίβαση και πιο φτωχές παροχές για τους επιβάτες της οικονομικής θέσης. Οι τεκτονικές αλλαγές είναι ήδη εν εξελίξει, καθώς οι αεροπορικές εταιρείες επαναξιολογούν τις δραστηριότητές τους και το πώς θα καταφέρουν να εξέλθουν από την κρίση. Στα άδεια αεροδρόμια, οι άνθρωποι που φορούν μάσκες και τα μέτρα κοινωνικής αποστασιοποίησης δείχνουν ήδη την αλλαγή συμπεριφοράς μεταξύ του ελάχιστου προσωπικού και ταξιδιωτών.
…κι αυτοί που κερδίζουν
Ασφαλώς στο DNA των επιχειρήσεων και των εργαζομένων (πρέπει να) είναι η προσαρμοστικότητα. Στην προκειμένη περίπτωση δεν είναι λίγοι όσοι στην Ελλάδα ανιχνεύουν δημιουργικές διεξόδους, για να περάσουν με καλές προοπτικές στην επόμενη ημέρα. Βασικό χαρακτηριστικό των λύσεων που βρίσκουν οι ελληνικές επιχειρήσεις είναι η προσαρμογή της παραγωγής τους, όπου κάτι τέτοιο είναι εφικτό και η αξιοποίηση ψηφιακών μέσων για στήριξη των πωλήσεων, οι οποίες δέον είναι να επεκτείνονται σε ξένες αγορές.
Ο μεγάλος κερδισμένος του lockdown είναι ο κλάδος των ψηφιακών παροχών και υπηρεσιών. Το e-commerce που αναπτύσσονταν συγκρατημένα στην ελληνική αγορά τα τελευταία χρόνια, θα παίζει από εδώ και στο εξής βαρύνοντα ρόλο. Αλλά και τα σχετικώς περιορισμένα ψηφιακά μέσα που αξιοποιούσε μέχρι σήμερα η πλειονότητα των ελληνικών επιχειρήσεων για πωλήσεις, προβολή, μάρκετινγκ, προώθηση προϊόντων ακόμη και στο εξωτερικό, θα αποτελέσουν διαβατήριο για την επόμενη ημέρα.
Οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους: Σύμφωνα με τα αποτελέσματα έρευνας –μίας από τις πολλές που λίγο πολύ καταγράφουν ανάλογες τάσεις- που διενήργησε την περίοδο 1-7 Απριλίου η Plushost.gr, η οποία εξειδικεύεται εξ ολοκλήρου στο e-commerce 360°, η επισκεψιμότητα σε e shops, τόσο direct όσο και μέσω των social media, εκτοξεύεται κατά 45%, ενώ οι online παραγγελίες βλέπουν τον όγκο τους να μεταβάλλεται κατά +52,3%. Οι αγορές μέσω μεγάλων οθονών –κυρίως σταθερών υπολογιστών- αυξήθηκαν κατά 50%, οι τηλεφωνικές παραγγελίες από κινητό ανακτούν έχουν άνοδο 53%, ενώ διαπιστώνεται πρόσθεση νέων χρηστών κατά 61%. Ωφελημένοι είναι σχεδόν όλοι οι κλάδοι του εμπορίου –αν και όχι σε ίδιο βαθμό.