Μια συγκινητική επιστροφή στο ιστορικό της παρελθόν κάνει η Ιερισσός κάθε χρόνο την Τρίτη μέρα του Πάσχα με… όχημα το έθιμο στο Μαύρο Αλώνι ή, όπως είναι αλλιώς γνωστό, Του Μαύρου Νιου το Αλώνι.
Στο Μαύρο Αλώνι, μια περιοχή πολύ κοντά στην Ιερισσό, όπου κατά την Επανάσταση του 1821 οι Τούρκοι έσφαξαν μετά από διαταγή του Σιντίκ Γιουσούφ Μπέη 400 Ιερισσιώτες, η ιστορία θα ξαναζωντανέψει και φέτος.
«Ο φόρος αίματος που πλήρωσε η Χαλκιδική και δη η περιοχή του δήμου Αριστοτέλη στην Επανάσταση του 1821 ήταν ιδιαίτερα βαρύς και αποδίδεται ιστορικά και λαογραφικά με το ιστορικό γεγονός στο Μαύρο Αλώνι» λέει στη Voria ο δήμαρχος Αριστοτέλη, Στέλιος Βαλιάνος.
Τι συνέβη όμως στο Μαύρο Αλώνι που μέχρι και σήμερα συγκλονίζει τους κατοίκους της Ιερισσού και όχι μόνο; Ο Σιντίκ Γιουσούφ Μπέης είχε υποσχεθεί γενική αμνηστία στους Χαλκιδικιώτες αγωνιστές που είχαν καταφύγει στον Άγιον Όρος, αν παρέδιδαν τα όπλα τους και αφού η επανάσταση είχε κριθεί στην περιοχή. Εμφανιστήκαν 400 Ιερισσιώτες που πίστεψαν στην υπόσχεσή του, αλλά αυτός τους υποχρέωσε με την απειλή των όπλων να χορέψουν και να δηλώσουν υποταγή περνώντας κάτω από τα τούρκικα γιαταγάνια, κάτι που δεν ανέχτηκαν. Η σφαγή που ακολούθησε θύμιζε αρχαία τραγωδία.
Από τότε, όπως αναφέρει ο δήμος Αριστοτέλη, σε ανάμνηση της μαζικής αυτής σφαγής, τελείται την Τρίτη μέρα του Πάσχα στο Μαύρο Αλώνι τρισάγιο και στη συνέχεια στήνεται ένας μεγάλος χορός στον οποίο συμμετέχουν εκατοντάδες κάτοικοι της Ιερισσού, αλλά και επισκέπτες. Ο χορός αυτός ονομάζεται καγκελευτός και αναπαριστά τη μεγάλη σφαγή.
Είναι αργόσυρτος, παραπέμποντας στα συρτά και διστακτικά βήματα ανθρώπων καταδικασμένων σε θάνατο. Μάλιστα, επειδή επί σειρά ετών μετά το γεγονός το έθιμο τελούνταν παρουσία των Τούρκων και κάποια πράγματα δεν μπορούσαν να ειπωθούν φανερά, το τραγούδι που συνόδευε τον χορό ήταν αλληγορικό και μιλούσε με πολλούς συμβολισμούς και υπονοούμενα για την πολυπόθητη λευτεριά. Μέχρι και σήμερα όταν το τραγούδι κοντεύει να τελειώσει, οι δύο πρώτοι χορευτές ενώνουν τα χέρια τους σε αψίδα, αναπαριστώντας τα σπαθιά των Τούρκων εκτελεστών και όλοι οι υπόλοιποι χορευτές περνούν από κάτω δύο φορές, αλλά και κάτω από δύο πραγματικά σπαθιά. Κάθε στροφή του τραγουδιού απαγγέλλεται εναλλάξ, μία από τις γυναίκες και μία από τους άνδρες που συμμετέχουν στον χορό.
Το αυριανό πρόγραμμα του εορτασμού της ιστορικής αυτής επετείου έχει ως εξής: στις 11:00 θα τελεσθεί στο Μαύρο Αλώνι αρχιερατική επιμνημόσυνη δέηση και θα πραγματοποιηθεί κατάθεση στεφάνων, ενώ θα εκφωνηθεί ομιλία για το ιστορικό σκέλος της ημέρας και στη συνέχεια θα γίνει ανάκρουση του Εθνικού Ύμνου. Θα ακολουθήσουν παραδοσιακοί χοροί της Ιερισσού και βέβαια ο ιστορικός καγκελευτός. Το απόγευμα στις 18:00 οι παραδοσιακοί χοροί και ο καγκελευτός θα επαναληφθούν στην κεντρική πλατεία της Ιερισσού.
Η συμμετοχή της Χαλκιδικής στην Επανάσταση του 1821
«Η τοπική κοινωνία αποδίδει φόρο τιμής μέσα από αυτόν τον εορτασμό, που αφενός μας βοηθά να μην ξεχνάμε την ιστορία μας και αφετέρου υπογραμμίζει τη σπουδαιότητα της συμμετοχής του λαού της Χαλκιδικής στον αγώνα της Επανάστασης, που όμως δεν έχει εκτιμηθεί δεόντως ούτε έχει αποτυπωθεί αναλόγως στα σχολικά βιβλία» σημειώνει ο κ. Βαλιάνος, τονίζοντας πως ο δήμος Αριστοτέλη κάνει προς αυτή την κατεύθυνση μια συντεταγμένη προσπάθεια, η οποία έχει εντατικοποιηθεί με την αφορμή της συμπλήρωσης των 200 ετών από την Επανάσταση του 1821. Όσο για το Μαύρο Αλώνι η σημασία του για την περιοχή καταδεικνύεται, όπως λέει ο δήμαρχος, και από την ολοκληρωμένη και ώριμη μελέτη που έχει υποβάλλει ο δήμος Αριστοτέλη στο υπουργείο Εσωτερικών για την ανάπλαση του χώρου, προκειμένου να γίνει επισκέψιμος 365 ημέρες τον χρόνο.
«Είναι το σημαντικότερο έθιμο της περιοχής μας. Πρόκειται ουσιαστικά για ένα μνημόσυνο για τους ανθρώπους που σφαγιάστηκαν τότε και η Τρίτη μέρα του Πάσχα έχει επιλεγεί –παρόλο που η σφαγή τοποθετείται τον μήνα Δεκέμβριο- γιατί ανέκαθεν αυτές τις ημέρες υπήρχαν έθιμα και εκδηλώσεις σχετικά με τους νεκρούς. Χρόνια μετά κρατάμε την παράδοση και δεν ξεχνάμε» λέει από την πλευρά του ο πρόεδρος της κοινότητας Ιερισσού, Βασίλης Καλαϊτζής.
