Η ανακοίνωση της αποχώρησης του γενικού γραμματέα Ενέργειας και Ορυκτών Πρώτων Υλών, Αριστοτέλη Αϊβαλιώτη, από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας κι από την κυβέρνηση είναι από τις ειδήσεις της χτεσινής μέρας, που πέρασαν στα... ψιλά της ειδησεογραφίας.
Όχι όμως και στη Θάσο. Ο λόγος είναι ότι στον Πρίνο εκκρεμεί μια αμφιλεγόμενη για την τοπική κοινωνία και τον δήμο απόφαση για την υπόγεια αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα. Κι ο κ. Αϊβαλιώτης είναι από τα πρόσωπα – κλειδιά για την έκβαση του έργου.
Ο τοπικός δήμος είναι αντίθετος, καθώς υποστηρίζει ότι οι περιβαλλοντικοί και άλλοι κίνδυνοι από τη λειτουργία της συγκεκριμένης μονάδας αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα είναι πολύ μεγάλοι και πολλαπλάσιοι του περιβαλλοντικού οφέλους που προοιωνίζεται η συγκεκριμένη μονάδα.
Το δημοτικό συμβούλιο έχει βγάλει αρνητική γνωμοδότηση στους περιβαλλοντικούς όρους της μονάδας, ενώ είναι χαρακτηριστικό ότι οι ειδικοί που εκλήθησαν να εκφράσουν την άποψή τους για την υπόγεια αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα στην επιλεγμένη περιοχή του Πρίνου εγείρουν μια σειρά από ενστάσεις.
Όπως τόνισαν «οι κίνδυνοι που απορρέουν από την υλοποίηση ενός τέτοιου έργου είναι εξαιρετικά μεγάλοι και μη διαχειρίσιμοι. Οι επιπτώσεις τους θα είναι δραματικές όχι μόνο για το περιβάλλον, αλλά και για τις ζωές των ανθρώπων της περιοχής, για τις σχέσεις των δημοτών με τις δημοτικές αρχές στο μέλλον.
Η δημιουργία της συγκεκριμένης μονάδας «πατάει» πάνω στην ευρωπαϊκή οδηγία 31/2009 για την υπόγεια αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα. Εκεί προβλέπεται μεταξύ άλλων ότι ταμιευτήρες για την αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα μπορούν να δημιουργηθούν στους γεωλογικούς σχηματισμούς όπου πριν υπήρχαν υδρογονάνθρακες και πετρέλαιο και έχει ολοκληρωθεί η εξόρυξή τους. Ωστόσο, στην ίδια οδηγία γίνεται η επισήμανση ότι δεν είναι όλοι οι σχηματισμοί κατάλληλοι και πως είναι υποχρεωτικό να διασφαλιστεί ότι οι επιπτώσεις θα είναι μηδενικές στο ανθρωπογενές και φυσικό περιβάλλον της περιοχής αποθήκευσης, όπως και ότι τα μέτρα πρέπει να είναι αυστηρά.
Η εταιρία που διενεργεί την εξόρυξη υδρογονανθράκων στον Πρίνο, σε ένα κοίτασμα που τα αποθέματά του μειώνονται διαρκώς, στράφηκε στη δημιουργία ταμιευτήρα.
Όμως η χωροθέτηση, όπως τουλάχιστον επισημαίνουν όσοι αντιδρούν στο έργο, έγινε σε περιοχή Natura και απαιτείται μελέτη «ειδικής οικολογικής αξιολόγησης», ώστε να υπάρχει σαφής εντοπισμός, αξιολόγηση και διαχείριση των κινδύνων από την υλοποίηση του έργου.
Η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων είναι 1.700 σελίδες μαζί με τα παραρτήματα και την ειδική οικολογική αξιολόγηση. Εκεί περιγράφονται μεν οι κίνδυνοι, αλλά τα μέτρα αντιμετώπισής τους, όπως καταγγέλλεται, είναι περιορισμένα έως ανύπαρκτα, ενώ οι επιπτώσεις τους υποβαθμίζονται και αξιολογούνται στη συντριπτική πλειοψηφία τους από αμελητέες έως μέτριες, όπως παρατηρούν οι ειδικοί επιστήμονες, που συντάσσονται με την άποψη του δήμου.
Οι σημαντικότεροι κίνδυνοι που επισημαίνονται είναι γεωλογικοί (ασταθείς σχηματισμοί), σεισμικότητας, περιβαλλοντικοί (ειδικά εκείνοι που απορρέουν από ενδεχόμενη διαρροή διοξειδίου του άνθρακα), κοινωνικοί και κανονιστικοί.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι το θαλάσσιο οικοσύστημα Καβάλας και Θάσου κινδυνεύει σταδιακά να καταρρεύσει, αλλά και ότι πουθενά στην Ευρώπη δεν γίνεται αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα σε περιοχή Natura ή Ramsar. Οι δε αποστάσεις ανάλογων ταμιευτήρων από τις ακτές (Νορβηγίας και Σκωτίας), άλλα και από κατοικημένες περιοχές βρίσκονται στα 100 έως και 300 χλμ. κι όχι φυσικά σε τόσο μικρή απόσταση από την περιοχή όπου προτείνεται να δημιουργηθεί ο ταμιευτήρας στη Θάσο.
Στις 15 Ιουνίου ο δήμος Θάσου έστειλε συμπληρωματικό υπόμνημα για τη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων του έργου, όπου περιλαμβάνονται αναλυτικά όλες οι αντιρρήσεις και ζητεί από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας να μην το αδειοδοτήσει.
Σύμφωνα με πληροφορίες από τις καταστάσεις του ΓΕΜΗ (μέχρι και τον Μάρτιο του 2025), ο γενικός γραμματέας, Αριστοτέλης Αϊβαλιώτης, είναι μέλος του διοικητικού συμβουλίου της εταιρίας που διαχειρίζεται το κοίτασμα στον Πρίνο και σχεδιάζει να δημιουργήσει τον ταμιευτήρα υπόγειας αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα στην περιοχή. Αρμοδιότητά του: «η παρακολούθηση και εποπτεία της υλοποίησης, σύμφωνα με τους όρους που έχουν τεθεί στη χρηματοδότηση που έχει εγκριθεί και πρόκειται να λάβει η εταιρεία με τη στήριξη του Ελληνικού Δημοσίου, του επενδυτικού της προγράμματος που αφορά στην ολοκλήρωση της κατασκευής και εγκατάστασης της νέας πλατφόρμας ΛΑΜΔΑ στην Περιοχή Εκμετάλλευση ΕΨΙΛΟΝ στον Πρίνο και την έναρξη παραγωγής από το εν λόγω κοίτασμα».
Βάσει και του συγκεκριμένου στοιχείου, ο δήμος και όσοι αντιδρούν στο έργο, επισημαίνουν πως θα έπρεπε να υπάρχει ασυμβίβαστο μεταξύ γενικού γραμματέα και ιδιότητας μέλους του δ.σ. σχετικής εταιρείας. Τώρα αν αυτά όλα οδήγησαν και στην έξοδο του κ. Αϊβαλιώτη από τη θέση του γενικού γραμματέα Ενέργειας δεν έγινε γνωστό.
Ωστόσο, με δεδομένες τις προβλέψεις περί «Επιτελικού Κράτους» οι γενικοί γραμματείς θεωρούνται μετακλητοί υπάλληλοι και υπόκεινται σε ασυμβίβαστα. Και συγκεκριμένα:
-«Αναστολή κάθε επαγγελματικής ή επιχειρηματικής δραστηριότητας κατά τη θητεία του, ενώ απαγορεύεται η σύναψη συμβάσεων με το Δημόσιο ή νομικά πρόσωπα του δημόσιου τομέα που αποφέρουν όφελος σε αυτόν ή τρίτους, συμπεριλαμβανομένων εταιρειών στις οποίες συμμετέχει ή κατέχει διοικητική θέση» (άρθρο 70).
-«Πρέπει να ασκούν τα καθήκοντά τους με ακεραιότητα, αντικειμενικότητα, διαφάνεια και κοινωνική υπευθυνότητα, αποφεύγοντας περιπτώσεις σύγκρουσης συμφερόντων. Σε τέτοιες περιπτώσεις, δηλώνουν κώλυμα και απέχουν από τη διαχείριση των σχετικών υποθέσεων» (άρθρο 71).
-«Υποβολή δήλωσης στην Προεδρία της Κυβέρνησης εντός ενός μήνα από την ανάληψη καθηκόντων, σχετικά με τη συμμετοχή τους ή των συζύγων / συμβιούντων τους σε επιχειρήσεις ή άλλες δραστηριότητες που μπορεί να προκαλέσουν σύγκρουση συμφερόντων. Αν προκύψει σύγκρουση κατά τη θητεία, προβλέπεται αναπλήρωση στις σχετικές αρμοδιότητες, ενώ το άρθρο 44 παρ. 4 προβλέπει την αυτοδίκαιη λήξη της θητείας σε περίπτωση παραβίασης των υποχρεώσεων των άρθρων 70-72» (άρθρο 72).