Στα μαύρα χρόνια του Β΄ παγκοσμίου Πολέμου και της Κατοχής ήταν οι κατακτητές Ναζί που στρέφονταν κατά του άμαχου πληθυσμού, κάθε φορά που δέχονταν ένα κτύπημα από την αντίσταση. Κάθε φορά που οι αντάρτες ανατίναζαν κάποιες υποδομές ή αποθήκες πυρομαχικών οι Ναζί έκαιγαν χωριά και εκτελούσαν αθώους προς… παραδειγματισμό. Το ίδιο κάνουν και όλοι οι πολεμόχαροι ηγέτες, οι… χασάπηδες που δεν διδάσκονται τίποτα από το γεγονός ότι κανενός λαού το φρόνημα δεν κάμφθηκε από τέτοιες εγκληματικές και έξω από κάθε λογική και δεοντολογία πρακτικές εκδίκησης. Το ίδιο πάνω – κάτω συμβαίνει σήμερα και στον Βλαντιμίρ Πούτιν, ο οποίος αμέσως μετά την ανατίναξη της γέφυρας στην Κριμαία διέταξε τον βομβαρδισμό Ουκρανικών πόλεων, με αποτέλεσμα να υπάρχουν δεκάδες νεκροί πολίτες. Το γόητρο του ενοίκου του Κρεμλίνου θεωρείται από τον ίδιο και τους αυλοκόλακές του πολυτιμότερο από τις ζωές των ανθρώπων. Στρυμωγμένος όπως είναι στη γωνία καταφεύγει στην εύκολη λύση, στρέφεται κατά των αμάχων. Οι αναλογίες είναι σαφείς. Και υπάρχουν περισσότερες. Ευτυχώς για την ψυχική μας υγεία το φινάλε των ηγετών με τα αρρωστημένα μυαλά είναι στο βάθος της ιστορίας σχεδόν πάντα το ίδιο, ανεξαρτήτως εποχής. Οι αιμοσταγείς και επιθετικοί ηγέτες έχουν το ίδιο πάνω κάτω τέλος, αφού πρώτα –στις περισσότερες περιπτώσεις- συνειδητοποιήσουν τη ματαιότητα των πράξεών τους, κάτι που δεν μπορούν να αντέξουν. Δυστυχώς στο ενδιάμεσο χάνονται πολλές ζωές, γίνονται μεγάλες καταστροφές, οι σελίδες της ιστορίας κοκκινίζουν από το αίμα και ο πόνος που δημιουργείται είναι αβίωτος.
Φως στη Θεσσαλονίκη
Σε αυτό το βαρύ διεθνές κλίμα η σημερινή ημέρα καταφέρνει να είναι για τη Θεσσαλονίκη φωτεινή. Και αυτό γιατί στη σημερινή τελετή για το βραβείο «Θεοφανώ» που θα πραγματοποιηθεί στην εμβληματική Ροτόντα, θα τιμηθεί για την προσφορά του –ο ίδιος δεν μπορέσει να παραστεί για λόγους υγείας και το βραβείο θα παραλάβει ο γιος του MIchael, ο οποίος και θα εκφωνήσει τον λόγο του- ένας σπουδαίος μουσικός, πιανίστας και συνθέτης.
Συγχρόνως όμως και θεωρητικός και φιλόσοφος της μουσικής, που πιστεύει ότι η μουσική είναι που δίνει μαθήματα για τη ζωή, όχι το αντίστροφο. Διότι ο 80χρονος σήμερα εβραϊκής καταγωγής πολίτης του κόσμου Ντανιέλ Μπαρενμπόιμ, εκτός από το να παίζει μουσική και να διευθύνει την ορχήστρα έχει την σπάνια ιδιότητα να εκφράζει επαρκώς με λόγια το ανείπωτο της μουσικής. Στις 180 περίπου σελίδες του βιβλίου του «Η μουσική κινεί τον χρόνο», που γράφτηκε το 2007 και εκδόθηκε στην Ελλάδα το 2008, από τις εκδόσεις «Καστανιώτη», ο φιλόμουσος αναγνώστης διαβάζει πολλά από αυτά αισθάνεται ακούγοντας τη μουσική, αλλά δεν μπορεί να τα εξηγήσει με λόγια. Όπως γράφει ο Μπαρενμπόιμ: «Η μουσική δεν είναι διαχωρισμένη από τον κόσμο. Μπορεί να μας βοηθήσει να ξεχάσουμε και ταυτόχρονα να καταλάβουμε τον εαυτό μας. Στον διάλογο ανάμεσα σε δύο ανθρώπους, ο ένας περιμένει μέχρι τα τελειώσει ο άλλος τι έχει να πει, πριν απαντήσει ή σχολιάσει τα λόγια του. Στη μουσική, δύο φωνές μπορούν να μιλούν ταυτόχρονα και η κάθε μία εκφράζεται με τον πιο πλήρη τρόπο, ενώ την ίδια στιγμή ακούσει την άλλη. Αυτό μας δείχνει ότι υπάρχει η δυνατότητα να μάθουμε όχι μόνο για τη μουσική αλλά και από τη μουσική – μια διαδικασία που διαρκεί ολόκληρη τη ζωή. Μέσω του ρυθμού μπορούμε να διδάξουμε στα παιδιά τάξη και πειθαρχία. Οι νεαροί ενήλικοι, που βιώνουν για πρώτη φορά το πάθος και χάνουν κάθε αίσθηση πειθαρχίας, μπορούν μέσω της μουσικής να δουν πώς αυτά τα δύο πρέπει να συνυπάρχουν – ακόμη και η πιο παθιασμένη μουσική φράση πρέπει να βασίζεται σε μια αίσθηση τάξης. Αυτό που, τελικά, είναι ίσως το πιο δύσκολο μάθημα για τον άνθρωπο –το να μάθει να ζει με πειθαρχία αλλά και με πάθος, με ελευθερία αλλά και με τάξη- είναι ολοφάνερο σε κάθε μία φράση της μουσικής».
Το μεγαλείο του Μότσαρτ
Αλλά και για τον Μότσαρτ, τον συνθέτη που δεν διστάζει να αποκαλύψει ότι προτιμά, το τιμώμενο σήμερα με το βραβείο «Θεοφανώ» πρόσωπο, ο Ντάνιελ Μπαρενμπόιμ είναι αποκαλυπτικός: «Εκείνο που ανέκαθεν με ενθουσίαζε στη μουσική του Μότσαρτ είναι αυτό το μείγμα βάθους και ελαφρότητας. Και αυτό είναι που τον κάνει τόσο δύσκολο, είτε παίζεις κάποιο όργανό, είτε διευθύνεις, είτε τραγουδάς. Επειδή εκείνη ακριβώς τη στιγμή κατά την οποία συγκεντρώνομαι για να αναδείξω τη μία ή την άλλη πτυχή, η στιγμή έχει κιόλας τελειώσει. Δεν έχει μείνει τίποτα. Δεν υπάρχει άλλος συνθέτης στον οποίο το προφίλ της μουσικής να προσδιορίζεται τόσο έντονα από τα αντίθετά του. Ο Μότσαρτ είναι ο πιο πολύπλευρος απ’ όλους τους συνθέτες. Στις συνθέσεις του, το χαρωπό δεν υπάρχει ποτέ χωρίς το σκοτεινό, το σκοτεινό χωρίς το χαρωπό. Αν σήμερα μπορούμε να διδαχθούμε κάτι από τον Μότσαρτ, αυτό είναι το γεγονός ότι δεν πρέπει να παίρνουμε τα πράγματα και τόσο στα σοβαρά. Κάθε κατάσταση, ακόμη και η πιο τραγική, έχει και μια ανάλαφρη πλευρά. Εγώ αυτό έχω μάθει από τον Μότσαρτ. Τα πάντα είναι θέμα αναλογιών. Στον Βάγκνερ μιλάμε για τον χρόνο και τον χώρο. Στον Μότσαρτ θα πρέπει να μιλάει κανείς για το περιεχόμενο και την ταχύτητά του. Αυτό που αντιλαμβάνεσαι αμέσως στη μουσική του Μότσαρτ, είναι ότι κάποια πράγματα χρειάζονται πολύ χρόνο, ενώ άλλα δεν παίρνουν αναβολή και πρέπει να γίνουν αμέσως».
Τα 16 χρόνια ενός μετρό
Παραδόθηκε χθες με πανηγυρικό τρόπο η προέκταση του μετρό της Αθήνας προς Πειραιά, γεμίζοντας με ακόμη περισσότερη μελαγχολία όσους ελπίζουν να δουν κάποτε σε λειτουργία το μετρό της Θεσσαλονίκης και να μετακινηθούν με αυτό. Σε 16 μήνες, είπε χθες για τη Θεσσαλονίκη ο Κ. Μητσοτάκης. Αξίζει να σημειωθεί –ενδεχομένως και ως κάποιου τύπου παρηγοριά στον άρρωστο μέχρι να βγει η ψυχή του-, ότι το έργο που παραδόθηκε χθες ολοκληρωμένο στον Πειραιά δημοπρατήθηκε για πρώτη φορά το 2006, αλλά στην πορεία υπήρξαν αντιδράσεις ως προς τη χάραξη και εν τέλει η διαδικασία αυτή ακυρώθηκε. Η επόμενη δημοπράτηση ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο του 2011 και η σχετική σύμβαση υπογράφτηκε την 1η Μαρτίου του 2012. Το συμβατικό χρονοδιάγραμμα προέβλεπε ολοκλήρωση του έργου στις 22 Αυγούστου 2017, αλλά τελικά εγκαινιάστηκε μόλις χθες. Δεκαέξι χρόνια από το ξεκίνημα, περίπου όπως της Θεσσαλονίκης!
Το δίκιο του Φιλιππίδη
Σε ένα θέμα έχουν δίκιο ο Παντελής Φιλιππίδης και οι συνεργάτες του στον Εμπορικό Σύλλογο Θεσσαλονίκης, που επιμένουν στο κλείσιμο της αγοράς στις 7 το απόγευμα, για λόγους ενεργειακής εξοικονόμησης και περιορισμού του κόστους, κάτι για το οποίο τόσο η κυβέρνηση, όσο και οι υπόλοιποι παράγοντες της αγοράς διαφωνούν ή –τουλάχιστον- δεν συμφωνούν. Έχουν δίκιο ως προς ότι κάτι πρέπει να γίνει. Πώς θα πετύχει ο κλάδος του λιανεμπορίου τη μείωση του 10% - 15% στην κατανάλωση τις ώρες αιχμής, στις οποίες συμπεριλαμβάνεται το 8 – 10 το βράδυ; Επ’ αυτού άλλη πρόταση δεν έχει ακουστεί και ως εκ τούτου οι άνθρωποι του ΕΣΘ μπορούν να υπογραμμίζουν ότι τουλάχιστον εκείνοι είχαν… μια κάποια ιδέα. Η αλήθεια είναι ότι το υπουργείο Ανάπτυξης, το οποίο σε τελική ανάλυση είναι υπεύθυνο για τους κανόνες λειτουργίας της αγοράς, οφείλει να συζητήσει με τους εμπλεκόμενους, ώστε να υπάρξουν προσαρμογές για τον περιορισμό στην κατανάλωση του ηλεκτρικού ρεύματος και στο εμπόριο. Ο χρόνος επείγει. Προς το παρόν για να δούμε πως θα «περπατήσει» η πρόταση Φιλιππίδη αυτή την εβδομάδα…