Οι νομοθετικές ρυθμίσεις που προωθεί η κυβέρνηση για τον Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης πρόκειται να τροποποιήσει τον θεσμό των τοπικών Δημοψηφισμάτων, επισημαίνει η Οργανωτική Επιτροπή Δημοψηφίσματος για τη ΔΕΘ (ΟΕΔ) η οποία κινητοποιείται σχετικά με τις επικείμενες αλλαγές και παρεμβαίνει στην ΚΕΔΕ αποστέλλοντας επιστολή με την οποία ζητά την προστασία του θεσμού.
Η ΟΕΔ σημειώνει πως με τις προωθούμενες νομοθετικές ρυθμίσεις καταργείται η δυνατότητα της πρωτοβουλίας πολιτών για τη διεξαγωγή τοπικού δημοψηφίσματος και δίνει το δικαίωμα αυτό μόνον ηλεκτρονικά και μόνον στις διοικήσεις των δήμων και των περιφερειών, με την πλειοψηφία των 2/3 των εδρών, που διαθέτουν.
Για αυτό και ζητά από την ΚΕΔΕ «να προστατέψει και να αναβαθμίσει τον θεσμό του τοπικού δημοψηφίσματος, μια κορυφαία στιγμή δημοκρατίας και συμμετοχής, που αναβαθμίζει τον δημόσιο διάλογο και δίνει φωνή στους ίδιους τους πολίτες».
Αναλυτικά η επιστολή της ΟΕΔ προς την ΚΕΔΕ:
«Αξιότιμες κυρίες, αξιότιμοι κύριοι,
»Παρακολουθούμε με ενδιαφέρον τις προσπάθειές σας για τη βελτίωση του σχεδίου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που προωθεί η κυβέρνηση.
»Ανάμεσα στα ζητήματα που ρυθμίζονται είναι και ο θεσμός του τοπικού δημοψηφίσματος, ο οποίος έχει βαθιές ρίζες στη δημοκρατική λειτουργία των πόλεων και μάλιστα σε διεθνές επίπεδο.
»Η Οργανωτική Επιτροπή Δημοψηφίσματος για το μέλλον του χώρου της ΔΕΘ, στην οποία συμμετέχουν 70 φορείς και κινήσεις πολιτών, αξιοποιώντας τις ρυθμίσεις του ν. 4555/2018, έχει συλλέξει τον μεγαλύτερο αριθμό από τις απαραίτητες υπογραφές (10% των εκλογέων του Δήμου Θεσσαλονίκης) και θα καταθέσει σύντομα στο Δημοτικό Συμβούλιο Θεσσαλονίκης αίτημα για τη διενέργεια τοπικού δημοψηφίσματος. Το ερώτημα το οποίο τίθεται στην κρίση των δημοτών είναι το εξής:
»"Συμφωνείτε το εκθεσιακό κέντρο της ΔΕΘ να μετατραπεί με αποκλειστικά δημόσια χρηματοδότηση σε Μητροπολιτικό Πάρκο υψηλού πρασίνου, πολιτισμού και άθλησης, χωρίς νέες κατασκευές, και ταυτόχρονα (α) να διατηρηθούν μόνο τα περίπτερα με θεσμικά αποδεδειγμένη ιστορική αξία και μνήμη, ώστε να αποκατασταθούν και να φιλοξενούν ήπιες εκθεσιακές και πολιτιστικές δραστηριότητες, και (β) οι μεγάλες εκθέσεις να μεταφερθούν σε νέες εγκαταστάσεις σε δημόσια έκταση στη Σίνδο;"
»Η Οργανωτική Επιτροπή Δημοψηφίσματος για τη ΔΕΘ δεν απευθύνεται σε εσάς για να πάρετε θέση στο σημαντικό αυτό ζήτημα που θα καθορίσει το μέλλον της Θεσσαλονίκης αλλά για να αποφανθείτε για τον ίδιο τον θεσμό του τοπικού δημοψηφίσματος, ο οποίος συρρικνώνεται από τις προτεινόμενες ρυθμίσεις (άρθρο Χ+67 του Βιβλίου Β1–Β3, σε αντικατάσταση των άρθρων 133 έως 150 του ν.4555/2018).
»Συγκεκριμένα, καταργείται η δυνατότητα της πρωτοβουλίας πολιτών για τη διεξαγωγή τοπικού δημοψηφίσματος και δίνει το δικαίωμα αυτό μόνον ηλεκτρονικά και μόνον στις διοικήσεις των Δήμων και των περιφερειών, με την πλειοψηφία των 2/3 των εδρών, που διαθέτουν. Επίσης, εξακολουθεί να δίνεται στο τοπικό δημοψήφισμα μόνον συμβουλευτικός χαρακτήρας και μόνον για θέματα της αποκλειστικής αρμοδιότητας των Δήμων. Επιπλέον, συνεχίζει να απαγορεύεται η διεξαγωγή του καθ' όλο το εκλογικό έτος αλλά και η ταυτόχρονη διεξαγωγή με κάθε είδους εκλογές, χωρίς δηλ. την ταυτόχρονη χρήση των πολυέξοδων υποδομών που στήνονται.
»Οι διοικήσεις των Δήμων και των Περιφερειών, με την ευρεία πλειοψηφία που διαθέτουν, έχουν κάθε δυνατότητα να εφαρμόσουν τις πολιτικές τους, χωρίς να καταφεύγουν οπωσδήποτε σε τοπικά δημοψηφίσματα. Υπάρχει άλλωστε η παράλληλη δυνατότητα της δημόσιας διαβούλευσης για να εκφράσουν οι πολίτες τη γνώμη τους για κάποιο τοπικό ζήτημα.
»Μετά την αναστολή το 2020, για την προηγούμενη αυτοδιοικητική περίοδο, της ισχύος των άρθρων του ν.4555/2018 των σχετικών με τη διεξαγωγή τοπικών δημοψηφισμάτων, τώρα επιχειρείται η ουσιαστική κατάργηση του θεσμού.
»Όμως το τοπικό δημοψήφισμα είναι μια μέθοδος πραγμάτωσης της λαϊκής κυριαρχίας και η πρωτοβουλία πολιτών για τη διεξαγωγή του είναι μια μορφή αυθεντικής πολιτικής συμμετοχής, που βοηθά στην εκπλήρωση του προτάγματος για την εκπόρευση των αποφάσεων από τον λαό και της δυνατότητάς του να ελέγχει τις κατευθύνσεις των εξουσιών, εν προκειμένω της δημοτικής αρχής. Στον βαθμό που η αρμοδιότητα της λαϊκής πρωτοβουλίας έχει ανατεθεί σε αυτοδιοικητικό όργανο, δηλαδή στον λαό καθενός δήμου, η άσκησή της προστατεύεται από το άρθρο 102 Συντ. και η κατάργησή της εγείρει το ερώτημα αν η αυτοδιοίκηση των ΟΤΑ περιορίζεται με τρόπο αντίθετο στο Σύνταγμα.
»Τα παραδείγματα σε άλλες χώρες, την Ελβετία, τη Γερμανία, την Ιταλία, δείχνουν ότι οι πολίτες μπορούν και πρέπει να αποφασίζουν για σημαντικά θέματα μέσω δημοψηφισμάτων. Στην Ελλάδα, αντίθετα, δρομολογείται η συρρίκνωση και εξαφάνιση ενός δημοκρατικού θεσμού και μάλιστα τη στιγμή που ολοκληρώνεται η συλλογή υπογραφών για τη διενέργεια δημοψηφίσματος για το μέλλον του χώρου της ΔΕΘ. Η κατάργηση της δυνατότητας των πολιτών της Θεσσαλονίκης να εφαρμόσουν για πρώτη φορά το νομικό πλαίσιο για τη λαϊκή πρωτοβουλία προσλαμβάνει φωτογραφική διάσταση και προσκρούει στη θεμελιώδη αρχή του κράτους Δικαίου.
»Ζητούμε από την ΚΕΔΕ να προστατέψει και να αναβαθμίσει τον θεσμό του τοπικού δημοψηφίσματος, μια κορυφαία στιγμή δημοκρατίας και συμμετοχής, που αναβαθμίζει τον δημόσιο διάλογο και δίνει φωνή στους ίδιους τους πολίτες.
»Οργανωτική Επιτροπή Δημοψηφίσματος για τη ΔΕΘ»