Το καλό με τις ημερίδες για την οικονομία και την ανάπτυξη, όπως αυτή που διοργάνωσε η Voria.gr την περασμένη Παρασκευή με στόχευση τη Βόρεια Ελλάδα και την ανάγκη αλλαγής του παραγωγικού μοντέλου, είναι ότι όσο συζητάμε τα θέματα της οικονομικής και κοινωνικής εξέλιξης τόσο πιο κοντά βρισκόμαστε στο να συνειδητοποιήσουμε το πρόβλημα.
Κάτι που είναι απολύτως απαραίτητο για να καταφέρουμε να προχωρήσουμε κάποια στιγμή μπροστά με τους γρήγορους ρυθμούς που απαιτούνται. Το ακόμη καλύτερο είναι ότι σε αυτές της ημερίδες -και στην πρόσφατη- πέρα από πολιτικούς και θεσμικούς παράγοντες ο λόγος δίνεται στους ανθρώπους της πραγματικής οικονομίας. Αυτούς που αντιμετωπίζουν στο πεδίο όλες τις δυσκολίες και τις ιδιαιτερότητες του ελληνικού συστήματος, το οποίο συχνά στη θεωρία εκσυγχρονίζεται -για παράδειγμα νομοθετικά-, αλλά στην πράξη χωλαίνει. Με αποτέλεσμα να ταλαιπωρεί τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στη χώρα μας. Αυτούς που μιλάνε απλά, κατανοητά και εξηγούν τα πρακτικά ζητήματα που καλούνται να διαχειριστούν στην καθημερινότητά τους.
Με αυτά τα δεδομένα η παρουσία στην ημερίδα της περασμένης Παρασκευής της κ. Μαρίας Αναστασιάδου, προέδρου και διευθύνουσας συμβούλου της βιομηχανίας FIBRAN, μιας ελληνικής πολυεθνικής που παράγει μονωτικά υλικά πάσης φύσεως και εδρεύει στην Τερπνή Σερρών, έχει ιδιαίτερη σημασία. Διότι η FIBRAN είναι μια εταιρεία που έχει ιστορία άνω των 50 ετών. Εδρεύει στην ελληνική περιφέρεια και ειδικότερα στη Βόρεια Ελλάδα. Έχει παραγωγική παρουσία σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες και πραγματοποιεί πωλήσεις στις πέντε ηπείρους. Όλα αυτά σημαίνουν ότι η άποψή της έχει τη βαρύτητα ενός εταιρικού ομίλου που αφενός γνωρίζει πολύ καλά τι συμβαίνει στη χώρα μας και αφετέρου μπορεί με αξιόπιστο τρόπο να συγκρίνει με τα ανάλογα στον υπόλοιπο κόσμο και ειδικά στην Ευρώπη.
Με αυτά τα δεδομένα αξίζει να κωδικοποιήσουμε τι είπε η κ. Αναστασιάδου, ώστε να έχουμε μια συνολική εικόνα.
Σημειώστε:
Πρώτον, μία άδεια μετάβασης από τη μεσαία στην υψηλή τάση ρεύματος για εργοστάσιο στην Ελλάδα εκδόθηκε 2,5 χρόνια από τη στιγμή που κατατέθηκε η αίτηση το 2022. Αντίστοιχα στην Πορτογαλία, για το εκεί εργοστάσιο, οι αδειοδοτήσεις εκδόθηκαν μόλις έναν μήνα από την κατάθεση του σχετικού φακέλου το 2020.
Δεύτερον, ο εμπορικός σιδηρόδρομος στην περιοχή των Σερρών έχει διακόψει τη λειτουργία του εδώ και 20 χρόνια. Ως αποτέλεσμα, το σύνολο των μεταφορών που αφορούν το κεντρικό εργοστάσιο της FIBRAN να εξυπηρετούνται οδικώς -περί τα 150 φορτηγά την ημέρα. Επειδή, μάλιστα, εκκρεμεί η σύνδεση της Νιγρίτας με την Εγνατία Οδό, η εταιρεία χορήγησε τα αναγκαία χρήματα στην τότε Νομαρχία για τα σχέδια και τις μελέτες του δρόμου διασύνδεσης. Σχέδια και μελέτες που έγιναν, αλλά παρέμειναν στα χαρτιά. Ως αποτέλεσμα αυτά τα 150 φορτηγά να κυκλοφορούν μέσα από τα χωριά της περιοχής με ό,τι σημαίνει κάτι τέτοιο για την ταχύτητα και την ασφάλεια των μεταφορών.
Τρίτον, ο συγκεντρωτισμός που καλά κρατεί, αφού -όπως είπε η κ. Αναστασιάδου- δεν υπάρχουν δίαυλοι επικοινωνίας της περιφέρειας με την Αθήνα. Γι’ αυτό η εταιρεία για το παραμικρό «κατεβαίνει» στην πρωτεύουσα.
Τέταρτον, η γραφειοκρατία που επιμένει και συχνά μετριάζει -αν δεν ακυρώνει- ευεργετήματα του αναπτυξιακού νόμου, του ΕΣΠΑ, του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, της διαδικασίας fast track για τις μεγάλες επενδύσεις, δηλαδή όλων των σημαντικών χρηματοδοτικών εργαλείων.
Πέμπτον, για τις επιχειρήσεις της περιφέρειας η εύρεση κατάλληλων στελεχών και εξειδικευμένων εργαζομένων είναι πολύ δυσκολότερη απ’ ότι για τις επιχειρήσεις που βρίσκονται σε μεγάλα αστικά κέντρα. Όπως είπε η κ. Αναστασιάδου δεν είναι θέμα αμιγώς οικονομικό, αλλά περισσότερο κοινωνικό (σχολεία παιδιών, πολιτιστική ατζέντα κλπ.).
Έκτον, οι φορολογικοί συντελεστές της χώρας συνιστούν ανταγωνιστικό μειονέκτημα για τις επιχειρήσεις της Β. Ελλάδος, επειδή οι όμορες βαλκανικές χώρες έχουν χαμηλότερους. Είναι χαρακτηριστικό ότι η FIBRAN βρίσκει στην ελληνική αγορά δικά της προϊόντα που προέρχονται από το εργοστάσιο της Βουλγαρίας, δημιουργώντας έναν ιδιότυπο ενδοεταιρικό ανταγωνισμό.
Έβδομον, οι τιμές της ενέργειας σε σχέση με τον ανταγωνισμό στην Κεντρική και Βόρεια Ευρώπη, αλλά και τις γειτονικές εκτός ΕΕ χώρες (Τουρκία, Σερβία κλπ.) είναι τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα έως τριπλάσιες, κάτι που για τις μεταποιητικές επιχειρήσεις που δαπανούν για την ενέργεια πολλά εκατ. ευρώ το μήνα συνιστά μεγάλο ανταγωνιστικό μειονέκτημα.
Όγδοον, το προβληματικό Διαδίκτυο στην περιφέρεια, που ούτε γρήγορο είναι, ούτε σταθερό, αφού «πέφτει» συχνά. Εν έτει 2025 που όλα γίνονται μέσω του ίντερνετ. Ή μάλλον που τίποτα δεν μπορεί να γίνει χωρίς το ίντερνετ.
ΥΓ. Στη δεκαετία του 1980 ο Φρανσουά Μιτεράν μία φορά τον μήνα ή το δίμηνο οργάνωνε κάποια τραπέζια, στα οποία δεν συμμετείχαν θεσμικοί παράγοντες και εκπρόσωποι, αλλά άνθρωποι της πραγματικής ζωής και οικονομίας. Από ηθοποιούς και σκηνοθέτες, μέχρι επαγγελματίες τεχνικών επαγγελμάτων, επιστήμονες από την αγορά και επιχειρηματίες μικροί και μεγαλύτεροι. Ο τότε Γάλλος πρόεδρος αφιέρωνε τρεις ή τέσσερις ώρες για να ακούει -και να σημειώνει- τι πραγματικά συμβαίνει στην κοινωνία και την οικονομία της χώρας του, πέρα από υπομνήματα, νομοσχέδια και εισηγήσεις. Ο ίδιος έλεγε σε συνεργάτες του ότι μετά από διάστημα κάποιων μηνών, αυτές οι προσωπικές περιπτώσεις και καταγραφές έδιναν μια αυθεντική εικόνα του τι συμβαίνει.
Κατέληγαν σε συγκεκριμένα σχήματα, κυρίως μέσω των αλλεπάλληλων και πανομοιότυπων παρατηρήσεων και εμπειριών σε θέματα αγοράς, κενών νομοθεσίας, αλλά και εφαρμογής των νόμων. Στην Ελλάδα προφανώς κανένας πρωθυπουργός της Μεταπολίτευσης δεν τόλμησε κάτι τέτοιο μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας. Οι περισσότεροι -μάλλον όλοι- συνομιλούν με τους υπουργούς, τους συνεργάτες και τον κύκλο τους και με όσους τους προτείνουν οι υπουργοί και οι συνεργάτες τους, αλλά και -ενδεχομένως- τους υποδεικνύει ο κύκλος τους. Ως αποτέλεσμα η εικόνα των δεδομένων που έχουν οι Έλληνες κυβερνήτες σε ορισμένες περιπτώσεις -ή μάλλον συχνά- να είναι ελλιπής, εάν όχι φτιαχτή. Κάτι που στο πεδίο της πραγματικής οικονομίας εξηγεί τους λόγους που δεν ξεπερνιούνται συγκεκριμένες δυσλειτουργίες, ούτε επιλύονται χρόνια προβλήματα που -θεωρητικώς ανεξήγητα- χρονίζουν. Ποτέ δεν είναι αργά για να αλλάξει αυτό. Από το σημερινό, τον επόμενο ή τον μεθεπόμενο πρωθυπουργό…