«Δεν υπάρχει κανένα προαπαιτούμενο για μας. Μπορεί οποιοσδήποτε που θα νοικιάσει ένα μαγαζί και έχει χρήση για υγειονομικό κατάστημα, να ανοίξει ένα γραφείο τελετών. Με ένα γραφείο και δύο καρέκλες. Τίποτε άλλο». Ο Νέστωρ Νικολόπουλος είναι ο πρόεδρος λειτουργών γραφείων τελετών Μακεδονίας και δείχνει αγανακτισμένος. Το κλίμα είναι περίεργο. Έξω από τα κοιμητήρια Αναστάσεως του Κυρίου στη Θέρμη οι λειτουργοί γραφείων κηδειών παρατάσσουν τις νεκροφόρες τους. Αποφάσισαν να συμπαρασταθούν στους αγρότες που ξεσηκώθηκαν, όμως διαμηνύουν πως έτσι θα αναδείξουν και τα δικά τους προβλήματα. Πάνε περισσότερα από είκοσι χρόνια όταν είχε οργανωθεί η τελευταία διαμαρτυρία τους. Εκείνη τη φορά ζητούσαν να μην υποβληθούν σε φόρο πολυτελείας οι νεκροφόρες. Και το είχαν καταφέρει.
Οι συγκεντρωμένοι ιδιοκτήτες γραφείων τελετών έξω από τα κοιμητήρια δεν είναι πολλοί. Για τον συγκεκριμένο κλάδο η διαμαρτυρία δεν είναι εύκολο να γίνει, το μυστήριο της κηδείας δεν μπορεί να περιμένει και οι περισσότεροι λείπουν. Οι ιδιοκτήτες γραφείων κηδειών είναι παρεξηγημένοι. «Παλιά ήταν μέθυσοι και ημίτρελοι. Τώρα έχουν αλλάξει τα πράγματα. Η νέα γενιά είναι μορφωμένη. Αυτό που κάνουμε είναι λειτούργημα, ένα ιδιαίτερο επάγγελμα που είσαι 24 ώρες το 24ωρο στο πόδι. Δεν δεχόμαστε ούτε τον όρο κοράκια ούτε νεκροθάφτες. Θέλουμε την αξιοπρέπεια στον κλάδο μας και να θωρακιστούμε». Ο πρόεδρος των λειτουργών γραφείων κηδειών είναι κάθετος. Ο ίδιος έχει τελειώσει στην Κύπρο το κολλέγιο λειτουργών γραφείων τελετών. Σπούδασε 3,5 χρόνια, όπως συμβαίνει σε όλη την Ευρώπη. «Ο σεκιουριτάς πρέπει να περάσει σχολή, ο κρεοπώλης να εκπαιδευτεί σε σχολή, ο κομμωτής το ίδιο, εμείς γιατί όχι;», διερωτάται.
Η κουβέντα γίνεται πριν την έναρξη της αυτοκινητοπορείας με τις νεκροφόρες προς το μπλόκο των αγροτών στα Μάλγαρα. Μπροστά από τις αίθουσες δεξιώσεων των κοιμητηρίων και την ώρα που οι συγγενείς νεκρών πάνε κι έρχονται από τις πρώτες κηδείες της ημέρας. Πάνε λίγες ημέρες που το σωματείο έστειλε υπόμνημα στον πρωθυπουργό με τα αιτήματά τους. Και ήδη άρχισαν να γίνονται οι πρώτες επαφές με βουλευτές για να δρομολογηθεί η ικανοποίησή τους.
Θέλουν κατοχύρωση
Το βασικό αίτημα των μελών των ιδιοκτητών γραφείων τελετών είναι η θεσμοθέτηση κανόνων για την ίδρυση γραφείων τελετών. Όπως αναφέρουν στο υπόμνημα που έστειλαν στον πρωθυπουργό «στην Ελλάδα για την ίδρυση και τη λειτουργία ενός γραφείου κηδειών εφαρμόζεται μία υγειονομική διάταξη από το 1987».
Συγκεκριμένα ζητούν ως προϋποθέσεις για ένα νέο γραφείο να διαθέτει νεκροφόρα, να έχει βοηθητικό όχημα, αποθήκη φερέτρων και ο λειτουργός – ιδιοκτήτης να έχει τουλάχιστον τρία χρόνια προϋπηρεσία στον χώρο αποδεδειγμένη από τον ΕΦΚΑ. Λογικό ακούγεται. Όπως καταγγέλλουν, με τις διατάξεις του νόμου σήμερα, η άδεια δίνεται χωρίς καμία ουσιαστική προϋπόθεση. Και ο αδειοδοτούμενος έχει τη δυνατότητα να λειτουργεί το γραφείο με εξοπλισμό άλλου. «Υπάρχει ταξιτζής χωρίς ταξί; Ούτε βοηθητικό όχημα απαιτείται, ούτε αποθήκη φερέτρων. Όλα είναι εν λευκώ. Πας νοικιάζεις έναν χώρο, βάζεις ένα γραφείο και δύο καρέκλες πας στον τοπικό δήμο και παίρνεις άδεια. Ζητάμε να μπουν αυστηρές προϋποθέσεις», λέει στη Voria.gr ο κ. Νικολόπουλος.
Η νεκροφόρα είναι το κλειδί. Το κόστος ίδρυσης και λειτουργίας ενός εξοπλισμένου γραφείου τελετών δεν είναι μικρό. «Όσο κοστίζει ένα τρακτέρ από τα μεγάλα που βλέπετε στις κινητοποιήσεις τόσο κοστίζει και μία νεκροφόρα», κάνει ο πρόεδρος της σύνδεση με τους αγρότες. «Για να ανοίξουμε ένα κανονικό γραφείο χρειαζόμαστε μισό εκατομμύριο ευρώ». Πολλά λεφτά. Δεν είναι τυχαίο και το αίτημα να μην πληρώνουν εκτελωνισμό οι νεκροφόρες που εισάγονται, σε αντίθεση με άλλα επαγγελματικά οχήματα, όπως τα ταξί. «Μας βγαίνει η νεκροφόρα διπλή σε τιμή όταν τη φέρνουμε από το εξωτερικό».
Το άλλο αίτημα αφορά την αδειοδότηση ψυκτικών θαλάμων για τη φύλαξη των σορών. Νομικό καθεστώς για την αδειοδότηση των γραφείων τελετών δεν υπάρχει. Μόνον οι δήμοι και τα υγειονομικά ιδρύματα αδειοδοτούνται για ψυκτικούς θαλάμους. «Κάποιοι γενναίοι έχουν. Παράνομα», επιβεβαιώνουν άλλοι ιδιοκτήτες γραφείων τελετών που έχουν συγκεντρωθεί για τη διαμαρτυρία. «Σας ζητούμε να νομοθετηθεί η παροχή άδειας για τη δημιουργία και χρήση ψυκτικών θαλάμων διατήρησης νεκρών μέχρι τον ενταφιασμό τους από τα γραφεία τελετών, σε μέρος και προϋποθέσεις που η Πολιτεία θα θεσπίσει», τονίζουν στο υπόμνημά τους.
Η εκπαίδευση
Θεωρούν ότι η εκπαίδευσή τους συνδέεται άμεσα με την κατοχύρωση του λειτουργήματός τους. Εξηγούν ότι σε όλη την Ευρώπη λειτουργούν σχολές λειτουργών γραφείων κηδειών και ταριχευτών, όπως αυτή που έχει τελειώσει στην Κύπρο ο πρόεδρος του σωματείου. Πιστεύουν ότι η απόκτηση ενός πτυχίου δίνει άλλη αίγλη στο παρεξηγημένο επάγγελμά τους. «Όλα τα ευρωπαϊκά κράτη έχουν σχολές επαγγελμάτων κηδείας», σημειώνει ο κ. Νικολόπουλος. Και όταν λέμε επαγγέλματα κηδείας είναι οι φροντιστές, οι ταριχευτές. Στην Ελλάδα μέχρι τώρα όλα είναι οι ιδιοκτήτες, οι οποίοι στην πλειονότητά τους είναι δεύτερης και τρίτης γενιάς ιδιοκτήτες γραφείων τελετών ή έχουν εργαστεί πολλά χρόνια στον χώρο.
«Ο υποψήφιος εκμεταλλευτής γραφείου τελετών να έχει πιστοποίηση του επαγγέλματος από αρμόδιο φορέα», ζητούν από τον πρωθυπουργό οι λειτουργοί γραφείων κηδειών. Δείχνουν αποφασισμένοι να προχωρήσουν και σε άλλες κινητοποιήσεις. Και να πετύχουν.