Όλοι λίγο πολύ γνωρίζουν ότι τόσο στην Κεντρική και Βόρεια Ευρώπη, όσο και στη Βόρεια Αμερική γιορτάζουν τη χριστουγεννιάτικη περίοδο με εξαιρετική λαμπρότητα. Η μεγαλύτερη θρησκευτική γιορτή για την χριστιανική εκκλησία της Δύσης συνδυάζεται εδώ και δεκαετίες με την κατανάλωση, καθώς τα βασικότερα έθιμα στις συγκεκριμένες περιοχές είναι δύο: η έλευση του Santa Claus – του δικού μας Αϊ – Βασίλη- και η ανταλλαγή δώρων. Και τα δύο είναι συνώνυμα με τα ψώνια, τα πακέτα, τα γυαλιστερά περιτυλίγματα και τις πολύχρωμες κορδέλες.
Στην Ελλάδα τα Χριστούγεννα ήταν πάντοτε ξεχωριστή γιορτή, αλλά επί δεκαετίες δεν απαιτούσαν ούτε από τους εμπόρους, ούτε από τους καταναλωτές ιδιαίτερη προετοιμασία. Η ύπαρξη του 13ου μισθού –του περίφημου δώρου- σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα ήταν το καύσιμο που κινούσε την αγορά, ενώ η ξεχωριστή μία και μοναδική Κυριακή που ήταν ανοιχτά τα εμπορικά καταστήματα –την τελευταία Κυριακή πριν από τα Χριστούγεννα- η συνθήκη που την απογείωνε. Η τοποθέτηση σε κάποια πλατεία ενός στολισμένου δένδρου ή καραβιού και η φάτνη του νεογέννητου Χριστού με τους τρεις μάγους με τις καμήλες και τα δώρα ήταν επί πολλά χρόνια ο βασικός χριστουγεννιάτικος διάκοσμος σε κάθε ελληνική πόλη. Άντε και κάποιοι Αγιοβασίληδες του μεροκάματου, με άσπρα γένια από βαμβάκι, που έβγαιναν στις πλατείες, ώστε τα μικρά παιδιά να έχουν τη δυνατότητα να φωτογραφηθούν μαζί τους.
Η κατάσταση αυτή ανήκει στην ιστορία. Τα πράγματα έχουν αλλάξει. Η ευκολία των ταξιδιών, άρα και των εμπειριών από τις ευρωπαϊκές πόλεις και μητροπόλεις για πολλούς Έλληνες που ειδικά μετά το ευρώ αισθάνθηκαν κανονικοί Ευρωπαίοι, από τη μια και η μεγάλη κρίση και η καταναλωτική κατάρρευση των τελευταίων χρόνων από την άλλη διαμόρφωσαν μια νέα κατάσταση. Στην ουσία επέβαλαν την κινητοποίηση του εμπορικού κόσμου, ο οποίος απαίτησε από τους δήμους να κάνουν κάτι για να στηρίξουν την αγορά. Με δεδομένο ότι κανείς δεν μπορεί να ενισχύσει το εισόδημα των καταναλωτών –το δώρο κόπηκε, η ανεργία εκτινάχτηκε, οι μισθοί μειώθηκαν- το μόνο που απομένει είναι οι ενέσεις ηθικού, ιδιαίτερα την χριστουγεννιάτικη περίοδο. Μια προσπάθεια να δημιουργηθεί εορταστική, χαρούμενη ατμόσφαιρα, που θα επηρεάσει θετικά τη διάθεση των ανθρώπων – καταναλωτών. Διότι σε συνθήκες μιζέριας τα ψώνια πηγαίνουν περίπατο, αφού κανείς δεν ενδιαφέρεται να ξοδέψει το κάτι παραπάνω από τα απολύτως απαραίτητα. Και χωρίς αυτό το κάτι παραπάνω από τους καταναλωτές η αγορά βαλτώνει.
Κάπως έτσι όλη η Ελλάδα το έριξε στα χωριά των Χριστουγέννων, στα σπιτάκια του Αϊ Βασίλη, στα βασίλεια των ξωτικών, στους κόσμους των χρωμάτων. Σε κάθετι που (υποτίθεται ότι) θα μπορούσε να στηρίξει την παρουσία του πνεύματος των Χριστουγέννων. Κάπως έτσι ξύπνησε και η Θεσσαλονίκη. Με γιορτές των αγγέλων, με καρουζέλ και παγοδρόμια στην Αριστοτέλους και με έντονα φώτα στους δρόμους του κέντρου. Με αποκορύφωμα τη φετινή κατάσταση, που από το τέλος αυτής της εβδομάδας μέχρι τα φώτα αναμένεται να είναι διευρυμένη και… γενικευμένη.
Στα όρια του δήμου Θεσσαλονίκης θα υπάρχουν τρεις… χριστουγεννοκαταστάσεις. Στον άξονα της Αριστοτέλους, με διάκοσμο στην πλατεία δίπλα στη θάλασσα και κάποια παιχνίδια στο βόρειο μέρος, πάνω από το άγαλμα του Ελευθερίου Βενιζέλου. Στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, όπου θα λειτουργήσει και φέτος ο «Αστερόκοσμος», ένα χριστουγεννιάτικο λούνα παρκ. Και στην Τούμπα –πέριξ του γηπέδου του ΠΑΟΚ(στη φωτογραφία)-, όπου ο Εμπορικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης οργανώνει το δικό του χριστουγεννιάτικο χωριό για τη στήριξη της αγοράς της οδού Λαμπράκη και των παραδρόμων, που ακόμη διατηρεί σφυγμό ζωής.
Παράλληλα, σε αρκετές άλλες περιοχές του πολεοδομικού συγκροτήματος, από τον Εύοσμο και την Ευκαρπία στα δυτικά και βόρεια, μέχρι το Πανόραμα, την Καλαμαριά, τη Θέρμη και τον Θερμαϊκό στα ανατολικά και στα νότια οι δήμοι κάνουν ότι μπορούν για να θυμίσουν σε όλους ότι έρχονται τα Χριστούγεννα!
Βασικός στόχος όλων αυτών των ενεργειών είναι η στήριξη της αγοράς. Δευτερευόντως κερδισμένα θα βγουν και τα παιδιά, που στην Ελλάδα δεν έχουν πολλές ευκαιρίες για χειμωνιάτικα παιχνίδια. Από εκεί και πέρα όλοι θα κάνουν ταμείο μετά τις 7 Ιανουαρίου. Τότε θα φανεί εάν η αυξημένη φετινή δόση λάμψης Χριστουγέννων βοήθησε τον… ασθενή ή θα δημιουργήσει αλλεργική αντίδραση.
Σε αυτή τη δεύτερη περίπτωση τα ανοίγματα των εμπλεκόμενων θα μεγαλώσουν, αφού τα χριστουγεννιάτικα χωριά στήνονται κατά βάσιν είτε με χρήματα χορηγών, οι οποίοι αναμένουν ανταπόδοση, είτε προσδοκώντας έσοδα από τα παιχνίδια. Πρόκειται, δηλαδή, για μια αυτόνομη αγορά, παράλληλη της κύριας των εμπορικών καταστημάτων. Κι επειδή σε κάθε αγορά κινούνται άνθρωποι που δεν είναι μαθημένοι να χάνουν, τα φετινά αποτελέσματα θα φανούν εν πολλοίς του χρόνου. Αν τα χριστουγεννιάτικα χωριά του 2017 επεκταθούν θα σημαίνει ότι φέτος κάτι πήγε καλά. Εάν μειωθούν τότε το ασφαλές συμπέρασμα θα είναι ότι η μεγάλη δόση δεν αποτέλεσε σωτηρία για τον… ασθενή.