Η συζήτηση, η φημολογία και η παραφιλολογία για το αν και ποιος θα τραγουδήσει στη Θεσσαλονίκη στις 30 Νοεμβρίου, στην πανηγυρική συναυλία για την έναρξη των δρομολογίων του μετρό, είναι περιττές. Ξεκίνησαν από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, έφτασαν να αποτελέσουν δημοσιογραφική ύλη και κατέληξαν μέχρι την ενημέρωση του Κυβερνητικού Εκπροσώπου, δηλαδή στην αυλή του πρωθυπουργού, ώστε να αποδειχθεί περίτρανα ότι η Ελλάδα δεν είναι απλώς «χώρα της πλάκας», συχνά θυμίζει καφενείο. Κάθε αναφορά στο θέμα -χωρίς ονόματα- είναι πλήρως αδιάφορη. Και όταν φτάνουμε στα ονόματα -Ρέμος, Σαββόπουλος ή οποιοδήποτε άλλος- η συζήτηση καταντάει γελοία, εάν όχι απαράδεκτη. Για αυτό δεν ευθύνεται ούτε το μετρό ούτε οι καλλιτέχνες, που στο κάτω κάτω εάν συμμετάσχουν θα πληρωθούν και θα… χειροκροτηθούν. Ευθύνονται όσοι θεσμικοί ή γραφικοί ξεκίνησαν ή τροφοδοτούν τη συζήτηση, αφού αποδεικνύεται ότι είτε δεν ξέρουν τη Θεσσαλονίκη, είτε αδυνατούν να αποκωδικοποιήσουν την κοινωνική ατμόσφαιρα. Όχι ότι οι Θεσσαλονικείς δεν γουστάρουν το Ρέμο ή τον Σαββόπουλο. Σίγουρα αρκετοί γουστάρουν και τον έναν και τον άλλο. Και πολλούς ακόμη δηλαδή. Ούτε ότι η Θεσσαλονίκη αποστρέφεται τα δωρεάν μουσικά πανηγυράκια, τα οποία όποτε οργανώνονται μαζεύουν πολύ κόσμο, στην πλατεία Αριστοτέλους, στο Λευκό Πύργο και αλλού.
Το απαράδεκτο είναι ότι η αφορμή των… πανηγυρισμών της 30ης Νοεμβρίου είναι η λειτουργία του μετρό. Ενός έργου που εδώ και τρεις δεκαετίες -από την εξαγγελία του- είναι αντικείμενο διαμάχης στη Θεσσαλονίκη, ανάμεσα σε αυτούς που ήθελαν να γίνει και σε όσους το απέρριπταν, ενώ εδώ και δύο δεκαετίες -στα 18 χρόνια της κατασκευής του- αποτελεί ανοιχτή πληγή. Καμία άλλη κατάσταση δεν ταλαιπώρησε μεταπολιτευτικά τόσο πολύ τη Θεσσαλονίκη, τους κατοίκους και τους επισκέπτες της. Πρακτικά και ψυχολογικά.
Τώρα που η πρώτη φάση της περιπέτειας τελειώνει και η βασική γραμμή του έργου παραδίδεται προς χρήση δεν χρειάζονται ούτε κορδέλες, ούτε γιορτές, ούτε πανηγύρια της αρπαχτής, ούτε καν σπουδαιοφανείς ομιλίες. Η έναρξη των δρομολογίων αρκεί. Με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να ακυρώνει -τιμής ένεκεν- το πρώτο εισιτήριο και τον Στέλιο Αγγελούδη το δεύτερο. Και όλους τους υπόλοιπους που επιθυμούν να ακολουθούν. Χρήσιμη θα ήταν, ίσως, μια «συγνώμη» από τα χείλη του πρωθυπουργού, εκ μέρους όλου του πολιτικού κόσμου, αφού ο ίδιος έχει την μικρότερη ευθύνη, καθώς κυβερνάει τα τελευταία πέντε χρόνια, που στο κάτω κάτω έγινε δουλειά. Οτιδήποτε άλλο θα ήταν περιττό. Επειδή αυτό το μεγάλο, εμβληματικό έργο, που θα συμβάλλει ουσιαστικά στη βελτίωση της λειτουργίας του κέντρου της πόλης, έχει κακοφορμίσει τόσο πολύ. Άλλωστε για χρόνια ήταν το πιο σύντομο ανέκδοτο στη Θεσσαλονίκη. Ως αποτέλεσμα η ίδια η λειτουργία του ακόμη και σήμερα να αμφισβητείται από κάποιους, οι οποίοι ακόμη κι όταν το δουν ή επιβιβαστούν στα βαγόνια δεν θα το… πιστεύουν.
«Ενός λεπτού σιγή...»
Όσοι προγραμματίζουν γιορτές και πανηγύρια για τη λειτουργία του μετρό της Θεσσαλονίκης είτε με ειλικρινή χαρά, αφέλεια και αμεριμνησία, είτε για λόγους πολιτικών εντυπώσεων, πρωτίστως στερούνται αγωγής. Διότι το συγκεκριμένο έργο ολοκληρώθηκε πάνω σε… αίμα. Πληγώνοντας -σε ορισμένες περιπτώσεις θανάσιμα- πολλές καταστάσεις στη Θεσσαλονίκη. Τις εμπορικές πιάτσες της Εγνατίας, της Δελφών, της Μακεδονίας και των γύρω δρόμων, που για χρόνια ασφυκτιούσαν περικυκλωμένες από αντιαισθητικές λαμαρίνες νεκρών εργοταξίων και στενά έως ανύπαρκτα πεζοδρόμια. Τους εμπόρους που ή καταστράφηκαν ή -στην καλύτερη περίπτωση- έπαθαν πολύ μεγάλη ζημιά, την οποία κανείς και σε κανένα επίπεδο της κρατικής και αυτοδιοικητικής γραφειοκρατίας δεν αναγνώρισε και δεν αποζημίωσε. Τις γειτονιές που βρίσκονταν στην επιρροή των έργων και έζησαν φυλακισμένες, καθώς η λειτουργικότητα τους πληγώθηκε, όχι για δύο ή τρία χρόνια, αλλά για 15 ή 18! Για μια ολόκληρη ζωή!
Οι εξουσίες έχουν την τάση να συμπεριφέρονται στην ιστορία σαν νικητές. Τη γράφουν μόνες τους, ενώ η διήγηση αρχίζει και τελειώνει από όπου και μέχρις όπου επιθυμούν. Δηλαδή τα γεγονότα ορίζονται από τα σημεία που νομίζουν ότι τους βολεύει. Από την άλλη, οι κανονικοί άνθρωποι βλέπουν τα πράγματα πιο συνολικά. Ειδικά εάν τα δεδομένα της ιστορίας έχουν περάσει από το πετσί τους. Στο κάτω κάτω η χρονική στιγμή ενός γεγονότος το επηρεάζει καθοριστικά. Αυξάνει τη σημασία του ή το απαξιώνει. Το μετρό της Θεσσαλονίκης και όσοι έχουν εμπλακεί στο έργο έχουν χάσει το στοίχημα του χρόνου όχι μία ή δύο, αλλά πολλές φορές. Δεν χρειάζεται να μας αποδείξουν ότι δεν συναισθάνονται καν την κατάσταση. Ας δείξουν ότι διαθέτουν στοιχειώδη αντανακλαστικά. Αντί να… μαλώνουν για το ποιο από τα καλλιτεχνικά πουλέν της Θεσσαλονίκης θα μισθωθεί για να τραγουδήσει -μακάρι να υπήρχαν Έλληνες τραγουδιστές που θα αρνούνταν τη σχετική πρόταση για λόγους αρχής, αλλά μοιάζει λιγάκι δύσκολο-, ας φροντίσουν τουλάχιστον να τηρηθεί «ενός λεπτού σιγή» για όσους σε αυτές τις τρεις δεκαετίες της εκκρεμούς κατασκευής του μετρό «μάτωσαν», επαγγελματικά και κοινωνικά. Αλλά και για ολόκληρη την πόλη που ταλαιπωρήθηκε αφάνταστα σε δρόμους και μποτιλιαρίσματα. Όταν κάτι τελειώνει δεν σημαίνει ότι… όλα ξεχνιούνται. Το περίφημο «τέλος καλό όλα καλά» δεν καλύπτει περιπτώσεις 20ετίας!