Την Τρίτη 27 Νοεμβρίου 1990 επικρατούσε μια αναστάτωση στο Πανεπιστήμιο της Κρήτης, στο Ηράκλειο. Φοιτητές και πανεπιστημιακοί από όλη τη χώρα ήταν σε μια γλυκιά προσμονή για τη διάλεξη που θα έδιναν μετά το μεσημέρι δύο καθηγητές, που θεωρούνταν... κορυφή στον τομέα των ηλεκτρονικών υπολογιστών, επιστήμη που είχε αρχίσει δειλά να μπαίνει και στο ελληνικό πανεπιστήμιο.
Με καταγωγή από τη Δράμα, ο Βασίλης Ξανθόπουλος, ηλικίας 39 ετών (τότε), είχε εισαχθεί πρώτος στο Μαθηματικό Τμήμα του ΑΠΘ το 1969 και αποφοίτησε ακριβώς στα 4 χρόνια, επίσης πρώτος. Έκανε μεταπτυχιακές και διδακτορικές σπουδές στο πανεπιστήμιο του Σικάγου και συνεργαζόταν με τον σπουδαίο Ινδό φυσικό Σουμπραμανιάν Τσαντρασεκάρ, ο οποίος τιμήθηκε το 1983 με το Νόμπελ Φυσικής. Λέγεται μάλιστα πως ο Ξανθόπουλος ήταν ο αγαπημένος του μαθητής-συνεργάτης και παρότι ο Δραμινός επιστήμονας ήταν καθηγητής Φυσικής στο πανεπιστήμιο της Κρήτης και πρόεδρος του τμήματος, ο Τραντατσεκάρ τον πίεζε να ασχοληθεί με την έρευνα -είχε μάλιστα επισκεφτεί αρκετές φορές το πανεπιστήμιο και είχε δώσει διαλέξεις στο Ηράκλειο.
Εκείνη την ηλιόλουστη Τρίτη της 27ης Νοεμβρίου 1990 ο Βασίλης Ξανθόπουλος μοιραζόταν την έδρα στο αμφιθέατρο με τον συνάδερφό του, Στέφανο Πνευματικό, 33 χρόνων, με λαμπρές σπουδές και τακτικό μέλος του Εθνικού Ερευνητικού Κέντρου του Λος Άλαμος στο Νέο Μεξικό των ΗΠΑ. Ο Πνευματικός ήταν διευθυντής του Τομέα Υπολογιστικής Φυσικής στο Ερευνητικό Κέντρο και την ημέρα εκείνη συμμετείχε στο επιδοτούμενο σεμινάριο για φοιτητές και πανεπιστημιακούς πάνω στη Μη Γραμμική Φυσική Συμπυκνωμένης Ύλης και τους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές.
Το ακροατήριο παρακολουθούσε με προσοχή τους δύο ερευνητές και τους βομβάρδιζε με ερωτήσεις. Μεταξύ αυτών ήταν και ο μεταπτυχιακός φοιτητής Γιώργος Πετροδασκαλάκης, Κρητικός στην καταγωγή, με ιδιαίτερη ευφυΐα και αγάπη για τα μαθηματικά και τη φυσική. Οι καθηγητές έλεγαν πως το μέλλον του διαγράφονταν λαμπρό και οι συμφοιτητές του πως, παρότι ήταν εσωστρεφής και λιγομίλητος, είχε κοφτερό μυαλό και θα έφτανε πολύ ψηλά.
Στη διάρκεια του διαλείμματος οι φοιτητές με έναν καφέ στο χέρι συζητούσαν τα όσα ενδιαφέροντα είχαν ακούσει και παράλληλα κατέβαιναν τις σκάλες για να αλλάξουν αίθουσα. Το μάθημα θα συνεχιζόταν στο ισόγειο. Κάποιοι αναζήτησαν τον Πετροδασκαλάκη που ήταν πολύ ενεργός την πρώτη ώρα της διάλεξης, αλλά δεν τον βρήκαν. Ακούστηκε ότι έφυγε από το κτήριο, αλλά δεν το πίστεψαν γιατί έδειχνε ενδιαφέρον και σίγουρα δεν ήταν από αυτούς που θα έχαναν το δεύτερο μέρος.
Η καραμπίνα πήρε φωτιά, ματωμένο αμφιθέατρο
Η συνέχεια της διάλεξης Ξανθόπουλου και Πνευματικού ήταν εξίσου ενδιαφέρουσα. Μέχρι τη στιγμή που εισέβαλε στο αμφιθέατρο ο Πετροδασκαλάκης. Στην έδρα ήταν ο Βασίλης Ξανθόπουλος μιλώντας για τη χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών για την εκτέλεση πολύπλοκων αλγεβρικών υπολογισμών. Στον πίνακα έγραφε διαγράμματα και δίπλα του ο Στέφανος Πνευματικός παρακολουθούσε, περιμένοντας τη σειρά του για να πάρει τον λόγο. Η πόρτα άνοιξε με θόρυβο και άπαντες πάγωσαν. Ο Πετροδασκαλάκης εισέβαλε σε κατάσταση εκτός εαυτού κρατώντας μια καραμπίνα στο χέρι του και χωρίς να πει κουβέντα την έστρεψε εναντίον των δύο καθηγητών. Τους πυροβόλησε εν ψυχρώ και τους σώριασε νεκρούς στο δάπεδο. Αμέσως στράφηκε προς το ακροατήριο, οπλίζοντας την καραμπίνα. Αστραπιαία έπεσε πάνω του ο καθηγητής Μαθηματικών στο ΑΠΘ, Σωτήρης Περσίδης, που δέχτηκε έναν πυροβολισμό στη μασχάλη και έπεσε αιμόφυρτος. Ο δράστης ανέβηκε τρία τρία τα σκαλιά του αμφιθεάτρου και εξαφανίστηκε. Ένας φοιτητής έτρεξε και κλείδωσε την πόρτα.
Το σωτήριο mail εν έτει 1990
«Ήταν μια φρικτή στιγμή που δεν φεύγει από το μυαλό μας, από τους εφιάλτες μας, όσα χρόνια κι αν περάσουν», λέει στη Voria, ο Μιχάλης Σιγάλας, φοιτητής τότε, σήμερα καθηγητής στο Τμήμα Επιστήμης Υλικών του πανεπιστημίου Πάτρας.
«Είχα γυρισμένη την πλάτη μου και προς στιγμή νόμισα πως έγινε έκρηξη στα εργαστήρια», προσθέτει ο κ. Σιγάλας.
Όλα έγιναν μέσα σε ελάχιστα λεπτά. Ξαφνικά δεκάδες φοιτητές ήταν σε ένα αμφιθέατρο με δύο καθηγητές νεκρούς και άλλα τρία άτομα τραυματίες, το ένα μάλιστα ο καθηγητής Περσίδης, αιμορραγούσε πολύ.
Τραύματα από τις σφαίρες που έπεσαν, δέχτηκαν επίσης ο καθηγητής Φυσικής στο πανεπιστήμιο Κρήτης, Θωμάς Ευθυμιόπουλος, 43 χρόνων, και η 25χρονη φοιτήτρια, Εύα Σταθάκη -και οι δύο τραυματίστηκαν ελαφρά.
Τότε ο κ. Σιγάλας έτρεξε προς τον υπολογιστή που είχαν οι δύο διδάσκοντες στην έδρα. «Μιλάμε για το 1990, δεν είχαν βγει τα κινητά τηλέφωνα και στην αίθουσα δεν υπήρχε ούτε καν σταθερό. Είδα τον ηλεκτρονικό υπολογιστή και σκέφτηκα να στείλω mail», μας λέει ο καθηγητής.
Την εποχή εκείνη το να στείλει κανείς mail δεν ήταν μια διαδικασία εύκολη και γρήγορη. Ο κ. Σιγάλας είδε μέσω μιας εφαρμογής -που για καλή του τύχη άνοιξε γρήγορα- online τον καθηγητή Φυσικής, που ήταν σε διπλανό γραφείο, Χρήστο Χαλδούπη.
Ο κ. Χαλδούπης ήταν πράγματι στον υπολογιστή του, όταν στις 19:54 είδε στην οθόνη του το μήνυμα:
Subject: Help!!!
Eimaste sta nea ktiria bohthia!!!
Eimai o Sigalas.
Yparhoun nekroi, ktypithike o Xanthopoulos, kapoios me oplo, eidopiise astynomia kai to Venizelio!!!
Apantise mou
Στην αρχή το πέρασε για κάποιο αστείο, μετά από μερικά λεπτά ωστόσο ειδοποίησε τόσο την αστυνομία όσο και το Βενιζέλειο Νοσοκομείο Ηρακλείου.
«Μέχρι να έρθει η αστυνομία και το ασθενοφόρο πέρασαν περίπου 10-15 λεπτά, όπως μας είπαν αργότερα, χρόνος που εμένα μου φάνηκε αιώνας», μας λέει ο κ. Σιγάλας και η φωνή του σπάει. Μέχρι και σήμερα, 34 χρόνια μετά, βουρκώνει όταν θυμάται το μακελειό στο οποίο ήταν παρών.
Με τρεμάμενη φωνή μιλάει για τους δύο διακεκριμένους επιστήμονες που άφησαν ακαριαία την τελευταία τους πνοή. «Ο Βασίλης Ξανθόπουλος δεν ήταν ένας συνηθισμένος καθηγητής. Βοηθούσε τους φοιτητές, όχι μόνο στα δικά του μαθήματα, αλλά και σε άλλα, συναδέρφων του. Έχαιρε μεγάλης εκτίμησης στη διεθνή κοινότητα, πιστεύω ότι θα πήγαινε πολύ ψηλά σε διεθνές επίπεδο. Οι φοιτητές τον αγαπούσαν πολύ, το γραφείο του ήταν πάντα ανοιχτό και στα μαθήματά του πήγαινε πολύς κόσμος. Ο Στέφανος Πνευματικός δεν ήταν καθηγητής στο πανεπιστήμιο Κρήτης, έκανε κάποια μαθήματα και έδινε διαλέξεις. Διοργάνωνε το ετήσιο Συνέδριο Μη Γραμμικής Φυσικής στη Σάμο για φοιτητές από όλη τη χώρα. Ήταν πολύ φιλικός και κοντά σε όσους αγαπούσαν τη φυσική, θυμάμαι πως στις συναντήσεις στη Σάμο ερχόταν και έπαιζε μαζί μας ποδόσφαιρο».
Τον επόμενο χρόνο ο Μιχάλης Σιγάλας έφυγε για τις ΗΠΑ όπου συνέχισε τις σπουδές του και μετά από 17 χρόνια επέστρεψε στην Ελλάδα και στα πανεπιστημιακά έδρανα.
Ο ήρωας Σωτήρης Περσίδης - Απέτρεψε μεγαλύτερη σφαγή
Ο Σωτήρης Περσίδης, 51 χρόνων το 1990, καθηγητής στο τμήμα Φυσικής του ΑΠΘ, παρακολουθούσε τη διάλεξη Ξανθόπουλου-Πνευματικού. Όταν μπήκε μπροστά στον δράστη του μακελειού δέχτηκε μια σφαίρα κάτω από τη μασχάλη του δεξιού του χεριού και αυτό τρόμαξε τον Πετροδασκαλάκη, ο οποίος αμέσως αποχώρησε. Όπως είπαν οι παρόντες φοιτητές και πανεπιστημιακοί, ο Περσίδης μπήκε μπροστά με κίνδυνο της ζωής του και έσωσε το αμφιθέατρο. Μεταφέρθηκε στο Βενιζέλειο νοσοκομείο σε σοβαρή κατάσταση και διασωληνώθηκε. Όταν πήρε εξιτήριο είχε χάσει το δεξί του χέρι, αυτό ωστόσο δεν τον εμπόδισε να κάνει μια λαμπρή καριέρα στο τμήμα Φυσικής του ΑΠΘ, όπου δίδασκε Σχετικότητα, Κοσμολογία και το μάθημα των Ηλεκτρικών Υπολογιστών ήδη από το 1973 (!), ενώ το συγγραφικό του έργο περιλαμβάνει 50 πρωτότυπες επιστημονικές δημοσιεύσεις, 5 διδακτικά συγγράμματα και 15 μεταφράσεις διδακτικών συγγραμμάτων. Επιπλέον ήταν πρωτοπόρος στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς ήδη από το 1998 μιλούσε για την εκπαιδευτική επανάσταση του διαδικτύου και την AI.
Ο Σωτήρης Περσίδης έφυγε από τη ζωή πριν από περίπου 3 μήνες, στις 2 Σεπτεμβρίου 2024 και η πανεπιστημιακή κοινότητα έγινε φτωχότερη.
«Κάποιοι συνωμοτούν εναντίον μου» - Η επιστολή στον Ανδρέα Παπανδρέου
Ο 32χρονος μεταπτυχιακός φοιτητής Γιώργος Πετροδασκαλάκης, ο δράστης του διπλού φονικού, ήταν ένας άνθρωπος εσωστρεφής, περίεργος, που δεν μιλούσε πολύ και δεν είχε ιδιαίτερες παρέες. Στους κύκλους των φοιτητών συζητούσε μόνο για τα μαθήματα, ήταν καλός φοιτητής και ιδιαίτερα επιμελής, αρκετοί πάντως τον χαρακτήριζαν ως διαταραγμένη προσωπικότητα.
Στις 2 Φεβρουαρίου του 1998 κι ενώ υπηρετούσε τη στρατιωτική του θητεία στον Πύργο Ηλείας, έστειλε επιστολή στον τότε πρωθυπουργό, Ανδρέα Παπανδρέου. Στο μακροσκελές γράμμα του ανέφερε πως κάποιοι συνωμοτούσαν εναντίον του, με στόχο να τον συντρίψουν ως άνθρωπο και ως επιστήμονα. Η αρχή της αλλαγής στη συμπεριφορά του έγινε στις αρχές Φεβρουαρίου του 1987 όταν έκανε επαφές για να λάβει υποτροφία από γαλλικά πανεπιστήμια και αυτές δεν προχώρησαν.
Είχε εμμονές με κάποιους καθηγητές του στο πανεπιστήμιο της Κρήτης για τους οποίους πίστευε πως όχι μόνο μπλόκαραν τις σπουδές του αλλά επιπλέον του έκλεβαν εργασίες του και τις παρουσίαζαν ως δικές τους.
Αργότερα έγινε γνωστό πως όταν το 1987 διέκοψε τις σπουδές του για να καταταγεί στον στρατό ήταν ο Ξανθόπουλος που τον προέτρεψε να συνεχίσει, εξασφαλίζοντάς του υποτροφία από ερευνητικές επιχορηγήσεις, ενώ ο Πνευματικός ήταν αυτός που του άνοιξε τις πόρτες για τα ερευνητικά κέντρα της Γαλλίας.
Άλλες μαρτυρίες συμφοιτητών του ανέφεραν πως είχε κοπεί με 4,9 στο μάθημα της Κβαντικής, κάτι που θεώρησε ως πολύ μεγάλη αδικία.
Ο πατέρας του, Γιάννης, δήλωνε συντετριμμένος γι' αυτό που συνέβη, επέμενε πως ο γιος του ήταν ήρεμος, μελετηρός, χωρίς ποτέ να δείξει ότι αντιμετώπιζε κάποιο πρόβλημα και του απηύθυνε συνεχείς εκκλήσεις να παραδοθεί. Μεγάλος αριθμός αστυνομικών χτένιζε για μέρες το νησί της Κρήτης χωρίς να βρεθεί κάποιο ίχνος του.
Αρκετούς μήνες μετά και συγκεκριμένα στις 9 Ιουλίου 1991, ένας βοσκός που είχε βγάλει το κοπάδι του σε δύσβατο, ορεινό σημείο, στα όρια των νομών Ηρακλείου-Λασιθίου, βρήκε έναν άντρα απαγχονισμένο και σε κατάσταση σαπωνοποίησης, κρεμασμένο σε ένα δέντρο 500 μέτρα μακριά από το ξωκκλήσι του Αγίου Πνεύματος. Ιατροδικαστής που εξέτασε τη σορό -η οποία αποδείχτηκε ότι ήταν του Γιώργου Πετροδασκαλάκη- αποφάνθηκε πως έδωσε τέλος στη ζωή του λίγες μέρες μετά τη δολοφονία των δύο καθηγητών στο πανεπιστήμιο της Κρήτης....