«Εν πάση γαρ τοις φυσικοίς ενεστί τι θαυμαστόν», δηλαδή «σε όλα τα πράγματα στη φύση υπάρχει κάτι άξιο θαυμασμού». Αυτή η φράση ανήκει στον Μακεδόνα φιλόσοφο Αριστοτέλη. Η ιστορία δείχνει ότι ο δάσκαλος του Μεγάλου Αλεξάνδρου δεν είπε τυχαία τη συγκεκριμένη φράση. Ο τόπος που έζησε και δημιούργησε, η Μακεδονία, ήταν πάντα μια ευλογημένη περιοχή.
Εύφορες πεδιάδες, έδιναν και δίνουν ακόμα και τώρα τα δώρα τους στους γεωργούς που δουλεύουν ακατάπαυστα τη γη. Τα χρόνια πέρασαν, το αλέτρι και το βόδι που όργωναν με κόπο το χωράφι, έχουν γίνει ένα app όπου ο αγρότης ξέρει με μαθηματική ακρίβεια τι πρέπει να κάνει για να παράγει. Κι όμως, η αγάπη των Μακεδόνων αγροτών για αυτό που κάνουν παραμένει ανεξάντλητη και αληθινή.
Αυτό άλλωστε αντανακλάται και στα προϊόντα που γεννά η γη στην Κεντρική Μακεδονία. Η αγροδιατροφή, μαζί φυσικά με τον τουρισμό, αποτελούν τους βασικούς μοχλούς ανάπτυξης. Τα διαμάντια του μακεδονικού αγρού, γνωστά εδώ και δεκαετίες, αγωνίζονται πια να κατακτήσουν τη δική τους θέση στο ελληνικό αλλά και το διεθνές ράφι. Όπως εξηγεί στη Voria και ο αντιπεριφερειάρχης Αγροτικής Οικονομίας Κεντρικής Μακεδονίας Γιώργος Κεφαλάς, «το ζήτημα είναι τα προϊόντα μας να βρουν τον δρόμο τους προς την εγχώρια και τη διεθνή αγορά», αφού όπως σημειώνει, «μπορούν σε βάθος 10ετίας να αποτελούν τη μεγάλη εξαγωγική δύναμη της Ελλάδας».
Οι επιτυχίες ούτως ή άλλως δεν είναι λίγες. Μια ελιά Χαλκιδικής που πλέει μέσα σε ένα ποτήρι μαρτίνι το καλοκαίρι σε ένα κοκτέιλ μπαρ στο Saint Tropez. Ο ήχος του φελλού ενός μπουκαλιού ξινόμαυρου που ανοίγει σε ένα διαμέρισμα γιάπηδων στη Νέα Υόρκη. Και το σνακ φρούτων κομπόστα ροδάκινο από την Ημαθία που τρώει ένα απόγευμα με θέα την Κόπα Καμπάνα ένας Βραζιλιάνος crossfitter είναι μερικές από τις μικρές, καθημερινές ίσως, νίκες των αγροτικών προϊόντων του τόπου μας.
Αρκεί όμως αυτό; Ευτυχώς ή δυστυχώς η παγκόσμια αγορά είναι άκρως ανταγωνιστική και εφησυχασμός δεν μπορεί να υπάρξει. «Πρέπει να πάμε σε μια λογική πιο βιώσιμων πρακτικών για τον άνθρωπο και τη γη μας. Η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας δίνει έμφαση στην προώθηση καινοτόμων λύσεων, όπως η χρήση ευφυών συστημάτων γεωργίας και η υιοθέτηση τεχνολογιών που μειώνουν το ενεργειακό αποτύπωμα των αγροτικών εκμεταλλεύσεων», τονίζει ο κ. Κεφαλάς.
Η ατμομηχανή του ρυζιού
Κάθε Μάιο, τα ρυζοχώραφα στην Χαλάστρα και στην ευρύτερη λεκάνη του Αξιού πλημμυρίζουν από τους αγρότες. Είναι η διαδικασία της κατάκλισης, πρακτική απαραίτητη για τη θρέψη των καρπών του ρυζιού που πρόκειται να συγκομιστεί στα τέλη Σεπτεμβρίου με αρχές Οκτωβρίου.
Το ρύζι είναι ίσως από τα μεγαλύτερα παραγωγικά αβαντάζ της Θεσσαλονίκης και της Κεντρικής Μακεδονίας. Στις παραποτάμιες περιοχές δυτικά της πόλης, παράγεται το 70% -80% της συνολικής παραγωγής της χώρας. Οι 270.000 τόνοι που μαζεύονται στην περιοχή των 300.000 στρεμμάτων εξάγονται κατά τα 2/3 στην Ευρώπη αλλά και στις τρίτες χώρες.
«Έχουμε κάνει σημαντικά βήματα στον εξαγωγικό τομέα, αφού το προϊόν μας είναι ποιοτικό και αυτό φαίνεται στο αποτέλεσμα», αναφέρει στη Voria ο πρόεδρος της Αγροτικής Εταιρικής Σύμπραξης Θεσσαλονίκης Χρήστος Τσιχήτας, που έχει επιτύχει μέσω χρηματοδοτούμενων προγραμμάτων την προώθηση του μακεδονικού ρυζιού στις διεθνείς αγορές.
«Η ποιότητα στις japonica (μεσόσπερμες) ποικιλίες Ρονάλντο, Λούνα και Γκλόρια έχει δημιουργήσει τις καλύτερες εντυπώσεις στη Μέση Ανατολή, αλλά και στη βρετανική αγορά που έχει μεγάλες ανάγκες», σημειώνει ο πρόεδρος της ΕΑΣΘ ΑΕ.
Την ίδια ώρα το ελληνικό ρύζι βρίσκεται πίσω μόνο από την Ιταλία όσον αφορά τον όγκο παραγωγής και έχει εξαιρετική παρουσία και στις ευρωπαϊκές αγορές, με τις προοπτικές είναι ιδιαίτερα θετικές.
Δυναμική η άνοδος του κρασιού
Παλαιότερα οι Έλληνες σνόμπαραν τα εγχώρια κρασιά. Η φράση «να πιούμε ένα καλό γαλλικό κρασί» συμπύκνωνε όλο αυτό το στερεότυπο ότι ο ελληνικός αμπελώνας δεν παράγει καλά προϊόντα. Φυσικά, η ιστορία απέδειξε ακριβώς το αντίθετο. Οι ελληνικοί οίνοι κερδίζουν συνεχώς έδαφος τόσο στην εγχώρια όσο και στη διεθνή αγορά. Όμως, εκτός από τον οινικό πρεσβευτή της πατρίδας μας, το Ασύρτικο, το terroir της Νάουσας, του «ελληνικού Μπορντό», όπως λένε κάποιοι καθ’ υπερβολή, αυξάνει τη δυναμική του. Το ξινόμαυρο, που εκτός από τη Νάουσα θα το βρούμε στο Αμύνταιο, τη Γουμένισσα, τον Όλυμπο και τη Ραψάνη, αποσπά συνεχώς καλές εντυπώσεις.
Η πρόεδρος των Οινοποιών της Βόρειας Ελλάδας Ελένη Σίντου, χαρακτηρίζει το ξινόμαυρο «μια πολυδυναμική ποικιλία, που έχει τις δυνατότητες να γίνει γνωστή στο εξωτερικό».
Μάλιστα η τοποθέτηση του ξινόμαυρου στις μεγάλες αγορές των ΗΠΑ και του Καναδά θεωρείται εξαιρετική από τους παράγοντες της αγοράς οίνου, αφού βοηθά και η ροζέ ή η αφρώδης εκδοχή του.
Δεν είναι λίγοι δεν αυτοί που πιστεύουν ότι έχει πια υποσκελίσει το αγιωργίτικο αποσπώντας τον άτυπο τίτλο του «ερυθρού οίνου της Ελλάδας».
Το come back της ελιάς
Το καλοκαίρι του 2023 ήταν πολύ δύσκολο για τη Χαλκιδική. Τα ελαιόδεντρα δεν άνθισαν και δεν γέμισαν καρπό, σηματοδοτώντας μια πρωτοφανή ακαρπία για την περιοχή. Η ανησυχία όλου του οργανισμού που είχε να κάνει με την ελιά ήταν έκδηλη. Οι μεταποιητικές επιχειρήσεις δεν είχαν πρώτη ύλη για να δουλέψουν και ο κίνδυνος για το brandname που είχε δημιουργηθεί ήταν μεγάλος.
Παραγωγή πράσινης βρώσιμης ελιάς δεν υπήρχε και όπως ήταν λογικό αυτό επρόκειτο να δημιουργήσει μεγάλα εξαγωγικά κενά στις αγορές του εξωτερικού. Άλλωστε ο ανταγωνισμός σε διεθνές επίπεδο είναι μεγάλος και ειδικά σε ένα προϊόν όπως η ελιά που παρουσιάζει αυξανόμενη ζήτηση.
Όμως όλα δείχνουν ότι τα δύσκολα πέρασαν. Το καλοκαίρι του 2024 δεν είχε καμία σχέση με το προηγούμενο. Οι ταξιανθίες έκαναν την εμφάνισή τους ανάμεσα στα χρυσοπράσινα φύλλα, κάτι που αργότερα μεταφράστηκε σε καρπούς. Η σοδειά ήταν ικανοποιητική, αν και η λειψυδρία έφερε στα όριά του τον υδροφόρο ορίζοντα και τις γεωτρήσεις.
Οι ελιές ωστόσο μπήκαν το φθινόπωρο στις κλούβες και πήραν τον δρόμο για τη μεταποίηση, η παρτίδα σώθηκε στο τέλος. «Η ποιότητα της ελιάς Χαλκιδικής είναι μοναδική. Θεωρώ ότι αυτό ήταν το χαρακτηριστικό που την κράτησε στις διεθνείς αγορές. Μετά από τη δύσκολη περίοδο που περάσαμε το 2023 πλέον οι αριθμοί δείχνουν ότι έχουμε επανέλθει στην κανονικότητα», λέει στη Voria ο πρόεδρος του Επιμελητηρίου Χαλκιδικής Γιάννης Κουφίδης. Αισιοδοξία υπάρχει και για το 2025, αφού όπως τονίζει ο πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Παραγωγών Βιολογικής Ελιάς Ολύνθου Δημήτρης Ευαγγελινός, «ο χειμώνας ήταν καλός ώστε να μπορέσουν τα δέντρα να δώσουν καρπό. Ελπίζουμε σε καλά καιρικά φαινόμενα την άνοιξη και το καλοκαίρι».
Πτωτικά οι εξαγωγές στην κομπόστα ροδάκινου
Φρένο μπήκε το 2024 στη συνεχώς αυξανόμενη εξαγωγική δραστηριότητα της κομπόστας ροδάκινου, όπως έδειξαν οι αριθμοί. Οι 243.500 τόνοι που έφυγαν για το εξωτερικό σημαίνουν αυτόματα και πτώση κατά 2% με 3%. Η συγκεκριμένη εξέλιξη είναι ιδιαίτερα ανησυχητική για την αγορά, αφού ο κύριος προορισμός της ελληνικής κομπόστας, αναλογικά τουλάχιστον, είναι οι ΗΠΑ.
Εκεί πηγαίνει το 20% της παραγωγής και τα σύννεφα των δασμών από τον Τραμπ, που πλέον μαζεύονται επικίνδυνα, προσθέτουν μια επιπλέον πίεση στην αγορά.
«Οι δασμοί είναι κάτι που μας προβληματίζει σίγουρα, ωστόσο δεν ξέρουμε ακόμα τι μας επιφυλάσσει το μέλλον.
Δυστυχώς από την πλευρά της Ευρώπης, όπου κατευθύνεται το 45% της παραγωγής μας, παρατηρήθηκε υποτονικότητα, ενώ και στη Λατινική Αμερική σημειώθηκε πτώση λόγω της οικονομικής δυσπραγίας που σημειώνεται εκεί» αναφέρει στη Voria ο πρόεδρος της Ένωσης Κονσερβοποιών Ελλάδος Κώστας Αποστόλου.
Η αξία της κομπόστας που εξήχθη έφτασε τα 370 εκατ. και μαζί με τους χυμούς και τις φρουτοσαλάτες ανέρχεται στα 500 εκατ. ευρώ.
Η πίεση ωστόσο που υπάρχει αφορά το απόθεμα που έχει παραμείνει στις αποθήκες και δεν πήρε τον δρόμο για τις αγορές του εξωτερικού, καθώς λόγω του πλεονάσματος πρώτης ύλης παρήχθησαν προϊόντα πέραν του προγραμματισμού.
Άνοδος εξαγωγών και φυτεύσεων στο ακτινίδιο
Το φρούτο της Πιερίας, το ακτινίδιο, διάγει, όπως επιβεβαιώνουν οι αριθμοί, μια εξαιρετική περίοδο. Αν και η φετινή σοδειά δεν ήταν ιδιαίτερα καλή λόγω της ποιότητας των καρπών, αφού είχαν ως χαρακτηριστικό ότι ήταν μαλακά, η ζήτηση από τις διεθνείς αγορές παρέμεινε σε υψηλά επίπεδα.
«Παρατηρούμε μια αύξηση της πορείας των εξαγωγών, ενώ κινούμαστε και σε αύξηση των φυτεύσεων», αναφέρει στη Voria ο γενικός διευθυντής της «Ζευς Ακτινίδια» Ζήσης Μανώσης.
Η στροφή στην καλή διατροφή μεγάλης μερίδας του καταναλωτικού κοινού παγκοσμίως, καθώς και το ποιοτικό προϊόν που παράγεται στη γη της Πιερίας, έχει αυξήσει την προτίμηση και τη ζήτηση στο φρούτο με την πράσινη ή κίτρινη σάρκα.
«Στα τέλη του Απριλίου, όπου και θα λήξει η εμπορική χρονιά θα έχουμε μια σαφέστερη εικόνα, ωστόσο όλα δείχνουν ότι τα νούμερα είναι ιδιαίτερα ικανοποιητικά», σημειώνει ο κ. Μανώσης.
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην έντυπη Voria - Δείτε όλη την εφημερίδα εδώ