Τα 25 του χρόνια κλείνει φέτος το Εθνικό Κέντρο Έρευνας & Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ) που από τη στιγμή που ιδρύθηκε έδωσε ιδιαίτερη δυναμική στο πεδίο της έρευνας και της καινοτομίας στη Θεσσαλονίκη. Με αφορμή τα… γενέθλια το ΕΚΕΤΑ οργανώνει αύριο και μεθαύριο (11 και 12 Δεκεμβρίου), στις εγκαταστάσεις του στη Θέρμη, διήμερη επετειακή εκδήλωση. Ένα συνέδριο, στο οποίο θα συζητηθούν ζητήματα που άπτονται των δράσεων του ΕΚΕΤΑ, αλλά και ευρύτερα της έρευνας και της καινοτομίας, με τη συμμετοχή πολιτικών και ακαδημαϊκών παραγόντων, αλλά και εκπροσώπων του ιδιωτικού τομέα. Με αυτή την αφορμή ο πρόεδρος του ΕΚΕΤΑ Δρ. Ευάγγελος Μπεκιάρης μίλησε στη Voria.gr, σε μια συνέντευξη προσανατολισμένη στο μέλλον και τις προοπτικές του Κέντρου.
Ποια είναι η κεντρική ιδέα του απολογισμού των 25 χρόνων του ΕΚΕΤΑ;
Η κεντρική ιδέα είναι να αναγνωρίσουμε από πού ξεκινήσαμε και πού φτάσαμε, τις επιτυχίες μας αλλά και τα προβλήματα που συναντήσαμε ώστε να προχωρήσουμε ακόμα πιο δυναμικά για την επόμενη 25ετία. Δίνεται έμφαση στη μεταφορά τεχνολογίας στον παραγωγικό ιστό της χώρας αλλά και στις εφαρμογές προς όφελος της Κοινωνίας. Για τον λόγο αυτό στο Συνέδριό μας στις 11-12 Δεκεμβρίου πραγματοποιούμε μια σειρά από πάνελ που το καθένα περιλαμβάνει Πολιτικούς, Ελληνικές Επιχειρήσεις, Διεθνείς Επιχειρήσεις, διακεκριμένους επιστήμονες ανά τομέα και θεματική περιοχή, που όλοι τους έχουν συνεργαστεί με το ΕΚΕΤΑ και μπορούν να συζητήσουν τις εμπειρίες τους και τι θα ήθελαν περαιτέρω στο μέλλον. Παράλληλα, με 5 στοχευμένες δράσεις πιλοτικής επίδειξης σε 5 Δήμους της Θεσσαλονίκης (road events) επιχειρούμε να προσεγγίσουμε όλες τις ηλικίες των πολιτών για να προσελκύσουμε νέους συνεργάτες, αλλά και να αφουγκραστούμε τις ανάγκες της κοινωνίας για να τις καλύψουμε βέλτιστα.
Ο ρόλος και η προσφορά του ΕΚΕΤΑ στην έρευνα και στην καινοτομία αναγνωρίζεται επαρκώς από το κράτος;
Το ΕΚΕΤΑ λαμβάνει ένα σημαντικό πόσο από το κράτος κάθε χρόνο (5 εκατ. ευρώ) το οποίο όμως αποτελεί μόνο το 7% του συνολικού του προϋπολογισμού. Παράλληλα, ωστόσο, το ΕΚΕΤΑ λαμβάνει 34 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων για ανάπτυξη νέων κτηρίων και υποδομών. Είναι λοιπόν σαφές ότι το κράτος στηρίζει το ΕΚΕΤΑ, το οποίο άλλωστε αποτελεί κρατικό φορέα που υπάγεται στην ΓΓΕΚ του Υπουργείου Ανάπτυξης.
Ωστόσο, υπάρχει σημαντική ανάγκη για νέες θέσεις ερευνητών (έχουμε μόλις 70 εκλεγμένους ερευνητές σε ένα σύνολο περίπου 1.700 εργαζομένων), είτε με περαιτέρω κρατική χρηματοδότηση, είτε απλά επιτρέποντάς μας να τους προσλάβουμε με ιδιωτικούς πόρους. Τέλος, θεωρούμε σημαντικό το ΕΚΕΤΑ και τα άλλα ερευνητικά κέντρα να αποκτήσουν θεσμικό ρόλο, ως σύμβουλοι των Υπουργείων. Σήμερα το ΕΚΕΤΑ έχει Προγραμματικές Συμβάσεις και είναι σύμβουλος πολλών Υπουργείων, αλλά αυτό γίνεται ευκαιριακά και αναλόγως του υπουργού και όχι θεσμικά.
Ο ιδιωτικός τομέας αξιοποιεί τις δυνατότητες του Κέντρου;
Έχουμε πάμπολλα συμβόλαια με τον Διεθνή Ιδιωτικό Τομέα και μάλιστα έχουμε ετήσια συμβόλαια πολλών εκατομμυρίων με σημαντικές Πολυεθνικές. Ωστόσο, έχουμε ήδη συνεργαστεί με μεγάλο αριθμό ελληνικών επιχειρήσεων και έχουμε 15 κοινά προϊόντα επιτυχημένα στην αγορά, ενώ και άλλες καινοτόμες λύσεις και υπηρεσίες μας διατίθεται μέσω 23 εταιρειών τεχνοβλαστών του ΕΚΕΤΑ. Πρόσφατα αναπτύχθηκε το Συμβούλιο Μεταφοράς Τεχνολογίας και Καινοτομίας του ΕΚΕΤΑ στο οποίο συμμετέχουν με εκπρόσωπο οι ΣΕΒ, ΣΒΕ, ΣΕΒΕ, Κεντρική Ένωση Επιμελητηρίων Ελλάδας, ΣΕΤΕ και Υπερταμείο για μεγαλύτερη διάχυση του Κέντρου στα μέλη των κύριων επιχειρηματικών φορέων της χώρας.
Πώς θα σκιαγραφούσατε την επόμενη ημέρα του Κέντρου; Ποιο είναι ο σχεδιασμός της διοίκησης;
Το ΕΚΕΤΑ θέλει να διατηρήσει και να βελτιώσει την ποιότητα της έρευνας που κάνει, μέσω ενίσχυσης της βασικής έρευνας, των σημαντικών επιστημονικών δημοσιεύσεων και ετεροαναφορών, ενώ ταυτόχρονα θέλει επίσης να ενισχύσει την μεταφορά τεχνολογίας προς την Οικονομία και την Κοινωνία, μέσω αύξησης των πατεντών, των εταιρειών τεχνοβλαστών του αλλά και των βιομηχανικών συνεργασιών του. Το κυριότερο όμως στοίχημα είναι η ανάπτυξη πολιτικών για την εξέλιξη και την ενδυνάμωση του προσωπικού του, με στόχο το ΕΚΕΤΑ να καταστεί ο καλύτερος εργοδότης στη χώρα.
Είναι γνωστό ότι το ΕΚΕΤΑ θα επεκταθεί χωροταξικά. Σε ποιες κατευθύνσεις και με ποιο χρονοδιάγραμμα;
Το ΕΚΕΤΑ αναπτύσσει ένα πολύ μεγάλο πρόγραμμα χωρικής ανάπτυξης. Αρχικά με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, αλλά και ίδιους πόρους, υλοποιούνται τα ακόλουθα έργα:
• Κτήριο AI Nucleus στην Τεχνόπολη (που εγκαινιάζεται στις 11/12/2025) για επέκταση της έρευνας.
• Κτήριο Industry 4.0 που κατασκευάζεται στο Λάκκωμα Χαλκιδικής και θα παραδοθεί έως τον Μάρτιο 2026 για έρευνα σε θέματα βιομηχανικής παραγωγής.
• Κτήριο Πρότυπο Θερμοκήπιο που γίνεται για έρευνα σε ανάπτυξη φυτών, υπό ελεγχόμενες περιβαλλοντικές συνθήκες, στις κεντρικές μας εγκαταστάσεις.
• Κτήριο Συνεδριακού κέντρου Συνεργατικότητας όπου θα γίνεται η παρουσίαση των προϊόντων των υπηρεσιών ολόκληρου του κέντρου στη Βιομηχανία και το κοινό, επίσης στις κεντρικές μας εγκαταστάσεις.
• Κτήριο Hibo για την αγροτεχνολογία στο Μεζούρλο, σε 70 στρέμματα που έδωσε ο Δήμος της Λάρισας για την έρευνα σε γεωργία ακριβείας που παραδίδεται στα τέλη του προσεχούς Ιουνίου.
• Παράλληλα, έχουμε ξεκινήσει κτήριο στη Νάουσα, σε χώρο που μας έχει παραχωρήσει ο Δήμος, για έρευνα στη γεωργία και την μεταποίηση, καθώς και το διαδραστικό πάρκο Χάλκης για πράσινες τεχνολογίες και νησιά.
• Αναμένεται του χρόνου να ξεκινήσει παράρτημα του ΕΚΕΤΑ στο αεροδρόμιο της Καβάλας για αεροπορικές μεταφορές, αλλά πιθανότατα και στην Αλεξανδρούπολη για πολυμεσικές μεταφορές. Επίσης, είμαστε έτοιμοι να ξεκινήσουμε την κατασκευή κτηρίου 11.000 τ. μ. στο Thess Intec, όταν οι συνθήκες το επιτρέψουν.
Σε αυτή την πορεία ποια είναι τα δύο – τρία σημαντικότερα εμπόδια, τα οποία θα πρέπει να ξεπεραστούν;
Τα κυριότερα εμπόδια είναι: οι γραφειοκρατικές διαδικασίες οι οποίες καθυστερούν σημαντικά την επέκταση του κέντρου αλλά και τις καθημερινές του διεργασίες. Είναι ξεκάθαρο ότι είναι πολύ δυσχερές να πραγματοποιεί κανείς διεθνώς έρευνα, ακολουθώντας το ελληνικό δημόσιο, λογιστικό, ακόμη και σε έργα που δεν αφορούν κρατική χρηματοδότηση. Το κέντρο χρειάζεται νέους ερευνητές και μόνιμο προσωπικό για τα εργαστήριά του, είτε με κρατική είτε με ιδία χρηματοδότηση.
Το προσωπικό του κέντρου χρειάζεται στήριξη για να ανταπεξέλθει στο πολύ δύσκολο έργο του και αυτό απαιτεί την απελευθέρωση των μη χρηματικών παροχών με ίδιους πόρους. Αυτό θα επέτρεπε για παράδειγμα, να ενισχύονται νεαροί γονείς για να μπορούν να καλύπτεται ο παιδικός σταθμός των ανήλικων τέκνων τους για να ανταπεξέλθουν στο διεθνώς πολύ ανταγωνιστικό ερευνητικό περιβάλλον.
Ποιοι είναι οι τομείς στους οποίους το ΕΚΕΤΑ θα δώσει ιδιαίτερη βαρύτητα το αμέσως επόμενο διάστημα;
Το ΕΚΕΤΑ θα συνεχίσει να δίνει έμφαση σε όλες τις περιοχές όπου σήμερα εκτελεί έρευνα, με έμφαση σε :
• Εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης σε κάθε πεδίο.
• Ιατρική ακριβείας και προσωποποιημένη ιατρική.
• Γεωργική παραγωγή ακριβείας.
• Καθαρά και βιώσιμα καύσιμα, με έμφαση στο Πράσινο Υδρογόνο.
• Αυτόνομες καθαρές και διαμοιρασμένες τεχνολογίες μεταφορών για κάθε μεταφορικό μέσο.
Ποια θεωρείτε ότι είναι η βαρύτητα του ΕΚΕΤΑ για το παραγωγικό και ερευνητικό σύστημα της Θεσσαλονίκης;
Η Θεσσαλονίκη έχει το πλεονέκτημα να εδράζεται εδώ ένα από τα σημαντικότερα ερευνητικά κέντρα της χώρας και ήδη πολλές επιχειρήσεις της απασχολούνται από αυτό. Σήμερα το ΕΚΕΤΑ επιστρέφει άμεσα στην κοινωνία 14 ευρώ για κάθε 1ευρώ χρηματοδότησης και έμμεσα (μέσω των προμηθευτών του) πάνω από 20 ευρώ. Ωστόσο, η περαιτέρω μεταφορά τεχνολογίας στον παραγωγικό ιστό της πόλης, με ανάπτυξη νέων καινοτόμων προϊόντων, θα μπορούσε να φέρει επιστροφές του επιπέδου 200-400 ευρώ ανά 1 ευρώ κρατικής χρηματοδότησης. Αυτός είναι ο στόχος μας και προς στον σκοπό αυτό συνεργαζόμαστε στενά με όλο το οικοσύστημα της πόλης.