Τα κυκλώματα των διακινητών μεταναστών και προσφύγων, που θησαυρίζουν εκμεταλλευόμενα τον πόνο ανθρώπων οι οποίοι αναζητούν καλύτερη ζωή, είναι γνωστό ότι εδώ και καιρό καθιστούν συνενόχους τους ίδιους τους διακινούμενους μετανάστες. Με διαφόρων μορφών πίεση, κυρίως απειλές για επιστροφή στην Τουρκία, τους αναγκάζουν να πάρουν το τιμόνι των αυτοκινήτων και να κινηθούν μόνοι στον προορισμό τους. Για ένα ταξίδι από τον Έβρο μέχρι τη Θεσσαλονίκη με την πιθανότητα της σύλληψής τους να είναι πολύ υψηλή.
Ο 60χρονος, Χομαγιούν Σαμπετάρα, Ιρανός πρόσφυγας, ήταν ένας από τους χιλιάδες που περνούν τα ελληνοτουρκικά σύνορα έχοντας πληρώσει διακινητές. Και είναι ένας από τους δεκάδες που αναγκάστηκε να οδηγήσει ένα αυτοκίνητο με άλλους επτά επιβαίνοντες πρόσφυγες, τρεις εκ των οποίων μέσα στον χώρο αποσκευών. Αν δεν το έκανε, όπως υποστηρίζει από την πρώτη στιγμή, θα τον εγκατέλειπαν στα σύνορα για να καταλήξει πάλι στην Τουρκία. Κι αυτό επειδή τα μέλη των κυκλωμάτων του μετέφεραν ότι τα χρήματα που είχαν συμφωνηθεί δεν εμφανίστηκαν όλα στους λογαριασμούς τους. Ισχυρίζεται ότι δεν είχε άλλη επιλογή.
«Η υπόθεσή του δεν είναι μοναδική αλλά συγχρόνως είναι μία από τις ακραίες περιπτώσεις εγκληματοποίησης προσφύγων που αναγκάζονται να οδηγήσουν ένα όχημα προκειμένου να φτάσουν στον προορισμό τους, υπό την πίεση των κυκλωμάτων», λέει στη Voria.gr ένας εκ των συνηγόρων υπεράσπισής του, ο Χάρης Λαδής. «Υπάρχουν πολλές περιπτώσεις μεταναστών, οι οποίοι πληρώνουν κάποιο ποσό στην Τουρκία και όταν φτάνουν στα σύνορα, τους λένε ότι αυτό το ποσό δεν επαρκεί για να συνεχίσουν στη Θεσσαλονίκη και τους ζητούν επιπλέον χρήματα, που οι άνθρωποι δεν έχουν. Η επιλογή που τους δίνουν είναι να οδηγήσουν το αυτοκίνητο μέχρι τη Θεσσαλονίκη για να κάνουν δωρεάν το ταξίδι. Δεν έχουν άλλη επιλογή, υποχρεώνονται και το κάνουν», συμπληρώνει από την πλευρά του ο δικηγόρος Αντώνης Καραγιάννης, ο οποίος έχει χειριστεί παρόμοιες υποθέσεις προσφύγων που οδηγήθηκαν στο τιμόνι των δρομολογίων του Έβρου.
Στο εδώλιο του Πενταμελούς Εφετείου Κακουργημάτων, στην αίθουσα 1 του υπογείου στο δικαστικό μέγαρο Θεσσαλονίκης, κάθισε ο 60χρονος Ιρανός. Αντιμετωπίζει μία πρωτόδικη ποινή 18 χρόνων κάθειρξης. Καταδικάστηκε πρωτόδικα για διακίνηση μεταναστών με σκοπό την κερδοσκοπία και με κίνδυνο για τη ζωή άλλων ανθρώπων. Η καταδίκη του Ιρανού οδήγησε στην οργάνωση ενός κινήματος που έχει κύρια αφετηρία του τη Γερμανία. Μπορεί η εκστρατεία να ξεκίνησε από τις κόρες του Χομαγιούν Σαμπετάρα, οι οποίες ζουν στη Γερμανία, όμως γιγαντώθηκε και σε άλλες χώρες. Κυρίως όμως διευρύνθηκε ο προσανατολισμός, καθώς έχει σκοπό τη διάδοση της άποψης ότι οι οδηγοί αυτοκινήτων είναι θύματα. «Ο Σαμπετάρα κατόρθωσε να γίνει σύμβολο του αγώνα ενάντια στην παράλογη ποινικοποίηση των προσφύγων», σημείωσε ο κ. Λαδής.
Οι καταδίκες και τα ελαφρυντικά
Δεκάδες είναι οι περιπτώσεις στις οποίες διακινούμενοι έχουν συλληφθεί κατηγορούμενοι ως διακινητές, επειδή βρέθηκαν στο τιμόνι αυτοκινήτων όπου επέβαιναν μετανάστες και πρόσφυγες και κινούνταν μεταξύ Έβρου και Θεσσαλονίκης. Σε πολλές απ’ αυτές τα δικαστήρια δέχονται ότι οι κατηγορούμενοι πράγματι αναγκάστηκαν να οδηγήσουν τα οχήματα, γνωρίζοντας όμως το αξιόποινο της πράξης τους. «Σε κάποιες περιπτώσεις γίνεται αντιληπτό αυτό στα δικαστήρια και στις περισσότερες απ’ αυτές αναγνωρίζονται ελαφρυντικά και οι κατηγορούμενοι αντιμετωπίζονται με μειωμένες ποινές σε σχέση με τους διακινητές», παρατήρησε μιλώντας στη Voria.gr ο κ. Αντώνης Καραγιάννης.
Ο 60χρονος Ιρανός, όπως περιέγραψε στην πρωτόδικη απολογία του έφτασε στο δάσος των ελληνοτουρκικών συνόρων μαζί με τους άλλους επτά πρόσφυγες από τη Συρία τον Αύγουστο του 2021. Εκεί φαίνεται πως ο διακινητής τού ζήτησε να πάρει το αυτοκίνητο με το πρόσχημα ότι δεν είχαν εμφανιστεί όλα τα χρήματα και έτσι θα εξοφλούσε το ταξίδι. «Αλλιώς θα μείνεις εδώ», του είπε και εκείνος πήρε το τιμόνι. Η καταδίκη του σύμφωνα με τους υπερασπιστές του στηρίζεται στην κατάθεση ενός Σύρου πρόσφυγα, ο οποίος κατέθεσε προανακριτικά, καθώς δεν εμφανίστηκε σε κανένα δικαστήριο, ότι η ομάδα των διακινούμενων ξεκίνησε από την Τουρκία με επτά Σύρους και έναν Ιρανό, όμως το τελευταίο πρόσωπο άλλαξε στην ελληνική πλευρά και έτσι υπέδειξε τον 60χρονο. Η κατάθεση αυτή αμφισβητείται, όμως το γεγονός ότι ο Σύρος δεν έχει καταθέσει σε δικαστήριο δημιουργεί ζητήματα.
«Το γεγονός ότι η καταδίκη βασίστηκε αποκλειστικά σε μία κατάθεση πρόσφυγα που ουδέποτε εξετάστηκε στο δικαστήριο αποτέλεσε παραβίαση του δικαιώματος του Σαμπετάρα σε δίκαιη δίκη όπως έμμεσα συνάγεται από την απόφαση του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου». Ο συνήγορος υπεράσπισης Χάρης Λαδής ήταν αυτός που διατύπωσε κατά τη διάρκεια της δίκης στο Πενταμελές αντιρρήσεις στην ανάγνωση της κατάθεσης του Σύρου. Επικαλούμενος την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ότι εάν ένας κρίσιμος μάρτυρας είναι απών πρέπει να αναζητηθεί για να εξεταστεί. Μόνον εάν αυτό δεν έχει αποτέλεσμα τότε η κατάθεσή του θα αναγνωστεί, όμως πλέον δεν μπορεί να αποτελέσει από μόνη της στοιχείο για καταδίκη του κατηγορούμενου. Το Κακουργιοδικείο Θεσσαλονίκης δέχτηκε την ένσταση του συνηγόρου και ανέβαλε τη δίκη για τον Σεπτέμβριο προκειμένου να αναζητηθεί ο Σύρος για να οδηγηθεί ενώπιον του δικαστηρίου για να καταθέσει όσα προανακριτικά είπε. Μία τέτοια κατάθεση, οι οποίες συνήθως λείπουν από τέτοιων υποθέσεων δικαστήρια, θα είναι κρίσιμη για την τύχη του Ιρανού μετανάστη.