Από νωρίς το πρωί, πολλοί Θεσσαλονικείς και επισκέπτες καταφθάνουν στο Πρωτοβυζαντινό Βαπτιστήριο, γνωστό και ως Αγίασμα Αγίου Ιωάννη, ώστε να περιηγηθούν σε αυτό στο πλαίσιο του Open House Thessaloniki 2025.
Η μεγάλη προσέλευση δείχνει το έντονο ενδιαφέρον για έναν από τους πιο ιστορικούς και ταυτόχρονα λιγότερο προβεβλημένους αρχαιολογικούς χώρους της πόλης.
Οι ξεναγήσεις ξεκίνησαν από σήμερα Σάββατο 22 Νοεμβρίου και συνεχίζονται και την Κυριακή 23 Νοεμβρίου από τις 9:00 μέχρι και τη 13:00, προσφέροντας στο κοινό τη δυνατότητα να γνωρίσει από κοντά το μοναδικό αυτό μνημείο.
Ο αρχαιολογικός χώρος βρίσκεται περίπου πέντε μέτρα χαμηλότερα από τη σημερινή στάθμη της πόλης, ανάμεσα στις οδούς Μακένζι Κινγκ, Παύλου Μελά και Ικτίνου. Περιλαμβάνει το πρωτοβυζαντινό βαπτιστήριο του 4ου–5ου αιώνα καθώς και τις υπόγειες δίδυμες δεξαμενές που μετατράπηκαν σε λατρευτικό χώρο κατά τη βυζαντινή εποχή και είναι σήμερα γνωστές ως «Αγίασμα».
Το βαπτιστήριο αποτελούσε τμήμα της επισκοπικής βασιλικής του 5ου αιώνα, πάνω στα ερείπια της οποίας ανεγέρθηκε αργότερα ο ναός της Αγίας Σοφίας. Από τον 6ο αιώνα οι βαφτίσεις τελούνταν πλέον σε εσωτερικό χώρο, ενώ σύμφωνα με αναφορές υπήρχε και σύνδεση του μνημείου με τις κρύπτες του Αγίου Δημητρίου, στοιχείο που ενισχύει τη σημασία του στον θρησκευτικό χάρτη της πόλης.
Το 1990 πραγματοποιήθηκε ανακατασκευή του ναού με χαρακτηριστικότερο στοιχείο τη γυάλινη όψη που επιτρέπει σήμερα την οπτική επαφή του επισκέπτη με τον χώρο από το επίπεδο της πόλης.
Οι νεότερες παρεμβάσεις έγιναν μέσω προγράμματος ΕΣΠΑ από το 2021, κατά τις οποίες έγινε επίστρωση νέου δαπέδου με λεπτόκοκκο ασβεστοκονίαμα και συντηρήθηκε η κεντρική δεξαμενή του βαπτιστηρίου. Κατά τη διάρκεια των ξεναγήσεων οι εθελοντές ενημέρωσαν τους επισκέπτες ότι οι κατακόμβες παραμένουν πλημμυρισμένες καθώς μέχρι στιγμής δεν έχει εξακριβωθεί ο λόγος.
Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσσαλονίκης, που διαχειρίζεται τον χώρο, συμμετέχει ενεργά στη διοργάνωση του Οpen Ηouse για άλλη μια χρονιά προσφέροντας ασφαλείς και τεκμηριωμένες ξεναγήσεις.
Η δράση αυτή επιτρέπει σε κατοίκους και ταξιδιώτες να ανακαλύψουν έναν χώρο με βαθιά ιστορική και θρησκευτική αξία, αναδεικνύοντας την πολυεπίπεδη κληρονομιά της Θεσσαλονίκης.