Σε περίοδο έντονων διεργασιών και ανακατατάξεων, μετά την απόφαση της ΕΕ για τη διάθεση σημαντικών πόρων για την άμυνα – ασφάλεια στο εξής, είναι ο Επίτροπος Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού, Απόστολος Τζιτζικώστας, ο οποίος έχει να διαχειριστεί τόσο το κομμάτι των αμυντικών δαπανών για το μέλλον της βιομηχανίας (στην περίπτωσή του της αυτοκινητοβιομηχανίας), όσο και το κομμάτι της στρατιωτικής κινητικότητας, δηλαδή τις υποδομές διπλής χρήσης (πολιτικής και στρατιωτικής), οι οποίες αποκτούν προτεραιότητα.
Ένα παράδειγμα του στοιχήματος που παίζεται αυτές τις μέρες με επίκεντρο τις Βρυξέλλες είναι τα περίπου 200 δισεκατομμύρια ευρώ που θα διατεθούν για την άμυνα μέχρι το 2030. Από αυτούς τους πόρους τα 130 δισ. ευρώ θα δοθούν για την ανάπτυξη υποδομών και τα υπόλοιπα 70 για υποδομές στρατιωτικής κινητικότητας. Πόροι που θα προκύψουν από τα αδιάθετα κονδύλια του ΕΣΠΑ, καθώς επίκειται η αναθεώρησή του. Ακόμα περισσότεροι πόροι βεβαίως θα διατεθούν με προτεραιότητα την ανταγωνιστικότητα και την άμυνα – ασφάλεια στο νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, δηλαδή στην επόμενη Προγραμματική Περίοδο, που σχεδιάζεται ήδη και αναμένεται να πάρουμε μια πρώτη γεύση τον ερχόμενο Ιούλιο.
Σε ό,τι αφορά στους πόρους για τις υποδομές στρατιωτικής κινητικότητας, όπως τόνισε ο κ. Τζιτζικώστας σε Έλληνες δημοσιογράφους, σε αποστολή που συνδιοργάνωσαν οι αντιπροσωπείες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στις Βρυξέλλες, έχει γίνει ο σχετικός σχεδιασμός, δεδομένου ότι έχουν προσδιοριστεί οι τέσσερις βασικοί στρατιωτικοί διάδρομοι στο πλαίσιο των Διευρωπαϊκών Δικτύων Μεταφοράς και σε αυτούς έχουν εντοπιστεί 600 σημεία, που πρέπει να αναβαθμιστούν, ώστε να εξυπηρετούν τις ανάγκες της διπλής χρήσης, δηλαδή πολιτικής και στρατιωτικής.
Γίνεται συνεπώς εμφανές ότι τα έργα που θα εξυπηρετήσουν τη στρατιωτική κινητικότητα είναι και έργα τα οποία θα ενισχύσουν τις υποδομές που χρησιμοποιούν οι Ευρωπαίοι πολίτες στην καθημερινότητά τους (διπλή χρήση). Και αφορούν σε δρόμους, αεροδρόμια, λιμάνια και φυσικά σιδηροδρομικά δίκτυα. Πόσα από αυτά τα έργα αναβάθμισης βρίσκονται στην Ελλάδα; Δεδομένου ότι όλο το σχέδιο βασίζεται σε συνεννόηση με το ΝΑΤΟ και έχει στρατιωτικό χαρακτήρα, δεν αποκαλύπτεται. Πάντως, υπάρχουν έργα στην Ελλάδα και η χρηματοδότησή τους, όπως τόνισε ο Επίτροπος, καλύπτει το 100% του προϋπολογισμού τους.
Στην περίπτωση της Ελλάδας αυτή η στροφή στις προτεραιότητες της ΕΕ μπορεί να λειτουργήσει ευεργετικά, δεδομένου ότι στο τρέχον ΕΣΠΑ το ποσό για την ανάπτυξη υποδομών στη χώρα είναι μόλις 1,9 δισ. ευρώ.
Ο κ. Τζιτζικώστας επισήμανε πως οι μεγάλες υποδομές, δηλαδή τα βασικά έργα στα Διευρωπαϊκά Δίκτυα Μεταφορών, που θα συνδέσουν την Ευρώπη από άκρη σε άκρη έχει χρονοδιάγραμμα μέχρι το 2032, ενώ τα 850 δισ. ευρώ που ανακοινώθηκαν για την άμυνα αφορούν στο δευτερεύον δίκτυο και έχουν χρονικό ορίζοντα το 2040.
Μάλιστα, για τον προγραμματισμό των έργων στρατιωτικής κινητικότητας, ο Επίτροπος είχε συνάντηση χτες με εκπροσώπους του ΝΑΤΟ και τους 27 πρέσβεις των κρατών μελών της ΕΕ.
Πρωτοβουλίες
Ο κ. Τζιτζικώστας στην ενημέρωσή του στους δημοσιογράφους αναφέρθηκε στο χαρτοφυλάκιό του και τις πρωτοβουλίες που έχει αναλάβει.
Όπως τόνισε οι τομείς του χαρτοφυλακίου του (βιώσιμες μεταφορές, υποδομές και τουρισμός) επηρεάζουν το 40% του ελληνικού ΑΕΠ και το ένα τρίτο του ευρωπαϊκού.
Ο ίδιος σημείωσε ότι οι γεωπολιτικές και γεωοικονομικές αλλαγές, με κατακερματισμούς και πολιτικές συγκρούσεις να αναφύονται οδηγούν σε αλλαγές προτεραιοτήτων την ΕΕ. Η στροφή είναι στην ανταγωνιστικότητα, την άμυνα – ασφάλεια, αλλά και την καινοτομία, όπου επίσης φαίνεται να διοχετεύονται πολύ σημαντικοί πόροι.
Όλοι στις Βρυξέλλες αναγνωρίζουν πλέον τα μεγάλα προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα, τις τιμές και την κλιματική κρίση. «Εδώ δεν χωρούν πολιτικές αντιπαραθέσεις. Αντιθέτως, η πολιτική σταθερότητα είναι αναγκαία, όπως και η διακομματική στήριξη στο συγκεκριμένο χαρτοφυλάκιο, που εστιάζει στις πραγματικές ανάγκες των πολιτών», τόνισε μεταξύ άλλων ο κ. Τζιτζικώστας.
Αυτοκινητοβιομηχανία
Αναφερόμενος στις πρωτοβουλίες του ως Επίτροπος υπογράμμισε πως η πρώτη αποστολή του ήταν το σχέδιο για την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία, που ήδη ανακοινώθηκε, διότι η αυτοκινητοβιομηχανία αντιπροσωπεύει το 7% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ και απασχολούνται σε αυτή 14 εκατομμύρια εργαζόμενοι. Στο σχέδιο γίνεται στροφή στον ρεαλισμό, με κυρίαρχο στοιχείο τη στήριξη της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας και μια πολυδιάστατη στρατηγική ανάπτυξής της.
Μάλιστα, όπως χαρακτηριστικά είπε ο κ. Τζιτζικώστας «σε λίγους μήνες ανοίγει η κουβέντα για το τέλος του συμβατικού αυτοκινήτου, που προσδιορίζεται για το 2035».
Ναυτιλία
Αναφερόμενος στη ναυτιλία, ο Επίτροπος σημείωσε ότι οι προκλήσεις είναι παρόμοιες. Η σημασία άλλωστε του κλάδου για την Ευρώπη είναι κορυφαία, δεδομένου ότι το 90% του εξωτερικού εμπορίου της Ευρώπης γίνεται μέσω πλοίων που περνούν από τα ευρωπαϊκά λιμάνια.
Ο κ. Τζιτζικώστας τόνισε ότι ως το τέλος του 2025 θα παρουσιάσει τη νέα βιομηχανική στρατηγική για τη ναυτιλία, που θα περιλαμβάνει και τα ναυπηγεία. Μια στρατηγική για τα λιμάνια με στόχο την ανταγωνιστικότητα και τη βιωσιμότητα, αλλά και με στόχο την ανάκαμψη της ευρωπαϊκής ναυπηγικής βιομηχανίας, που μέσα σε λίγα χρόνια έχασε τα τρία τέταρτα της δυναμικής της (από 20% σε 5%).
Αεροπλοΐα
Για την αεροπλοΐα ο Επίτροπος αναφέρθηκε στην αναθεώρηση του κανονισμού για τις αεροπορικές υπηρεσίες και στη μείωση της γραφειοκρατίας, που εντάσσεται στο πλαίσιο του κοινού στόχου για μείωση της λεγόμενης «γραφειοκρατίας των Βρυξελλών» κατά 30%. Επίσης, έδωσε έμφαση στην ασφάλεια των πτήσεων και του ευρωπαϊκού εναέριου χώρου, ο οποίος όπως σημείωσε χαρακτηριστικά είναι στα όριά του.
Η πιο χαρακτηριστική απόδειξη γι' αυτό είναι ότι στην Ευρώπη πραγματοποιούνται στους θερινούς (τουριστικής αιχμής) μήνες 35.000 πτήσεις την ημέρα και φέτος αναμένεται να ξεπεράσουν τις 38.000. Καλύτερη διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας και ανοιχτή συζήτηση με τους εμπλεκόμενους για την υιοθέτηση του ενιαίου ευρωπαϊκού εναέριου χώρου είναι οι προτεραιότητες του Επιτρόπου, μαζί βέβαια με την εφαρμογή του σχεδίου βιωσιμότητας, όπως και σε όλους τους κλάδους (εδώ κυρίως με τα βιώσιμα καύσιμα, όπου ήδη έχει αναλάβει πρωτοβουλίες).
Σιδηρόδρομος
Απόλυτη προτεραιότητα για τον σιδηρόδρομο, είπε ο κ. Τζιτζικώστας, είναι η ασφάλεια. Κι αυτό σημείωσε ότι είναι ζητούμενο σε πάρα πολλές χώρες κι όχι μόνο στην Ελλάδα, διότι τα σύγχρονα συστήματα ασφάλειας στους σιδηροδρόμους δεν έχουν εφαρμοστεί από πολλές χώρες.
Επίσης άλλο ένα ζήτημα που έθεσε ο Επίτροπος ήταν το γεγονός ότι πρέπει να δημιουργηθεί ένα δίκτυο τρένων υψηλής ταχύτητας, που θα συνδέσει όλες τις μεγάλες πόλεις της Ευρώπης.
Ανακοίνωσε ότι το φθινόπωρο φέτος έρχεται το ενιαίο εισιτήριο στα τρένα για τις διασυνοριακές συνδέσεις, ενώ στόχος του είναι το ενιαίο εισιτήριο και για εναλλαγή μέσων (διαδυνδεσιμότητα) και ήδη έχει προχωρήσει η αναθεώρηση των δικαιωμάτων των επιβατών.
Τέμπη
Ο κ. Τζιτζικώστας, όπως ήταν λογικό ρωτήθηκε και για τα Τέμπη από τους δημοσιογράφους.
Ο ίδιος μίλησε για την πορεία που ακολούθησε από τη στιγμή που ανέλαβε επισήμως τα καθήκοντα του Επιτρόπου στις 2 Δεκεμβρίου 2024. Είπε μεταξύ άλλων ότι ζήτησε άμεσα να ενημερωθεί από τις υπηρεσίες και να πάρει τον φάκελο ασφάλειας του ελληνικού σιδηροδρόμου. Στη δεύτερη εβδομάδα της θητείας του, η πρώτη απόφασή του ήταν να κινηθεί η διαδικασία για παράβαση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας από την Ελλάδα. Είναι το πιο αυστηρό μέτρο που μπορεί να πάρει ένας Επίτροπος, είπε χαρακτηριστικά.
Υπάρχει πλέον ένα συγκεκριμένο σχέδιο δράσης από το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, με σφιχτό χρονοδιάγραμμα για την ενίσχυση της ασφάλειας του ελληνικού σιδηροδρόμου, το οποίο ο κ. Τζιτζικώστας είπε ότι παρακολουθεί στενά και βήμα – βήμα και κινείται «σφιχτά», υλοποιώντας μέχρι τώρα τις δεσμεύσεις.
Πάντως, δήλωσε αποφασισμένος ότι εφόσον υπάρξει παρέκκλιση από το σχέδιο θα αναγκαστεί να προχωρήσει στο επόμενο βήμα, τη διαδικασία της αυστηρής προειδοποίησης, η οποία είναι προθάλαμος για την παραπομπή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Ο ίδιος ωστόσο δήλωσε αισιόδοξος, τονίζοντας ότι θεωρεί πως δε θα φτάσουμε εκεί, διότι έχει ενδείξεις ότι τηρείται πλέον το χρονοδιάγραμμα, ενώ είπε ότι θα παρέχει κάθε δυνατή υποστήριξη στην Ελλάδα προκειμένου να αποκατασταθεί το επίπεδο ασφάλειας στον ελληνικό σιδηρόδρομο, όπως πρέπει.
Τουρισμός
Στις αρχές του 2026 θα ανακοινωθεί η πρώτη επίσημη στρατηγική της ΕΕ για τον τουρισμό.
Ένα χαρτοφυλάκιο που ως ανεξάρτητο δημιουργήθηκε σε αυτή τη θητεία της Κομισιόν με πρώτο Επίτροπο τον κ. Τζιτζικώστα, ως δείγμα της σημασίας που αποδίδεται πλέον στον τουρισμό και στη σπουδαιότητά του για την Ευρώπη συνολικά, η οποία άλλωστε είναι και ο πρώτος τουριστικός προορισμός παγκοσμίως.
Ο κ. Τζιτζικώστας ανακοίνωσε πως εν όψει της εκπόνησης και παρουσίασης της πρώτης στρατηγικής για τον ευρωπαϊκό τουρισμό στις αρχές του επόμενου έτους, θα αρχίσει ο διάλογος με όλους τους εμπλεκομένους σε λίγους μήνες. Κεντρικοί στόχοι είναι η επέκταση της τουριστικής περιόδου, η διαχείριση των προορισμών και η διατήρηση της πρωτιάς της Ευρώπης ως τουριστικού προορισμού παγκοσμίως.