Πολλή σκόνη σηκώθηκε τις τελευταίες μέρες αναφορικά με τις ενστάσεις που διατύπωσε το Ελεγκτικό Συνέδριο επί της εκτελεστικής σύμβασης του Δήμου Θεσσαλονίκης για τις Γωνιές Ανακύκλωσης, τα λεγόμενα «πολυκέντρα» ή «σπιτάκια ανακύκλωσης».
Από την ανάγνωση της συγκεκριμένης Νο 288/2023 απόφασης του Ελεγκτικού Συνεδρίου, προκύπτει ότι το Ελεγκτικό Συνέδριο ζήτησε να υπάρξει χωροθέτηση των σημείων τοποθέτησης των Γωνιών Ανακύκλωσης πριν την υπογραφή της εκτελεστικής σύμβασης, που ουσιαστικά αποτελεί την παραγγελία της Συμφωνίας Πλαίσιο που έχει ήδη εγκριθεί από το Ελεγκτικό Συνέδριο και έχει ήδη υπογραφεί. Δηλαδή, το Ελεγκτικό Συνέδριο δεν ακύρωσε το έργο, αφού το έχει ήδη εγκρίνει.
Η δημοτική αρχή κατέθεσε αίτηση ανάκλησης, αποστέλλοντας και την απόφαση της Επιτροπής Ποιότητας Ζωής με τη χωροθέτηση των σημείων τοποθέτησης (η οποία έχει ληφθεί με την υπ’ αριθ. 20/07.02.2022 σχετική Απόφαση και είχε αναρτηθεί στο Πρόγραμμα ΔΙΑΥΓΕΙΑ με ΑΔΑ 6ΖΖΤΩΡ5-26Ρ), η οποία (προφανώς λανθασμένα) δεν είχε σταλεί από τον δήμο στο Ελεγκτικό Συνέδριο. Τις επόμενες μέρες αναμένεται η οριστική απάντηση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για την εκτελεστική σύμβαση.
Πέρα από τα όποια διαδικαστικά ζητήματα, τα οποία θα κριθούν αρμοδίως, το ζητούμενο είναι αν η ανακύκλωση στη Θεσσαλονίκη λειτουργεί όπως πρέπει και εάν η προωθούμενη τεχνολογία ανακύκλωσης είναι αυτό που χρειάζεται μια πόλη που θέλει να λέει ότι κάνει προσπάθειες για να εκσυγχρονίσει τις υποδομές της.
Το πρώτο ερώτημα είναι μάλλον ρητορικό. Η κατάσταση με την ανακύκλωση τόσο στη Θεσσαλονίκη όσο σε άλλες πόλεις της χώρας είναι εδώ και χρόνια τουλάχιστον προβληματική. Με αυτό το δεδομένο, το Υπουργείο Εσωτερικών σχεδίασε ειδική Δράση χρηματοδότησης των υποδομών ανακύκλωσης των δήμων της χώρας, με συνολικό προϋπολογισμό 220.000.000 ευρώ (περιλαμβανομένου ΦΠΑ), που ήταν η Πρόσκληση ΑΤ-04 του Προγράμματος «Αντώνης Τρίτσης».
Σημειώνεται ότι το Πρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης» αφορά σε δωρεάν 100% επιχορήγηση προς τους Δήμους της χώρας, καθώς χρηματοδοτείται με κεφάλαια της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων. Για τη καταβολή της χρηματοδότησης, οι δήμοι υπογράφουν δανειακή σύμβαση με το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων η οποία εξυπηρετείται, δηλαδή αποπληρώνεται, με κεφάλαια του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων του Υπουργείου Εσωτερικών. Με απλά λόγια, πρόκειται για πόρους που δεν προέρχονται από τα δημοτικά ταμεία αλλά από αυτά του κράτους.
Ο δήμος Θεσσαλονίκης, στα δύο πρώτα χρόνια της θητείας της νυν διοίκησης, διεκδίκησε και εξασφάλισε από το Υπουργείο Εσωτερικών το δεύτερο μεγαλύτερο ποσό δωρεάν επιχορήγησης (οριακά μικρότερο από το Δήμο Αθηναίων) από Πρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης», ύψους 18.538.000 ευρώ, για την ένταξη 48 Πολυκέντρων Ανακύκλωσης.
Είναι όμως η τεχνολογία ανακύκλωσης που επιλέχθηκε από την αρμόδια Διεύθυνση του Δήμου Θεσσαλονίκης, ως πρόσθετη δυνατότητα πέραν των υφιστάμενων, ορθή επιλογή;
Η κορυφαία αμερικάνικη εταιρεία συμβούλων Grant Thorton, με μελέτη που εκπόνησε για λογαριασμό του υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων, αποφάνθηκε ότι υπάρχει σκοπιμότητα προμήθειας Πολυκέντρων Ανακύκλωσης και δύναται να συστηθεί η αξιοποίηση πόρων τόσο του ΕΠ ΥΜΕΠΕΡΑΑ όσο και άλλων χρηματοδοτικών εργαλείων, που ήδη διαθέτει ή θα διαθέτει η Ελλάδα, για την προμήθεια Γωνιών Ανακύκλωσης με εξοπλισμό Πολυκέντρων Ανακύκλωσης.
Ο λόγος της συγκεκριμένης επιλογής εξοπλισμού ανακύκλωσης στηρίζεται στα ακόλουθα επιμέρους συμπεράσματα της Μελέτης της Grant Thorton:
-Το Πολυκέντρο Ανακύκλωσης έχει στην «Καλύτερη Σχέση κόστους/οφέλους» σε σχέση με άλλες ομοειδείς τεχνολογίες ανακύκλωσης της Πρόσκλησης 4115 του ΕΠ ΥΜΕΠΕΡΑΑ κατά τουλάχιστον 4,1%
-Το Πολυκέντρο Ανακύκλωσης αποτελεί την κατάλληλη λύση για καθαρότητα των συλλεγόμενων ανακυκλώσιμων αποβλήτων, λόγω της χρήσης και αξιοποίησης των βέλτιστων διαθέσιμων τεχνολογιών (best available technologies) για την αναγνώριση και διαλογή των εισερχόμενων προς ανακύκλωση υλικών (barcode scanner, plastic / metal sensor, shape recognition) ενώ δεν υπάρχει αντίστοιχη λύση σε άλλες ομοειδείς τεχνολογίες ανακύκλωσης.
-Το Πολυκέντρο Ανακύκλωσης αποτελεί την κατάλληλη λύση για μείωση του όγκου στην πηγή των συλλεγόμενων ανακυκλώσιμων αποβλήτων, λόγω της χρήσης και αξιοποίησης των βέλτιστων διαθέσιμων τεχνολογιών (best available technologies) για την επεξεργασία στην πηγή των χωριστά διαλεγμένων εισερχόμενων προς ανακύκλωση υλικών (συμπίεση των πλαστικών και μεταλλικών υλικών, θρυμματισμός των γυάλινων υλικών), ενώ δεν υπάρχει αντίστοιχη λύση στις περισσότερες από τις άλλες ομοειδείς τεχνολογίες ανακύκλωση.
-Το Πολυκέντρο Ανακύκλωσης αποτελεί μια άμεση λύση για την επέκταση του συστήματος «Διαλογή στην Πηγή», καθόσον αποτελεί μια plug-and-play τεχνολογία ανακύκλωσης, που τοποθετείται άμεσα και λειτουργεί απευθείας (χωρίς να απαιτείται η ύπαρξη και χρήση κάποιας υποδομής για την ολοκλήρωση της παραλαβής, αναγνώρισης, διαλογής, επεξεργασίας και αποθήκευσης των συλλεγέντων υλικών (όπως π.χ. ενός Κέντρου Διαλογής Ανακυκλωσίμων Υλικών).
-Το Πολυκέντρο Ανακύκλωσης αποτελεί την κατάλληλη λύση για αξιόπιστα ποσοτικά στοιχεία των συλλεγόμενων ανακυκλώσιμων αποβλήτων, λόγω της χρήσης και αξιοποίησης των βέλτιστων διαθέσιμων τεχνολογιών (best available technologies) για την αποθήκευση και αποστολή των ποσοτικών στοιχείων λειτουργίας του Πολυκέντρου Ανακύκλωσης (σύστημα, το οποίο αποθηκεύει και αποστέλλει με τη χρήση ασύρματου δικτύου επικοινωνιών, τα παρακάτω, τουλάχιστον, στατιστικά στοιχεία: αριθμό συλλεγόμενων υλικών ανά υλικό κ.α., ειδικό λογισμικό πρόγραμμα παρακολούθησης / παρουσίασης (read only) των συλλεγόμενων υλικών, όλων των αυτόματων μηχανημάτων ανακύκλωσης υλικών).
-Το Πολυκέντρο Ανακύκλωσης αποτελεί μια κατάλληλη λύση με την ύπαρξη εναλλακτικών επιλογών εξοπλισμού και εταιρειών που μπορούν να συμμετάσχουν σε Διεθνείς Δημόσιους Διαγωνισμούς για προμήθεια του εν λόγω εξοπλισμού, μεταξύ των οποίων βρίσκονται, τουλάχιστον, οι τρεις μεγαλύτεροι κατασκευαστές αυτόματων μηχανημάτων ανακύκλωσης (ENVIPCO, TOMRA, RVM SYSTEMS), ενώ υπάρχει η επιλογή διαφόρων μηχανημάτων για χρήση σε κάθε Πολυκέντρο Ανακύκλωσης.
Υπενθυμίζεται ότι ο δήμος Θεσσαλονίκης προχώρησε το 2022 σε Ηλεκτρονικό Ανοικτό Διεθνή Διαγωνισμό, για την ανάδειξη αναδόχου για το έργο που αφορά την προμήθεια και εγκατάσταση πολυκέντρων ανακύκλωσης στο πλαίσιο του προγράμματος «Αντώνης Τρίτσης». Να σημειωθεί ότι στον διεθνή διαγωνισμό συμμετείχαν οι δύο μεγαλύτεροι προμηθευτές αντίστοιχου εξοπλισμού ανακύκλωσης. Η αμερικάνικη εταιρεία ENVIPCO, μέσω της ελληνικής ΤΕΧΑΝ ΑΒΕΕ, και η νορβηγική TOMRA.
Ο τελικός ανάδοχος του διεθνή διαγωνισμού ήταν η εταιρεία ΤΕΧΑΝ ΑΒΕΕ, όπως προκύπτει από την υπ’ αριθμ. 138/1.3.2023 απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής του δήμου Θεσσαλονίκης, χωρίς να έχει υποβληθεί ένσταση ή να έχει ασκηθεί κάποια προσφυγή.
Σύμφωνα, λοιπόν, με όλα τα δεδομένα, η δημοτική αρχή σωστά διαπίστωσε ότι υπάρχει πρόβλημα με την ανακύκλωση στην πόλη, σωστά διεκδίκησε και έλαβε επιχορήγηση από το Υπουργείο Εσωτερικών και σωστά επέλεξε τη συγκεκριμένη αποδοτική τεχνολογία ανακύκλωσης.
Το ζητούμενο τώρα είναι να επιλυθούν άμεσα όλα τα διαδικαστικά θέματα που προέκυψαν, ώστε να ξεκινήσει άμεσα η ανάπτυξη της ανακύκλωσης στην πόλη για να υπάρξουν πολλαπλά περιβαλλοντικά, οικονομικά και κοινωνικά οφέλη.