Προσπερνώντας την προειδοποίηση του επιχειρηματία της τεχνολογίας Elon Musk ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΑΙ) είναι «η μεγαλύτερη υπαρξιακή μας απειλή» αλλά και την πριν πολλά χρόνια δήλωση του σημαντικότερου επιστήμονα της Βρετανίας Stephen Hawking στο ΒΒC ότι «η ανάπτυξη πλήρους τεχνητής νοημοσύνης θα μπορούσε να σημάνει το τέλος της ανθρώπινης φυλής», παραμένουμε στη γενικευμένη παγκόσμια διαπίστωση ότι πρόκειται για την πλέον συγκλονιστική τεχνολογία των τεχνολογιών.
Οι συναρπαστικές εφαρμογές της ΑΙ σε κρίσιμες λειτουργίες των επιχειρήσεων από το marketing και το HR μέχρι την εφοδιαστική αλυσίδα, τις λογιστικές διαδικασίες και τον μηχανικό εξοπλισμό είναι πλέον εδώ με στόχο την αύξηση της αποδοτικότητας και της ανταγωνιστικότητας τους.
Πρόκειται για μια πραγματικότητα που συνιστά ισχυρό σύμμαχο στην αναδιαμόρφωση της επιχειρηματικής δραστηριότητας, που όμως ισχύει μόνον όταν προσαρμόζεται στις συγκεκριμένες ειδικές ανάγκες και τον συγκεκριμένο κλάδο μιας επιχείρησης.
Η αφετηρία επομένως για την ενσωμάτωση της ΑΙ σε μια επιχείρηση είναι το να προσδιορίσει τις ανάγκες και τις επιδιώξεις της, στο δυναμικά μεταβαλλόμενο ψηφιακό περιβάλλον, αλλά και να κατανοήσει τις απαιτήσεις που προκύπτουν για την συγκεκριμένη επιχείρηση. Με απλά λόγια η ΑΙ δεν αποτελεί λύση One Size, για όλες τις περιπτώσεις και είναι λανθασμένη η πεποίθηση ότι η ΑΙ μπορεί να λύσει τα προβλήματα από μόνη της.
Η λέξη κλειδί είναι ο ψηφιακός μετασχηματισμός (digital transformation), απαραίτητος σε μια επιχείρηση σήμερα όχι απλά για να παραμείνει ανταγωνιστική, αλλά και για να επιβιώσει. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός προσδιορίζει την διαδικασία με την οποία η τεχνολογία ενσωματώνεται σε όλους τους τομείς της επιχείρησης, οδηγώντας σε θεμελιώδεις αλλαγές και διαφέρει ριζικά από την ψηφιοποίηση (digitization) την μετατροπή δηλαδή ενός αρχείου από αναλογική σε ψηφιακή μορφή.
Αυτό που χρειάζεται μια επιχείρηση για την ενσωμάτωση της ΑΙ δεν είναι η ψηφιοποίηση και απλή χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας. Χρειάζεται ένα συνολικό έργο μετασχηματισμού των διαδικασιών της ώστε να γίνει ψηφιακή στο σύνολό της για να λειτουργεί με πιο προ-δραστικό τρόπο, ώστε να έχει τον χρόνο να αντιδρά έγκαιρα στις απαιτήσεις της αγοράς, αποφεύγοντας ζημιές σε προβλήματα, όπως για παράδειγμα έλλειψη προϊόντων στην εφοδιαστική αλυσίδα ή μείωση πωλήσεων στην εμπορική λειτουργία.
Έναν βασικό πυλώνα του ψηφιακού μετασχηματισμού αποτελεί η διαχείριση καθημερινών επιχειρηματικών διαδικασιών και σύνδεση μεταξύ τους με το σύστημα ενδο-επιχειρησιακού σχεδιασμού (Εnterprise Resource Planning ERP), που αποτελεί την βασική πηγή πληροφορίας για την επιχείρηση. Έτσι όλες οι διαδικασίες όπως οι πωλήσεις, oι παραγγελίες, η διανομή, η τιμολόγηση, το απόθεμα και πολλές άλλες λειτουργίες, ελέγχονται από ένα κεντρικό σύστημα, με αποτέλεσμα να απλοποιούνται οι διαδικασίες και να εκμηδενίζεται ο κίνδυνος λάθους.
Για την ψηφιακή αναβάθμιση της επιχείρησης και την προσέλκυση νέου κοινού αλλά και την διατήρηση του παλιού, χρειάζονται οι κάποιες βασικές υπηρεσίες του digital marketing όπως:
- Performance marketing που περιλαμβάνει διαφημίσεις με πληρωμή ανά κλικ (cost per action CPA), με την κοινοπρακτική συνεργασία & άλλων επιχειρήσεων.
- Marketing συνεργατών (Affiliate Marketing) δηλαδή την διαδικασία απόκτησης προμήθειας μέσω της προώθησης προϊόντων άλλων κατασκευαστών, εισαγωγέων.
- SEO (Search Engine Optimisation) marketing ώστε η ιστοσελίδα της επιχείρησης να βγαίνει στην κορυφή της Google αναζήτησης,
- E-mail marketing που περιλαμβάνει την αξιοποίηση του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου για αποστολή newsletters, ανακοινώσεων και διαφήμισης,
- Content marketing για δημιουργία και διανομή περιεχομένου σχετικού με τον κλάδο της επιχείρησης όπως αναφορές, ειδήσεις, ενημερωτικά άρθρα και άλλες επιλογές όπως το Tik Tok, Influencer Marketing κ.α.
ΟΦΕΛΗ ΑΙ ΣΕ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ
- Αυτοματοποίηση των χρονοβόρων εργασιών με αποτέλεσμα να ελευθερώνεται χρόνος για αυξημένη και ποιοτικότερη αποδοτικότητα του ανθρώπινου δυναμικού που οδηγεί σε βελτίωση της παραγωγικότητας, με λιγότερες απώλειες και σφάλματα.
- Βελτιστοποίηση πελατειακών σχέσεων και άμεση υποστήριξη του πελάτη. Μέσω των chatbots, (messenger robots) και των εικονικών βοηθών παρέχονται εξατομικευμένες σε πραγματικό χρόνο υπηρεσίες 24/7, ενισχύοντας έτσι την αφοσίωση των πελατών.
Η στρατηγική ανάλυση τεράστιων ποσοτήτων δεδομένων (analytics) από τα επιχειρηματικά συστήματα ΑΙ επιτρέπουν άντληση σημαντικών πολύτιμων πληροφοριών, για τη λήψη αποφάσεων με στόχο την κερδοφορία και την αποφυγή σοβαρών σφαλμάτων. Για παράδειγμα, αποφάσεις για το άνοιγμα σε νέες αγορές, το απαιτούμενο budget κάθε ενέργειας και το σωστό timing μπορούν να στηρίζονται σε πολύτιμα δεδομένα της διεθνούς αγοράς και των ερευνών marketing και όχι στην διαίσθηση της διοίκησης.
Aκόμα στα οφέλη από την λελογισμένη χρήση της ΑΙ, να προσθέσουμε:
- Ενίσχυση Β2Β e-shop με ασφάλεια και αξιοπιστία- Πλήρης αυτοματοποίηση Β2Β πωλήσεων της εταιρείας, με αποτελεσματική διαχείριση e-shop σε πραγματικό χρόνο με παράλληλη ενίσχυση της αγοραστικής εμπειρίας και επιπέδου εξυπηρέτησης.
- Πλήρης διασύνδεση με το μηχανογραφικό σύστημα.
- Αυτοματοποιημένη ενημέρωση αναφορικά με πελάτες, αποθέματα, τιμοκαταλόγους, εκπτώσεις, ανταγωνιστές.
- Δημιουργία στοχευόμενης καμπάνιας για αποτελεσματική προσέγγιση συγκεκριμένου κοινού- στόχου (target group) ανάλογα με το προϊόν. Οι επιχειρήσεις μπορούν πλέον να προσφέρουν πιο έξυπνες διαφημίσεις.
- Αυτοματοποίηση λειτουργιών πωλήσεων (πρόβλεψη αγοραστικών τάσεων, διαχείριση αποθεμάτων).
- Ψηφιοποίηση παραγωγικών διαδικασιών. Π.χ, διατήρηση ψηφιακού αρχείου για κάθε παρτίδα προϊόντος που δημιουργείται με αυτοματοποιημένο τρόπο, χωρίς δηλαδή την εμπλοκή ανθρώπινου παράγοντα, που θα περιέχει παραγωγικά δεδομένα και δείκτες παραγωγικότητας
- Διευκόλυνση διαδικασιών επιλογής προσωπικού μέσα από την αυτοματοποιημένη ανάλυση του προφίλ των υποψηφίων και κατάργηση/παράκαμψη των σχετικών χρονοβόρων διαδικασιών
- Αξιοποίηση των δυνατοτήτων των εργαζομένων και δημιουργία ευκαιριών για προσωπική ανάπτυξη και καινοτομία
- Βελτιστοποίηση διαδικασιών παραγωγής και μείωση κόστους.
- Προγνωστική συντήρηση μηχανικού εξοπλισμού με στόχο την πρόληψη τεχνικού σφάλματος που θα είχε ως συνέπεια την διακοπή της παραγωγικής διαδικασίας.
- Αυτοματοποίηση λογιστικών διαδικασιών με αποτέλεσμα την μείωση του λειτουργικού κόστους . Διασφάλιση & συμμόρφωση με φορολογικές και οικονομικές ρυθμίσεις (π.χ, επεξεργασία τιμολογίων, διαχείριση μισθοδοσίας, χρηματοοικονομικός απολογισμός)
Ανησυχίες
Ωστόσο υπάρχουν αρκετά θέματα που δημιουργούν εύλογες ανησυχίες και μπορεί να λειτουργούν αποτρεπτικά για την ενσωμάτωση της ΑΙ στις ελληνικές επιχειρήσεις, με την έννοια πάντα του ψηφιακού μετασχηματισμού (digital transformation) και όχι της ψηφιοποίησης (digitization).
Ένα από αυτά είναι η διαφάνεια που αναφέρεται στον διαυγή τρόπο λειτουργίας των ΑΙ συστημάτων ώστε λειτουργίες και αποφάσεις με ερμηνεύσιμα αποτελέσματα να γίνονται κατανοητά από τους ανθρώπους. Το θέμα της διαφάνειας είναι ιδιαίτερα σημαντικό καθώς μόνον έτσι οικοδομείται η εμπιστοσύνη στις ΑΙ εφαρμογές και μόνον έτσι αντιμετωπίζονται ανησυχίες για μεροληψία και δικαιοσύνη.
Ένα άλλο εξίσου σοβαρό θέμα είναι η ιδιωτικότητα των δεδομένων και η ασφάλεια. Παράλληλα με την έλλειψη εμπιστοσύνης στα ΑΙ συστήματα ενδέχεται να αποτελεί μια από τις κύριες αιτίες που η χρήση της ΑΙ στις ελληνικές επιχειρήσεις είναι χαμηλή. Σύμφωνα με στοιχεία της EUROSTAT μόλις το 4% των ελληνικών επιχειρήσεων με τουλάχιστον 10 εργαζόμενους χρησιμοποιούν την ΑΙ. Σε πρόσφατη έρευνα του ΣΕΒ, 57% των CEO ανησυχούν για την ασφάλεια των δεδομένων και 48% για την ακρίβειά τους.
Δυστυχώς οι παραβιάσεις δεδομένων αυξάνονται συνεχώς γιατί δεν έχει δοθεί η απαραίτητη προσοχή και προτεραιότητα σε υπηρεσίες offensive security (επιθετική ασφάλεια) με την χρήση δοκιμαστικής εισβολής, penetration testing, στο σύστημα για αξιολόγηση της ασφάλειας του, αλλά και αμυντική ασφάλεια (defensive security).
Δεν είναι λίγες οι εταιρείες που υφίστανται ανεπανόρθωτη ζημιά εξαιτίας ανεπαρκών μέτρων ασφαλείας των δεδομένων τους. Οι ίδιες οι τεχνολογίες που αυξάνουν την κερδοφορία μπορεί να δημιουργήσουν συνθήκες κατάρρευσης ως εκ τούτου η ασφάλεια στον κυβερνοχώρο είναι το πρωταρχικό ζητούμενο για την επιχείρηση.
Το κόστος και η πολυπλοκότητα του εγχειρήματος, αλλά και η χαμηλή ψηφιακή τεχνολογία της επιχείρησης, σύμφωνα με έρευνα του ΣΕΒ αποτελούν έναν καλό λόγο που οι πιθανότητες εγκατάλειψης προσπαθειών υιοθέτησης ΑΙ εντός 3ετίας ανέρχονται στο 50% (ΟΔΗΓΟΣ ΣΕΒ για ΑΙ, 2024)
Στο παραπάνω προστίθεται η έλλειψη κατάλληλων δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού, που συμβάλει με τον τρόπο της στην ψηφιακή ωριμότητα του οργανισμού. Σοβαρός λόγος καθυστέρησης στην υιοθέτηση της ΑΙ σε μια επιχείρηση είναι η ανησυχία σε σχέση με την απαιτούμενη εξειδικευμένη γνώση και απαραίτητες δεξιότητες. Για να στηριχθεί αυτή η προσπάθεια χρειάζεται το κατάλληλα εκπαιδευμένο ανθρώπινο δυναμικό με ισχυρές ικανότητες και ταλέντα που θα μπορεί να ανταποκριθεί στην πρόκληση της ψηφιακής μετάβασης. Η έλλειψη εξειδικευμένων εργαζομένων είναι το μεγαλύτερο εμπόδιο για την εφαρμογή και την κλιμάκωση της ΑΙ για το 52% των επιχειρήσεων παγκοσμίως (ΟΔΗΓΟΣ ΣΕΒ για AI, 2024).
Το πρωταρχικό ζητούμενο στην ενσωμάτωση εφαρμογών ΑΙ, παραμένει η εκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού και η ενίσχυση των δεξιοτήτων μας, ώστε η ΑΙ να υπηρετεί τις ανάγκες μας και όχι το αντίθετο.
* Το άρθρο για την τεχνητή νοημοσύνη είναι των Γεωργίου Γεωργάκα (Μηχανικού Πληροφοριακών Συστημάτων) και Κωνσταντίνου Γεωργάκα (Συμβούλου Επιχειρήσεων)