Της Λουκίας Σαράντη*
Οι αλλεπάλληλες διεθνείς κρίσεις που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε τα τελευταία χρόνια, μας έχουν δείξει ένα πράγμα: ότι η μη προβλεψιμότητα των εξελίξεων, είναι η νέα κανονικότητα για τις επιχειρήσεις και την κοινωνία.
Ήδη, στο Α’ τρίμηνο του 2023 οι πιέσεις που δέχτηκε η βιομηχανία εξακολούθησαν να είναι έντονες. Με δεδομένη τη συνέχιση του πολέμου στην Ουκρανία, ουδείς μπορεί να κάνει αισιόδοξες εκτιμήσεις για το παγκόσμιο οικονομικό και γεωπολιτικό περιβάλλον.
Σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, λοιπόν, οφείλουμε όλοι να προσαρμοστούμε. Το 2023 είναι ιδιαίτερα κρίσιμο για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μας. Καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε εξωγενείς κινδύνους, αλλά και να αξιοποιήσουμε νέες ευκαιρίες.
Πώς τα πάμε ως τώρα; Είναι γεγονός ότι το μικρό μέγεθος της οικονομίας μας την κάνει να εξαρτάται ευθέως από μεγάλες οικονομίες άλλων χωρών. Χάρις όμως στην αξιοσημείωτη προσαρμοστικότητα των ελληνικών επιχειρήσεων και σε ορισμένα στοχευμένα μέτρα που έλαβε η κυβέρνηση, έχουμε καταφέρει να διατηρήσουμε έναν εξαιρετικό ρυθμό ανάπτυξης και ένα ρεκόρ στις εξαγωγές σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Έτσι, έχουμε αποφύγει έως τώρα τα χειρότερα.
Σήμερα, έχουμε να αντιμετωπίσουμε τέσσερις σημαντικές προκλήσεις:
1. Την ενεργειακή κρίση, η οποία δυστυχώς -παρά την πρόσφατη μείωση των τιμών- παραμένει ως συνεχής απειλή, επιτείνοντας την αβεβαιότητα.
2. Τις αντίξοες οικονομικές συνθήκες και ιδίως τη ραγδαία άνοδο των επιτοκίων δανεισμού και τον υψηλό πληθωρισμό. Προβλήματα που απαιτούν άμεση αντιμετώπιση με λήψη μέτρων από τις κυβερνήσεις διεθνώς, άρα και από τη δική μας.
3. Την κάλυψη των ελλείψεων σε προσωπικό -ιδίως σε μεσαία στελέχη και εργαζόμενους με τεχνικές και ψηφιακές δεξιότητες.
4. Την ανάληψη δράσεων ψηφιακού μετασχηματισμού και πράσινης μετάβασης, που αποτελούν αναγκαίες συνθήκες για την προσαρμογή των επιχειρήσεων στα νέα δεδομένα του παγκόσμιου ανταγωνισμού.
Στη χώρα μας η βιομηχανία μπορεί και πρέπει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη. Για να συμβεί όμως αυτό θα πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα η επιτάχυνση της υλοποίησης των δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων, μέσω των κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης και των Ευρωπαϊκών Πόρων, οι οποίες θα στηρίξουν την αναπτυξιακή πορεία της χώρας και θα διατηρήσουν τη ζήτηση σε ικανοποιητικά επίπεδα.
Το μεγάλο στοίχημα είναι να διατηρηθεί η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Για αυτό είναι απαραίτητη η δημιουργία ενός διχτυού ασφαλείας, ώστε οι βιομηχανίες να μην είναι εκτεθειμένες σε ανεξέλεγκτες διακυμάνσεις των τιμών της ενέργειας.
Σε κάθε περίπτωση, και με δεδομένο ότι η χώρα από τον Ιούλιο του 2022 έχει τη δική της «Εθνική Στρατηγική για τη Βιομηχανία», ήρθε η ώρα για τη στοχευμένη εξειδίκευσή της. Ένας ρεαλιστικός στόχος είναι η αύξηση της συμμετοχής της βιομηχανίας στο ΑΕΠ της χώρας μας από το σημερινό 10,7% στο 13% έως το 2028 και στο 15% έως το 2030.
Απόλυτη προτεραιότητα πρέπει να αποτελέσει η εξωστρέφεια της βιομηχανίας μας. Εδώ ένας ρεαλιστικός στόχος θα ήταν οι εξαγωγές βιομηχανικών προϊόντων στα επόμενα 5 χρόνια να ανέλθουν στο 15%, από το 9,2% σήμερα.
Για να τα καταφέρουμε όλα αυτά, έχουμε ακόμη πολύ δρόμο να διανύσουμε. Είναι ο δρόμος για να ξαναπλησιάσουμε το σημείο που βρισκόταν η οικονομία της χώρας πριν την κρίση. Σε πρόσφατη μελέτη το κατά κεφαλή ΑΕΠ για το 2022 ανέρχεται στο 67,8% του μέσου ΑΕΠ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αν αναλογισθούμε ότι το 2009 ο δείκτης αυτός βρισκόταν στο 95,3% της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η απόσταση είναι πραγματικά μεγάλη και ο δρόμος προμηνύεται μακρύς και δύσβατος.
Όμως μπορούμε να τα καταφέρουμε. Και μιας και έχουμε μπει πλέον και σε προεκλογική περίοδο, ας ελπίσουμε ότι η αλλαγή του παραγωγικού υποδείγματος της χώρας θα αποτελέσει ένα από τα κύρια θέματα της δημόσιας συζήτησης. Αλλά ας ελπίσουμε και κάτι ακόμα, ότι σε αυτό το πολύπλοκα αβέβαιο περιβάλλον, δεν θα προστεθεί και η πολιτική αβεβαιότητα της παρατεταμένης ακυβερνησίας.
Οι ελληνικές επιχειρήσεις -ιδίως μάλιστα οι μικρές και μεσαίες- έχουν αντιμετωπίσει τεράστια προβλήματα όλα αυτά τα χρόνια και σήμερα βρίσκονται μπροστά σε σημαντικές προκλήσεις. Χρειάζονται ουσιαστική συμπαράσταση και από τον πολιτικό κόσμο, για να προσφέρουν όλα όσα μπορούν στην οικονομία και στην κοινωνία μας.
*Η Λουκία Σαράντη είναι πρόεδρος του Συνδέσμου Βιομηχανιών Ελλάδος
*Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην έντυπη Voria με θέμα την επόμενη μέρα της ελληνικής οικονομίας