Ριζικές θα είναι οι αλλαγές στις μετακινήσεις πολιτών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως αποφάσισαν οι υπουργοί Εσωτερικών και Δικαιοσύνης των «28», μετά το μακελειό στο Παρίσι.
Οι «28» αποφάσισαν να δράσουν άμεσα για την καταπολέμηση του εμπορίου όπλων σε ευρωπαϊκό έδαφος μέσω της καλύτερης συνεργασίας των εθνικών αστυνομικών, αντιτρομοκρατικών και δικαστικών αρχών, στην ενίσχυση του ευρωπαϊκού αρχείου καταγραφής δεδομένων των επιβατών στις αεροπορικές μεταφορές (PNR) και στην μεταρρύθμιση της Συνθήκης Σένγκεν, ώστε να επιβάλλονται αυστηροί έλεγχοι στα εξωτερικά σύνορα ακόμα και για τους Ευρωπαίους πολίτες που είναι κάτοικοι των 26 κρατών-μελών του χώρου Σένγκεν.
Πάντως, στα συμπεράσματα της Συνόδου δεν περιλαμβάνεται τελικά ο όρος «εσωτερικά σύνορα» καθώς όπως τονίζουν αρκετοί αναλυτές αποτελεί εν δυνάμει μια φραστική κατάργηση της συνθήκης του Σένγκεν και θα μπορούσε να οδηγήσει σε περισσότερα προβλήματα για το οικοδόμημα της ζώνης του Σένγκεν.
Από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το μέτρο που προτείνεται είναι τα «ευφυή σύνορα», δηλαδή αυξημένο έλεγχο και ταυτοποίηση ταξιδιωτών στην Ευρώπη με τη λήψη της εικόνας της ίριδας, τα δακτυλικά αποτυπώματα, την εικόνα προσώπου, τον ηλεκτρονικό έλεγχο της αυθεντικότητας των ταξιδιωτικών εγγραφών αλλά και τον αυτόματο υπολογισμό της επιτρεπόμενης παραμονής ταξιδιωτών από τρίτες χώρες στην Ευρώπη.
Παράλληλα, η Επιτροπή στοχεύει και να δημιουργήσει από τις αρχές του νέου έτους ένα κέντρο συντονισμού της Europol, όπως δήλωσε ο Έλληνας Επίτροπος Δημήτρης Αβραμόπουλος. Ο ρόλος του κέντρου θα είναι ο εναρμονισμός των ευαίσθητων πληροφοριών που διαθέτουν τα κράτη μέλη και ο συγχρονισμός της δράσης τους έτσι ώστε να εντοπίζονται τρομοκρατικές απειλές εντός των συνόρων, ακόμα και όταν παρεισφρέουν στις μεταναστευτικές ροές.
Ειδικότερα, οι «28» κατέληξαν στα εξής:
- Θα ενισχυθούν οι έλεγχοι στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ - μέτρο που θα αφορά και σε Ευρωπαίους πολίτες.
- Την άμεση εφαρμογή των απαραίτητων συστηματικών και συντονισμένων ελέγχων στα εξωτερικά σύνορα, ανάμεσά τους και σε άτομα που απολαμβάνουν το δικαίωμα της ελεύθερης μετακίνησης.
- Να μην ελέγχεται μόνο η ταυτότητα των επιβατών/ταξιδιωτών αλλά τα στοιχεία τους να αντιπαραβάλλονται με εκείνα των εθνικών και ευρωπαϊκών βάσεων δεδομένων, όπως το SIS (Σύστημα Πληροφοριών της Σένγκεν) και της Interpol, προκειμένου να λαμβάνονται πληροφορίες για ξένους μαχητές και ευρωπαϊκά εντάλματα σύλληψης.
- Να ολοκληρωθεί μέχρι τα τέλη του 2015 η δημιουργία μητρώου επιβατών πτήσεων (το λεγόμενο PNR). Πρόκειται για ένα ευρωπαϊκό αρχείο καταγραφής δεδομένων των επιβατών στις αεροπορικές μεταφορές. Θα αφορά τα στοιχεία των επιβατών και για εσωτερικές πτήσεις, αν και παραμένει άγνωστος ο χρόνος μέχρι του οποίου θα διατηρούνται τα στοιχεία του μητρώου.
- Θα πρέπει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προτείνει έως το τέλος του έτους μία αναθεώρηση των όρων της Συνθήκης Σένγκεν.
- Να ενισχυθούν οι περιορισμοί στο λαθρεμπόριο όπλων.
- Να αναβαθμιστούν τα συστήματα ελέγχου στα σύνορα των κρατών-μελών της Σένγκεν μέχρι τον Μάρτιο του 2016: Ηλεκτρονική σύνδεση με τις σχετικές βάσεις δεδομένων της Interpol σε όλα τα σημεία διέλευσης των εξωτερικών συνόρων, αυτόματος έλεγχος ταξιδιωτικών εγγράφων κ.λπ.
- Συστηματική εγγραφή, συλλογή δακτυλικών αποτυπωμάτων, για πολίτες τρίτων χωρών που εισέρχονται παράνομα στη ζώνη Σένγκεν, είτε είναι μετανάστες, είτε αιτούνται διεθνούς προστασίας
- Συστηματικός έλεγχος ασφαλείας με τη χρήση σχετικών βάσεων δεδομένων και η διασφάλιση ότι τα hotspot θα είναι εφοδιασμένα με την κατάλληλη τεχνολογία.
- Η Europol θα στείλει αξιωματούχους σε όλα τα hotspot για να ενισχύσουν τη διαδικασία ελέγχου.
- Ενίσχυση των ελέγχων στα εξωτερικά σύνορα που είναι πιο «ευάλωτα» και η αποστολή -όταν απαιτείται- ομάδων παρέμβασης στα σύνορα και αστυνομικών για να διασφαλίσουν τους συστηματικούς ελέγχους.
- Να καταθέσει προτάσεις για την αναθεώρηση της Συνθήκης Σένγκεν, προκειμένου να επιτραπούν οι συστηματικοί έλεγχοι σε ευρωπαίους πολίτες, ανάμεσά τους για την επαλήθευση βιομετρικών δεδομένων με βάση τα στοιχεία στις βάσεις δεδομένων στα εξωτερικά σύνορα της Σένγκεν
- Να παρέχει νομική βάση για τη συμβολή της Frontex στην αντιμετώπιση της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος, καθώς και να της παρέχει πρόσβαση στις σχετικές βάσεις δεδομένων.
«Είναι μια κρίσιμης σημασίας αλλαγή», δήλωσε ο γάλλος υπουργός Εσωτερικών, Μπερνάρ Καζνέβ, αφού συνεδρίασε εκτάκτως στις Βρυξέλλες με τους ευρωπαίους ομολόγους του για να συντονίσουν την απάντησή τους στην τρομοκρατική απειλή.
Ο Γάλλος υπουργός δήλωσε ακόμη πως, εκτός από την αύξηση των ελέγχων στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμφώνησαν σε σχέδια για να καταρτιστεί ένα μητρώο με τα ονόματα των επιβατών των αεροπορικών εταιρειών, καθώς και σε μέτρα για την καταστολή του λαθρεμπορίου όπλων.
Ο Καζνέβ δήλωσε πως η Γαλλία κέρδισε την υποστήριξη των εταίρων της και στα τρία σημεία που το Παρίσι ήθελε να αντιμετωπισθούν.
«Πήραμε ισχυρές, επιχειρησιακές αποφάσεις και τα αποτελέσματα θα πρέπει να είναι φανερά πριν από το τέλος του χρόνου», δήλωσε ο Καζνέβ μιλώντας από τις Βρυξέλλες στη γαλλική τηλεόραση.