Ο Θοδωρής Αθερίδης και ο Άκης Σακελλαρίου κάθονται στη σκηνή του αμφιθεάτρου του Κέντρου Ιστορίας Θεσσαλονίκης. Ανάμεσά τους παίρνει τον λόγο με ένα μικρόφωνο πέτου ο διευθυντής της Γ’ Καρδιολογικής Κλινικής του Ιπποκράτειου νοσοκομείου, καθηγητής Ιατρικής του ΑΠΘ, Βασίλης Βασιλικός. Πίσω τους το video wall φωτίζει και γράφει «Νοιάζομαι για την καρδιά μου. Μία ημέρα με ιστορίες ελπίδας». Κάπως έτσι αρχίζει ένα φροντιστήριο ασθενών για την πρόληψη στις καρδιαγγειακές παθήσεις. Ίσως και φροντιστήριο επιστημόνων που απαντούν στα ερωτήματα και αφουγκράζονται τις αγωνίες αλλά και τους παλμούς των ασθενών τους. Και όχι μόνον της καρδιάς τους.
Η διαδικασία δεν είναι πρωτόγνωρη για τους διοργανωτές. Γιατροί και προσωπικό της συγκεκριμένης κλινικής, σε συνεργασία και με άλλους επιστήμονες, διατροφολόγους, ψυχολόγους, όπως και γιατρούς άλλων ειδικοτήτων, έχουν εγκαινιάσει αυτά τα μαθήματα εδώ και δύο χρόνια. «Εμείς οι γιατροί βλέπουμε τους ασθενείς κάθε μέρα, όμως νομίζουμε ότι προσωπικά είμαστε άτρωτοι». Ο Βασίλης Βασιλικός, εγνωσμένου κύρους καρδιολόγος, κινδύνεψε την περίοδο της Covid και τότε ήρθε και έμαθε την πραγματική θέση του ασθενή. Είδε τη φροντίδα που παρέχεται, τον αγώνα των γιατρών, την αγωνία του ίδιου, τις προσπάθειες των νοσηλευτών και τους φόβους του. Ως ασθενής πλέον. Αυτή ήταν μάλλον η αφορμή γι’ αυτό το ιδιότυπο φροντιστήριο που μπήκε στον τρίτο χρόνο. Αυτήν τη φορά όμως οι συμμετέχοντες γέμισαν ένα αμφιθέατρο.
Οι δύο γνωστοί και εξαιρετικοί ηθοποιοί ανέλαβαν αμέσως να συνθέσουν το πρώτο στάδιο του σχολείου ασθενών. Έχοντας περάσει ο Σακελλαρίου από την Εντατική καθώς προσβλήθηκε από τη νόσο των λεγεωνάριων και ο Αθερίδης λόγω ενός εγκεφαλικού που υπέστη, συμβάλλουν στην ιδιότυπη ψυχοθεραπεία. Η πρώτη εικόνα πέφτει στον τοίχο και είναι η ακτινογραφία του Βασιλικού. «Θεωρούσα πως είμαι πανίσχυρος. Κατάλαβα πόσο μεγάλη ευλογία είναι να σηκώνεσαι όρθιος». Ο Σακελλαρίου δεν αποκλείει ότι η ακτινογραφία μπορεί να ήταν η δική του. Περιγράφει ότι έπαιζε στο «Μαμα μία» καθώς είχε προσβληθεί από τη νόσο των λεγεωνάριων και ότι χάθηκε στο ταξί για το νοσοκομείο. Μέχρι εκεί θυμόταν τι έγινε. «Πρέπει να αφουγκραζόμαστε το κορμί μας. Κανείς δεν είναι Θεός. Να μην υπερεκτιμούμε τις δυνάμεις μας», μεταφέρει με τη σειρά του στο κοινό των ασθενών και των επιστημόνων. Σειρά παίρνει ο Θοδωρής Αθερίδης. Αναπτύσσει τη θεωρία του «ελεύθερου σκοπευτή» και ότι «το πρόβλημα είναι κάπου εκεί και μας σημαδεύει». Αυτοσυστήνεται ως αρρωστοφοβικός, ως καρκινοφοβικός, «μέχρι που η ζωή τα έφερε έτσι ώστε έπαθα εγκεφαλικό». Ξετυλίγει τα λεπτά που τον οδήγησαν να αντιληφθεί τη δυσκολία στην έκφραση, την προσπάθεια να τελειώσει πιο γρήγορα την παράσταση για να αποδείξει στον εαυτό του ότι μπορεί αν μιλήσει. «Εκείνα τα τρία λεπτά ήταν τα χειρότερα», μεταφέρει.
Και έρχεται η σειρά των ασθενών. «Ήμουν πολύ καλά» λέει αισιόδοξα ο ένας που ζούσε επί 32 μήνες με ένα βαλιτσάκι – καρδιά. Με ψυχραιμία όμως περιγράφει τις δυσκολίες μίας τέτοιας κατάστασης στον ύπνο, στο μπάνιο. «Στον αναπνευστήρα βλέπεις διάφορα», παρεμβαίνει ο καθηγητής Βασίλης Βασιλικός. «Με τον Γιάννη βλέπαμε τα ίδια» και δίνει πάσα σε έναν ιερέα που έμεινε επί δύο χρόνια σε κώμα. «Έβλεπα ότι φεύγει το δέρμα μου, ήταν μπροστά τα κόκαλά μου και η μάνα μου πάλευε για μένα». Σκληρές εικόνες.
Η συζήτηση περιστρέφεται για τις σχέσεις ασθενών με το προσωπικό. Μέχρι και για τη βοήθεια στο μπάνιο, αλλά και στην τουαλέτα. Όλα συνοδευόμενα με τα σχόλια των δύο ηθοποιιών και του καθηγητή με τα οποία ο κόσμος γελάει. «Γελούσαμε και την άλλη μέρα διασωληνώθηκε. Ήταν πολύ χάλι η κατάσταση», επανέφερε στην πραγματικότητα ο Αθερίδης, μεταφέροντας την κατάσταση του Βασιλικού στην Εντατική λόγω Covid. Ο καθηγητής παίρνει τον λόγο και μιλάει για τα ζητήματα που ανακύπτουν και πώς τα αντιμετωπίζουν οι ασθενείς. Αναφέρεται στην «πληροφοριορύπανση», όπως την έχουν ονομάσει στο δελτίο Τύπου. «Πατάς ένα κουμπί, βλέπεις τι λέει ο γιατρός, το τσεκάρεις. Το θέμα είναι διαβάζετε τις σωστές πληροφορίες. Καταλαβαίνετε αυτές που διαβάζετε;», διερωτάται χωρίς να παίρνει απάντηση.
«Υπάρχει μεγάλη τάση να ενεργοποιούνται σύλλογοι ασθενών. Εδώ όμως είναι το ίδιο το σύστημα που συνδέεται με τους ασθενείς», παρατηρεί η αντιπεριφερειάρχης Υγείας Μελίνα Δερμεντζοπούλου και προτείνει την ενσωμάτωση από την Πολιτεία τέτοιων πρωτοβουλιών. Ικανοποιημένος και ο διοικητής του Ιπποκράτειου Νίκος Αντωνάκης ο οποίος σημειώνει ότι η επιτυχία του σχολείου ασθενών συνδέεται άμεσα με την καλή δουλειά που γίνεται στην κλινική.
Ακολουθεί το δεύτερο μέρος του φροντιστηρίου. Ένα QR code στη φωτεινή οθόνη οδηγεί σε ερωτηματολόγια και τις απαντήσεις του. Οι ασθενείς απαντούν, τα στατιστικά των απαντήσεων παρουσιάζονται και οι ειδικοί σχολιάζουν ο ένας μετά τον άλλον. Το ενδιαφέρον φαίνεται ότι συγκεντρώνουν οι συσκευές μέτρησης και παρακολούθησης παλμών, πίεσης και άλλων παραμέτρων. «Οι περισσότερες από τις συσκευές αυτές είναι αξιόπιστες», αναφέρει ο αρρυθμιολόγος, αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής του ΑΠΘ, Αντώνης Αντωνιάδης. Εξηγεί ότι συνδέονται με τα κινητά και μεταφέρουν τα δεδομένα και πλέον η καταγραφή μπορεί να είναι και φορητή. Εξέλιξη. Γυμναστές μιλούν για την άσκηση, διατροφολόγοι για τη δίαιτα και ψυχολόγοι για την αποβολή του άγχους και πως αποτελεί μεγάλο κεφάλαιο για την υγεία. Αλλά και την ακόμη μεγαλύτερη πρόοδο της εξέτασης ακόμη και μέσω τηλεδιάσκεψης και αξιολόγησης μέσω τηλεφώνου.
Τα μαθήματα κλείνουν με ερωτήσεις ασθενών στις οποίες καλούνται να απαντήσουν οι γιατροί τους. Ερωτήματα για τα οποία πολλές φορές δεν περιμένουν απάντηση. Όπως εκείνο μίας γυναίκας καρκινοπαθή που μίλησε για την ενσυναίσθηση. «Είναι η δυνατότητα ενός γιατρού να μπαίνει στα παπούτσια του ασθενή», σημείωσε. Και πριν όλοι να επεκτείνουν τις συζητήσεις τους στον μπουφέ επιβεβαίωσαν ότι το ενδιαφέρον των ασθενών, μάλλον και των γιατρών, γι’ αυτή την ιδέα, το σχολείο ασθενών, είναι μεγάλο. Και την επόμενη φορά το αμφιθέατρο του Κέντρου Ιστορίας δεν θα είναι αρκετό.