Καλημέρα σας!
Οι αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας συχνά ταράζουν τα νερά. Είναι, όμως, πάντοτε σεβαστές. Σε μια αστική δημοκρατία, όπως αυτή που παλεύει να ολοκληρώσει η Ελλάδα, ο σεβασμός των δικαστικών αποφάσεων συνιστά αδιαπραγμάτευτη αρχή. Ακόμη κι όταν κάποιος αδυνατεί να παρακολουθήσει το σκεπτικό μιας δικαστικής απόφασης είναι υποχρεωμένος να την εφαρμόσει. Ακόμη κι αν πρόκειται για τον υπουργό Οικονομικών, που διαχρονικά έχει βιώσει τη δικαστική ανατροπή βασικών δημοσιονομικών παραδοχών, όπως –για παράδειγμα- η μείωση των συντάξεων που ακυρώνεται.
Σε αυτές τις περιπτώσεις το μόνο πρόβλημα έχει να κάνει με τα… λεφτά. Δεδομένου ότι υπάρχουν δικαστικές αποφάσεις –ιδιαίτερα αποφάσεις του ΣτΕ- που κοστίζουν εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ, τα οποία από κάπου και σε κάποιο λογικό βάθος χρόνου πρέπει να βρεθούν. Υπάρχουν, όμως, και αποφάσεις με έμμεσο οικονομικό αντίκτυπο. Όπως η πρόσφατη για τις δύο μεγάλες εταιρείες του «κύκλου του νερού» στην χώρα, την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ. Με βάση, λοιπόν, μνημονιακές διατάξεις του 2017, οι δύο εταιρείες με αυτά που εισπράττουν υποχρεούνται να καλύπτουν το λειτουργικό τους κόστος. Όχι το κόστος των επενδύσεών τους (κατασκευή δικτύων, διυλιστηρίων κ.λπ.), που θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο και ακριβό, αλλά τα έξοδα της καθημερινής τους λειτουργίας (ηλεκτρικό ρεύμα, επικοινωνίες, μισθοδοσία κ.λπ.). Το ΣτΕ, λοιπόν, έκρινε ότι η συγκεκριμένη πρόβλεψη είναι αντίθετη με Ευρωπαϊκή Οδηγία για το νερό και ακυρώνει τις σχετικές νομικές προβλέψεις. Τι σημαίνει αυτό; Σύμφωνα με τους εκπροσώπους των εργαζομένων, οι οποίοι είχαν προσφύγει στο ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο και τώρα ευλόγως αισθάνονται δικαιωμένοι και πανηγυρίζουν, η απόφαση του ΣτΕ διασφαλίζει ότι η τιμή που διατίθεται το νερό θα εξακολουθήσει να είναι χαμηλή, ό,τι κι αν συμβεί, όσο κι αν ανέβουν τα λειτουργικά κόστη. Όπως –για παράδειγμα- συμβαίνει αυτή την περίοδο λόγω των αυξημένων τιμών στο ηλεκτρικό ρεύμα. Σημαίνει και κάτι άλλο η απόφαση, άκρως πολιτικό. Ότι όποιος αποφασίζει αύξηση στην τιμή του νερού –η τιμή καθορίζεται κάθε πέντε χρόνια με κυβερνητική απόφαση και έκδοση Κοινής Υπουργικής Απόφασης κατόπιν εισηγήσεων των εταιρειών και διαβουλεύσεων που ακολουθούν- θα αναλάβει ακέραια την ευθύνη να εξηγήσει πειστικά τη συγκεκριμένη ενέργεια. Κάτι δύσκολο εξ’ ορισμού για αρκετούς λόγους. Επίσης, η ΕΥΔΑΠ και η ΕΥΑΘ είναι εταιρείες εισηγμένες στο Χρηματιστήριο Αθηνών, έχουν πέρα από το Δημόσιο ιδιώτες μετόχους, Έλληνες και ξένους, οι οποίοι αναμένουν κάποια κέρδη. Επίσης, αν αυξηθούν τα λειτουργικά έξοδα λόγω ανόδου της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος, όπως συμβαίνει φέτος, ή αύξησης στους μισθούς των εργαζομένων, όπως ενδεχομένως να συμβεί του χρόνου, χωρίς αναπροσαρμογή των τιμολογίων, πώς θα καλυφθεί η «τρύπα» που θα δημιουργηθεί; Μια εύκολη απάντηση είναι από τον κρατικό προϋπολογισμό, δηλαδή απ’ όλους μας, κάτι όμως που απέχει από το να χαρακτηριστεί δίκαιο, αφού οι φορολογούμενοι της υπόλοιπης Ελλάδας θα συμβάλλουν στην υδροδότηση των κατοίκων της Αττικής και της Θεσσαλονίκης. Μια πιο δύσκολη απάντηση είναι ότι οι δύο αυτές εταιρείες, αν δεν βρουν έναν μαγικό τρόπο να… παγώσουν τα κόστη τους, θα οδηγηθούν σε προβληματικές καταστάσεις. Μια τρίτη εκδοχή της ιστορίας μας είναι ότι το εκάστοτε αρμόδιο υπουργείο θα υπογράφει αυξήσεις στα τιμολόγια και ο καθ’ ύλην αρμόδιος υπουργός θα… σταυρώνεται όχι επειδή κατά το κοινώς λεγόμενο «πίνει το αίμα του λαού με καλαμάκι» αλλά επειδή θα «πίνει το νεράκι του λαού με… μπουρί». Διαλέγετε και παίρνετε…
Τα μονίμως ταραγμένα Βαλκάνια, ενώ…
Έχουν περάσει 100 χρόνια από την επίσημη και οριστική διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και τα Βαλκάνια, που αποτελούσαν βασικό ζωτικό της χώρο, δεν έχουν ησυχάσει. Πολλά ζητήματα παραμένουν ανοιχτά, επηρεάζοντας αρνητικά την πορεία των χωρών που βρίσκονται στην περιοχή. Με αυτό το δεδομένα, τα 30 και κάτι χρόνια που έχουν παρέλθει από τη διάλυση της πρώην Γιουγκοσλαβίας του Τίτο είναι μάλλον λίγα για να οριστικοποιηθούν οι νέες ισορροπίες ανάμεσα στα κράτη που προέκυψαν. Όλα αυτά επιστρέφουν αυτήν την περίοδο στην επικαιρότητα, λόγω της έκρυθμης κατάστασης που επικρατεί ανάμεσα στη Σερβία και το Κόσοβο, ενώ θέμα χρόνου θεωρείται η ανάδυση στην επιφάνεια της κρίσης που… σέρνεται στη Βοσνία - Ερζεγοβίνη.
… παραμένουν στον… 20ό αιώνα
Εντάσεις που δεν αποκλείεται σε ορισμένες περιπτώσεις να εξελιχθούν επί τα χείρω, δηλαδή να υπάρξουν ένοπλες συγκρούσεις. Αλλά κι εκεί να μη φτάσουμε, οι άνθρωποι στις περιοχές που βρίσκονται στο επίκεντρο αυτών των εντάσεων ζουν μέσα στο άγχος και την αγωνία, ενώ οι χώρες στις οποίες καταγράφονται οι εντάσεις μόνο χαμένες μπορούν να βγουν, εάν υπάρξουν δυναμικές εξελίξεις. Κυρίως, επειδή στον πλανήτη Γη βρισκόμαστε στον 21ο αιώνα και οι ταχύτητες είναι πολύ υψηλές. Κάτι που μεταφράζεται ότι όποιος απλώς «βλέπει το τρένο να περνά» δεν έχει μεγάλες πιθανότητες να το προλάβει. Εδώ η Ελλάδα, μια χώρα πλήρες μέλος της ΕΕ, της Ευρωζώνης και όλων των Ευρωατλαντικών δομών, στα δέκα χρόνια της δικής της οικονομικής κρίσης, που απορρόφησε το σύνολο των πόρων και της ενέργειας, έχασε ευκαιρίες δεκαετιών για να εκσυγχρονιστεί επί της ουσίας και να ανέβει στο οικονομικό επίπεδο των ευρωπαϊκών χωρών.
Οι επιπτώσεις στη Βόρεια Ελλάδα και…
Η κατάσταση στα Βαλκάνια θέλουμε δεν θέλουμε έχει επιπτώσεις στη Βόρεια Ελλάδα, για την οποία οι προς βορράν χώρες (έπρεπε να) αποτελούν χώρο δράσης και επιρροής. Μόνο που για να συμβούν αυτά τα ωραία, δημιουργικά και αποδοτικά απαιτούνται προϋποθέσεις που δεν υπάρχουν. Ακόμη κι αν κάποια στιγμή φάνηκε ότι αυτές οι προϋποθέσεις θα μπορούσαν να υπάρξουν αποδείχθηκε οφθαλμαπάτη. Διότι λόγω των εκκρεμοτήτων στην περιοχή, που στο σύνολό τους εδράζονται σε εθνικούς στα όρια του εθνικιστικού λόγους, επί των οποίων τοκίζουν οι μεγάλες δυνάμεις, κυρίως οι ΗΠΑ και η Γερμανία, η οικονομική ανάπτυξη παραμένει στην καλύτερη περίπτωση αναιμική, η πολιτική συνεργασία προβληματική, οι οικονομικές σχέσεις υποβαθμισμένες και οι εμπορικές συναλλαγές περιορισμένες. Η μόνο σοβαρή λύση για τα Βαλκάνια θα ήταν να αποτελούν ενιαίο οικονομικό χώρο στις παρυφές της Ευρώπης. Στην καλύτερη περίπτωση στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μόνο που κάτι τέτοιο δεν μπορεί να εξελιχθεί με χώρες στα πρόθυρα του κάθε… πολέμου. Η εμπειρία των εμφυλίων στην πρώην Γιουγκοσλαβία της δεκαετίας του 1990 δεν έγινε μάθημα ούτε στις πολιτικές ελίτ ούτε στις κοινωνίες των χωρών αυτών, που εξακολουθούν να εμφορούνται από ανεξήγητα ηγεμονικές νοοτροπίες.
… ο ρόλος της Θεσσαλονίκης
Ο κατακερματισμός των Βαλκανίων με υψηλά σύνορα και έχθρητες στερεί από τη Θεσσαλονίκη έναν ευρύτερο αναβαθμισμένο και θεσμοθετημένο ρόλο ως επίκεντρο –παλαιότερα κάποιοι το έλεγαν πρωτεύουσα- των Βαλκανίων. Το μόνο που έχει να περιμένει σήμερα η πόλη και η ευρύτερη περιοχή από τη βαλκανική ενδοχώρα είναι κάποιοι εκδρομείς από τους πιο κοντινούς προορισμούς. Ελπίζοντας ταυτόχρονα πως όποια βία κι αν εκδηλωθεί στις προς βορράν περιοχές θα παραμείνει σε τοπικό επίπεδο. Με αυτήν την έννοια η Θεσσαλονίκη οφείλει να διασυνδεθεί και να δικτυωθεί αναπτυξιακά με περιοχές που βρίσκονται πιο μακριά από τη φυσική της εμβέλεια, κυρίως στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ευτυχώς βοηθάει σε αυτό η εποχή της τεχνολογίας και η συγκυρία, επίσης της τεχνολογίας. Διότι η ψηφιακότητα καταργεί τις αποστάσεις, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση, παρά τις αδυναμίες και τις δυστοκίες της, παραμένει οργανωμένος χώρος περιφερειών, που βρίσκονται σε εξαιρετικά υψηλά θεσμικά και οικονομικά επίπεδα.