Πρωινό Σαββάτου σε ένα από τα σούπερ μάρκετ γνωστής αλυσίδας. Εκατοντάδες καταναλωτές σπεύδουν για τα ψώνια της εβδομάδας, με τους περισσότερους να δίνουν έμφαση στα τρόφιμα.
Στο τμήμα των τυριών, τα βλέμματα πολλές φορές κολλάνε. Οι απελπισμένοι από τον ωκεανό ακρίβειας καταναλωτές αναζητούν μάταια στον πίνακα τιμών της φέτας κάποιον μονοψήφιο αριθμό.
Η φέτα, το αγαπημένο τυρί που σπάνια λείπει από τα ψυγεία των Ελλήνων έφτασε να είναι ένα από τα ακριβότερα είδη μαζί με το ελαιόλαδο.
Στο ράλι ακρίβειας και πληθωρισμού του 2022, η τιμή του αγαπημένου τυριού και ναυαρχίδας των εξαγωγών της χώρας αύξησε την τιμή του με γεωμετρική πρόοδο.
Το προϊόν που πριν λίγο καιρό οι Έλληνες αγόραζαν με 7€ και 8€το κιλό, πλέον πολύ δύσκολα θα το βρουν κάτω από τα 11€ και 12€.
Την ίδια ώρα, η πορεία των εξαγωγών της φέτας στην Ευρώπη και τις τρίτες χώρες ακολουθεί αυξητικούς ρυθμούς, με νέα συμβόλαια να συνάπτονται.
Οι ξένοι έμαθαν να αγαπούν τη φέτα και οι ανάγκες είναι μεγαλύτερες. Όμως η μεγάλη καταστροφή στη Θεσσαλία και οι πρωτοφανείς απώλειες σε ζωικό κεφάλαιο, ειδικά αιγοπροβάτων, φέρνουν ένα νέο μεγάλο ερώτημα:
Μπορεί παραγωγή φέτας να μείνει στα ίδια επίπεδα όταν τα σύννεφα της ακρίβειας φαίνεται να μαζεύονται ξανά για το λατρεμένο τυροκομικό προϊόν;
Η τιμή ασπίδα της ποιότητας;
Το πρώτο εξάμηνο του 2023 η αξία των εξαγωγών της φέτας ξεπέρασε την αντίστοιχη περίοδο του 2022 κατά 22,4%.
Και αυτό παρότι οι ποσότητες εμφανίζονται μειωμένες, σε ένα ποσοστό της τάξης του 2,77% - στοιχεία ενδεικτικά που μάλλον θα αποτυπώσουν για τη συνολική εικόνα της τρέχουσας χρονιάς.
Όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές στη Voria.gr, οι υψηλές τιμές στις οποίες κινείται το προϊόν ωφελούν τον εξαγωγικό του χαρακτήρα.
«Αυτό που ρίχνει την τιμή είναι τα νοθευμένα τυριά, που σε καμία περίπτωση δεν είναι ακατάλληλα προς κατανάλωση ή κάνουν κακό στην υγεία, αλλά δεν πρόκειται για φέτα», τονίζει επιχειρηματίας που γνωρίζει καλά την ισχύουσα κατάσταση στα τυροκομικά προϊόντα.
Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτή τη στιγμή παράγονται τυριά που παρεκκλίνουν από τις προδιαγραφές 70% πρόβειο και 30% γίδινο γάλα που ισχύει για την αυθεντική φέτα. Τα λευκά τυριά με αγελαδινό γάλα και καμουφλαρισμένους τίτλους όπως «βαρελίσιο τυρί» ή «αιγοπρόβειο λευκό τυρί», πολλές φορές μπερδεύουν το καταναλωτικό κοινό και συχνά προτιμώνται λόγω της χαμηλότερης τιμής.
Οι γνώστες της αγοράς επισημαίνουν ότι αν μείνει σε υψηλά επίπεδα η τιμή της φέτας τότε αφενός όλη η αλυσίδα που στηρίζεται στην παραγωγή και το εμπόριο της φέτας θα είναι κερδοφόρα, ξεκινώντας φυσικά από τον κτηνοτρόφο και τον τυροκόμο, και αφετέρου οι καταναλωτές πρέπει να εκπαιδευθούν ώστε να ξέρουν τι αγοράζουν.
Μικρές οι απώλειες σε γάλα – Αδικαιολόγητη μεγάλη αύξηση
Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα εκτιμήσεις σχετικά με τις απώλειες ζωικού κεφαλαίου στη Θεσσαλία και αιγοπροβάτων ειδικότερα, φαίνεται να χάνεται το 8% των εισκομίσεων γάλακτος από τις φάρμες της περιοχής.
Το συγκεκριμένο ποσοστό είναι μικρό για να επηρεάσει δραστικά την τιμή της φέτας, σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο του Συνδέσμου Ελληνικής Κτηνοτροφίας, Χρήστο Τσομπάνο.
«Το έλλειμμα του γάλακτος είναι προς το παρόν μικρό και δεν θα επηρεάσει το τελικό προϊόν. Δεν μπορεί να έχουμε έλλειψη στη φέτα από τη στιγμή που μιλάμε για ένα από τα προϊόντα που είναι από τα πρώτα που εξάγουμε», αναφέρει ο κ. Τσομπάνος στη Voria.gr.
Από την πλευρά του ο βουλευτής Β' Θεσσαλονίκης της ΝΔ και τυροκόμος Φάνης Παπάς επισημαίνει στην Voria.gr ότι «τα υψηλά συμβόλαια εξαγωγών από τους μεγάλους παίχτες της αγοράς ίσως προκαλέσουν κάποιες μικρής έκτασης αναταραχές στην εσωτερική αγορά».
Ο εκπρόσωπος των αγροκτηνοτρόφων της Επαρχίας Λαγκαδά, Δημήτρης Στραζέμης, εκτιμά ότι «ενδεχομένως να υπάρξει πίεση αυτή τη στιγμή στους παραγωγούς αιγοπρόβειου γάλακτος στη Βόρεια Ελλάδα, αφού τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο είναι μειωμένες οι ποσότητες σε γάλα. Εμείς θα θέλαμε μια αύξηση της τιμής πώλησης από τα 1,6€-1,7€ στα 2€, αφού τα κόστη παραγωγής έχουν αυξηθεί και θα αυξηθούν και άλλο λόγω επικείμενων αυξήσεων σε ζωοτροφές. Αυτό ίσως σημαίνει μια αύξηση της τιμής στη φέτα, αλλά όχι εκτόξευση».
Για τον Γιάννη Σταθώρη, γνωστό τυροκόμο από την Ιερισσό Χαλκιδικής, «δεν τίθεται θέμα εκτίναξης της τιμής της φέτας. Η τιμή ρέπει να μείνει εκεί που είναι, καθώς η αγορά έχει φτάσει στα όρια της. Εάν αυξηθεί και άλλο τότε δεν θα υπάρχει κατανάλωση και πρώτα από όλους ζημιωμένοι θα είναι οι παραγωγοί». Όπως λέει μάλιστα, το μόνο ζήτημα που μπορεί να προκύψει είναι η περίπτωση θεσσαλικές γαλακτοβιομηχανίες να αναζητήσουν αιγοπρόβειο γάλα στη Μακεδονία για να ισοφαρίσουν τις ελλείψεις, κάτι που ίσως προκαλέσει μια ανισορροπία.
Το βλέμμα στην αισχροκέρδεια
Οι αδικαιολόγητες αυξήσεις που παρατηρούνται πολλές φορές στα ψυγεία των σούπερ μάρκετ έχουν προκαλέσει έντονο προβληματισμό.
Όπως τονίζει ο κ. Τσομπάνος, «αυτό που πρέπει να κάνει η πολιτεία είναι να αντιμετωπίσει την αισχροκέρδεια. Τα σούπερ μάρκετ προχωρούν σε αδικαιολόγητες αυξήσεις προκαλώντας άγχος στους καταναλωτές. Δεν μπορεί να διακινούνται σενάρια για αύξηση της φέτας στα 20€, είναι τρομολαγνικό όλο αυτό».
Ο κ. Παπάς επισημαίνει από την πλευρά του ότι κύριο μέλημα πρέπει να είναι η προστασίας της φέτας καθότι είναι ΠΟΠ προϊόν, αλλά και των μονάδων παραγωγής αφού όπως λέει «χωρίς αυτές δεν έχουμε προϊόν και δεν εξάγουμε».
Σύμφωνα με τον ίδιο, η φέτα ουσιαστικά βοηθά την ελληνική κτηνοτροφία να παράγει όλο και καλύτερα προϊόντα.
«Το κράτος είναι υποχρεωμένο να αυστηροποιήσει τους ελέγχους, ώστε να μην γίνεται κατάχρηση από κάποιους σε επίπεδο εμπορίου. Άλλο να αυξάνεται η τιμή ενός προϊόντος λόγω έλλειψης και άλλο να αυξάνεται λόγω κυκλωμάτων που εκμεταλλεύονται διάφορες οικονομικές συγκυρίες για να αυξήσουν τιμές», σημειώνει ο κ. Παπάς.