Την ώρα που η τουριστική θερινή σεζόν έχει μπει για τα καλά, οι ελλείψεις σε ανθρώπινο δυναμικό στα ξενοδοχεία της Βόρειας Ελλάδας αποτελούν μια πραγματικότητα που καταγράφεται με ένταση τα τελευταία χρόνια και ένα ζήτημα άκρως επίκαιρο και παράλληλα δυσεπίλυτο. Παρά τις όποιες προσπάθειες για μετακλήσεις εργαζομένων από τρίτες χώρες (κυρίως Ινδών, Πακιστανών, και Αιγυπτίων) και την έλευση τελικά λίγων (λόγω καθυστερήσεων στην έκδοση βίζας), το πρόβλημα δεν φαίνεται να λύνεται.
Η ζοφερή πραγματικότητα αποτυπώνεται στην τελευταία έρευνα του Ινστιτούτου Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων που διεξήγαγε, για λογαριασμό του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου Ελλάδος. Η περίοδος αναφοράς είναι το 2024 και στην έρευνα συμμετείχαν 597 ξενοδοχεία με ηλεκτρονικά ερωτηματολόγια.
Το ποσοστό ελλείψεων στη Βόρεια Ελλάδα το 2024, άγγιξε το 16%, ήτοι οι ελλείψεις προσωπικού άγγιξαν τις 5.140. Πιο συγκεκριμένα οι απαιτούμενες θέσεις εργασίας με βάση το οργανόγραμμα σε Μακεδονία και Θράκη ήταν 32.122, ενώ οι θέσεις που καλύφθηκαν 26.982.
Η εικόνα είναι κατά τι καλύτερη σε σχέση με την πανελλαδική, καθώς το ποσοστό των ελλείψεων το 2024 άγγιξε το 19%, καταγράφηκαν, δηλαδή, 53.817 κενές θέσεις. Οι απαιτούμενες θέσεις εργασίας ήταν 278.188, ενώ οι θέσεις που καλύφθηκαν 224.371. Οι περισσότερες ελλείψεις σε απόλυτους αριθμούς εντοπίζονται στο Νότιο Αιγαίο (11.705, 15,5%) και ως ποσοστό στην Κεντρική Ελλάδα (4.608 θέσεις, 31%).
Ένα χρόνο νωρίτερα οι απαιτούμενες θέσεις εργασίας ήταν 265.188, οι θέσεις που καλύφθηκαν 212.553 και το ποσοστό των ελλείψεων άγγιξε το 20%. Θα πρέπει να σημειωθεί πως στις τουριστικές υποδομές προστίθενται συνεχώς νέες ξενοδοχειακές μονάδες γεγονός που δημιουργεί νέες ανάγκες για την κάλυψη των νέων θέσεων εργασίας που προκύπτουν.
Όσο για τη φετινή χρονιά οι ελλείψεις στον τουρισμό υπολογίζονται πανελλαδικά περίπου στα περσινά δεδομένα, ενώ αντίστοιχη είναι η εικόνα για τη Βόρεια Ελλάδα. Ενδεικτικό της κατάστασης είναι πως φέτος οι κενές θέσεις εργασίας στην τουριστική βιομηχανία της περιοχής προσεγγίζουν για την ώρα - το νούμερο μπορεί να αλλάξει όσο προχωρά η σεζόν - τις 2.000-2.500 (κατά κύριο λόγο σε Χαλκιδική και λιγότερο σε Πιερία). Αν προστεθούν και οι άλλες τουριστικές περιοχές της Βόρειας Ελλάδας τότε η κατάσταση μοιάζει να είναι στα περσινά επίπεδα.
Προσλήψεις από τρίτες χώρες
Και όλα αυτά την ώρα που η πολυδιαφημισμένη πολιτική της κάλυψης των κενών θέσεων με εργαζόμενους από Τρίτες Χώρες δεν αποδίδει τα αναμενόμενα. Όπως λένε άνθρωποι του τουρισμού «ο αριθμός των εγκρίσεων εργαζομένων από Τρίτες Χώρες, προκειμένου να καλυφθούν οι κενές θέσεις όχι μόνο σε εργατικά χέρια, αλλά και σε εξειδικευμένους τομείς, όπως καμαριέρες, σεφ, therapy spa και front office υπαλλήλους, μοιάζει με σταγόνα στον ωκεανό». Συνεχίζουν, δε, λέγοντας πως ακόμα και το μικρό ποσοστό αλλοδαπών που κατορθώνει να πάρει βίζα εργασίας, καθυστερεί λόγω της γραφειοκρατίας έως και 6 μήνες να φτάσει και να αρχίσει να εργάζεται στη χώρα μας.
Μάλιστα το πρόβλημα της έλλειψης προσωπικού οδηγεί όπως λένε γνώστες της εν λόγω αγοράς, κάποιες φορές επιχειρηματίες του κλάδου να «κλέβουν» υπαλλήλους με δέλεαρ υψηλότερο μισθό κατά 200-300 ευρώ και μεγαλύτερη σε διάρκεια σεζόν. Το αξιοσημείωτο είναι, όπως επισημαίνουν οι εκπρόσωποι του τουριστικού χώρου, πως η εν λόγω κατάσταση αφορά έναν κλάδο που καλύπτεται και από Συλλογική Σύμβαση Εργασίας (ΣΣΕ).
Καμαριέρες, η πλέον περιζήτητη ειδικότητα
Από τις 37 ειδικότητες που εξετάζει η έρευνα η κατεξοχήν περιζήτητη διαχρονικά είναι αυτής της καμαριέρας καθώς αποτελεί το 16% των προβλεπόμενων θέσεων βάσει οργανογράμματος, το 17% των θέσεων που καλύφθηκαν και το 9% του συνόλου των ελλείψεων. Το 61% του συνόλου των θέσεων βάσει οργανογράμματος καλύπτουν οι ειδικότητες της Καμαριέρας, του Σερβιτόρου, του Receptionist, του Βοηθού Σερβιτόρου, του Barista, του Λαντζέρη της Τεχνικής Υποστήριξης και του Μάγειρα (όλων των βαθμίδων) . Οι ειδικότητες αυτές αντιστοιχούν στο 63% των θέσεων που καλύφθηκαν και το 52% του συνόλου των ελλείψεων. Ελλείψεις ωστόσο παρατηρούνται και σε εξειδικευμένο προσωπικό και στελέχη σημαντικών για την οργάνωση, τη διαχείριση και την εύρυθμη λειτουργία των σύγχρονων ξενοδοχείων.
Οι θέσεις του Γενικού Διευθυντή, Front Office Manager, Λογιστή και Βοηθού Λογιστή, Sales Manager, Housekeeping Director, Προϊσταμένης Ορόφου, Marketing Manager, πληροφορικάριoυ (ΙΤ) και του Sommelier παρουσιάζουν υψηλά ποσοστά έλλειψης ανά ειδικότητα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο Sommelier που εξακολουθεί να αποτελεί την ειδικότητα με τη μεγαλύτερη ποσοστιαία έλλειψη (51%) με σημαντική διαφορά από τις υπόλοιπες. Γενικά στα εξειδικευμένα στελέχη το ποσοστό ελλείψεων ανά ειδικότητα είναι υψηλό, γεγονός που δείχνει την ανάγκη για τη δημιουργία τέτοιων στελεχών μέσω προγραμμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης.
Στα ξενοδοχεία δυο αστέρων οι περισσότερες ελλείψεις
Τα ξενοδοχεία των υψηλότερων κατηγοριών αντιμετωπίζουν, όπως προκύπτει από την έρευνα του ΙΤΕΠ, μικρότερες δυσκολίες στην εύρεση προσωπικού. Πιο συγκεκριμένα το υψηλότερο ποσοστό ελλείψεων προσωπικού καταγράφεται στα ξενοδοχεία 2 αστέρων, ήτοι 31,7%, ποσοστό που σε απόλυτους αριθμούς μεταφράζεται σε 15.007 κενές θέσεις.
Το μικρότερο ποσοστό εμφανίζεται στα ξενοδοχεία 5 αστέρων, 11,8% με 9.599 κενές θέσεις εργασίας ενώ στα 4 αστέρων οι ελλείψεις προσωπικού αγγίζουν τις 13.583 με το ποσοστό να αγγίζει το 16,5%.