Το 2023 είναι η πρώτη «κανονική» χρονιά μετά το 2019 και είναι λογικό να υπάρχουν και αντιφατικά μηνύματα για την επίδοση του τουρισμού στη χώρα μας, επισημαίνει η πρόεδρος του ΔΣ της Marketing Greece, Ιωάννα Δρέττα. Σύμφωνα με την ίδια, «με όσα στοιχεία έχουμε στα χέρια μας μέχρι στιγμής, η χρονιά αναμένεται να κλείσει με αύξηση των μεγεθών του τουρισμού». Η κ. Δρέττα ωστόσο αναφερόμενη στην καταστροφική πυρκαγιά στο νησί των Ιπποτών σημειώνει πως «η μεγάλη καταστροφή στη Ρόδο έχει επίπτωση εκτός από τα μεγέθη του ίδιου του νησιού και στα μεγέθη και τη συνολική εικόνα της χώρας λόγω και του μεγέθους του brand».
Σε ό,τι αφορά τον τουρισμό στη Θεσσαλονίκη επισημαίνει ότι «θα μπορούσε να ήταν το ιδανικό city break στην Ελλάδα», τονίζοντας ωστόσο χαρακτηριστικά: «Η Θεσσαλονίκη για εμάς είναι μία από τις μεγαλύτερες χαμένες ευκαιρίες της χώρας, σήμερα δείχνουν τα πράγματα σταδιακά να κινούνται προς καλύτερη κατεύθυνση, αλλά είναι ώρα για λιγότερα λόγια από όλους και περισσότερα έργα».
Είστε ικανοποιημένοι στο Marketing Greece από τα μηνύματα που καταφθάνουν αυτήν την περίοδο αναφορικά με την τουριστική κίνηση στη χώρα μας; Διότι το προηγούμενο διάστημα υπήρξε μια ανησυχία ότι η φετινή σεζόν δεν θα είναι τόσο καλή όσο αναμενόταν.
Φέτος έχουμε μία «κανονική» χρονιά, την πρώτη μετά το 2019. Αυτό σημαίνει πως είναι λογικό και αναμενόμενο να υπάρχουν αντιφατικά μηνύματα ανά την Ελλάδα για την επίδοση του τουρισμού. Ορισμένοι προορισμοί πάνε καλύτερα από άλλους, καθώς και διαφορετικά προϊόντα στους ίδιους προορισμούς έχουν διαφορετική επίδοση ανάλογα με την τοποθέτησή τους στην αγορά. Συνολικά όμως για τη χώρα, από όσα στοιχεία έχουμε μέχρι στιγμής στα χέρια μας, η χρονιά αναμένεται να κλείσει με αύξηση των μεγεθών του τουρισμού. Ενδεικτικά, τα πρόσφατα δημοσιευμένα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος για τον Μάιο δίνουν αύξηση εσόδων για το πρώτο πεντάμηνο 12% σε σχέση με το 2019. Ωστόσο, η μεγάλη καταστροφή στη Ρόδο, έχει επίπτωση εκτός από τα μεγέθη του ίδιου του νησιού και στα μεγέθη και τη συνολική εικόνα της χώρας λόγω και του μεγέθους του brand.
Μιλώντας όμως για αφίξεις και κυρίως έσοδα, που είναι εξαιρετικά σημαντικά για την οικονομία και την κοινωνία, δεν πρέπει να παραλείψουμε να πούμε, πως το στοίχημα κρίνεται στη διαχείριση των προορισμών, στη λειτουργία των προορισμών και στην τελική, στην ικανοποίηση των περισσότερων από 30 εκατομμύρια τουριστών που έρχονται στη χώρα μας με μεγάλη προσδοκία.
Ποιο είναι το στοίχημα που βάζει η χώρα για την περαιτέρω ανάπτυξη του τουρισμού που αποτελεί ουσιαστικά και τη βαριά μας βιομηχανία;
Το κλειδί στην περαιτέρω ανάπτυξη είναι η διαχείριση των προορισμών, τόσο για τους τουρίστες, όσο κυρίως για τους κατοίκους. Ο τουρισμός άλλωστε είναι η προέκταση της ζωής των κατοίκων, δεν γίνεται να έχουμε ικανοποιημένους τουρίστες αν δεν έχουμε ικανοποιημένους κατοίκους. Η διαχείριση των προορισμών είναι κρίσιμο στοίχημα και βάζει τον πήχη ψηλά για όλους εμάς τους εμπλεκόμενους με τον τουρισμό. Απαιτεί ουσιαστικές συνέργειες μεταξύ κεντρικής κυβέρνησης, τοπικής αυτοδιοίκησης, ιδιωτικού τομέα και τοπικής κοινωνίας. Η συνεργασία δεν είναι εύκολος δρόμος, απαιτεί «ξεβόλεμα» των εμπλεκομένων. Είναι όμως ο μόνος δρόμος αν θέλουμε να πάμε μπροστά. Επίσης, απαιτείται τεχνογνωσία, οι συλλογικές αποφάσεις πρέπει να βασίζονται σε δεδομένα και μελέτες και όχι στις, συχνά λανθασμένες, εντυπώσεις για τα θέματα του τουρισμού.
Πολλοί λένε πως η χώρα μας κινείται στη σφαίρα των ακριβών προορισμών για τους τουρίστες, ιδιαίτερα σε συγκεκριμένους δημοφιλείς προορισμούς, ενώ την ίδια ώρα, άλλες μεσογειακές χώρες επανέρχονται δυναμικά στο προσκήνιο και φυσικά ως αντίπαλες έχουν στη φαρέτρα τους οικονομικότερα τουριστικά πακέτα. Σε ποια επίπεδα πρέπει να κινηθεί η πολιτική μας σε αυτό το ζήτημα;
Η χώρα μας απολαμβάνει αυτή τη στιγμή μεγάλη ζήτηση στους περισσότερους προορισμούς. Πάρα την αύξηση στην προσφορά, αυτό σπρώχνει τις τιμές προς τα πάνω. Το σημαντικό είναι πως η ποιότητα πρέπει να είναι αντίστοιχη της τιμής. Υπάρχει διαφορά κάτι να είναι ακριβό από το να είναι ακριβό αλλά να μη συνοδεύεται από την αντίστοιχη ποιότητα στις υπηρεσίες, τις αντίστοιχες ιδιωτικές αλλά και δημόσιες υποδομές. Να μην υπάρχει δηλαδή καλή σχέση ποιότητας και τιμής. Σε αυτή την περίπτωση, η αγορά θα τιμωρήσει τους προορισμούς. Πόσο μάλλον, όπως σωστά λέτε, όταν πλέον όλοι οι ανταγωνιστικοί προορισμοί είναι παρόντες. Οι ξένοι που επιλέγουν τη χώρα μας, έρχονται με πολύ υψηλές προσδοκίες και είναι λάθος να θεωρούμε πως η διάθεση για κατανάλωση θα είναι η ίδια με το 2022 που είχαν προηγηθεί 2 χρόνια εγκλεισμού αλλά και αποταμίευση. Απαιτείται μία ισορροπία μεταξύ σχέσης ποιότητας και τιμής και τοποθέτησης προορισμού. Όλοι στον τουρισμό συμφωνούμε, πως είναι ζητούμενη η βελτίωση των εσόδων του τουρισμού, χωρίς αύξηση των αφίξεων, πρέπει να προσέξουμε αυτό να μη μας καταστήσει μη ανταγωνιστικούς. Στην Ελλάδα, υπάρχουν όλων των ειδών τα προϊόντα που απευθύνονται σε μεγάλο εύρος καταναλωτικής δύναμης. Αυτό συνολικά είναι συγκριτικό πλεονέκτημα για τη χώρα, δεν πρέπει να το χάσουμε.
Εκτιμάτε πως η ελληνική τουριστική βιομηχανία απειλείται κι από αυτό που λέμε… Υπερτουρισμό; Αντέχουν οι υποδομές μας να δεχτούν τον ολοένα κι αυξημένο αριθμό επισκεπτών;
Οι υποδομές μαζί με τη διαχείριση των προορισμών είναι το πρώτο ζήτημα στη δημόσια συζήτηση για τον τουρισμό. Γνωρίζουμε, και από έρευνες σε τουρίστες, πως οι δημόσιες υποδομές υστερούν, με την εξαίρεση των αεροδρομίων. Όχι μόνο σε επίπεδο μεγάλων υποδομών, ύδρευση, αποχέτευση, διαχείριση σκουπιδιών, αλλά και σε επίπεδο μικρών ελαφριών κατασκευών, καθώς και σε επίπεδο παρεμβάσεων καλλωπισμού, αλλά και καθαριότητας. Για παράδειγμα, λείπουν σχεδόν παντού σκίαστρα στα λιμάνια, ώστε να μην περιμένει ο κόσμος στον ήλιο, οι πλατείες είναι κακοσυντηρημένες και γενικά οι προορισμοί, όχι αρκετά καθαροί. Αυτά που αναφέρω, προκύπτουν από έρευνες, δεν είναι απλά η γνώμη μου. Σε κάθε περίπτωση όμως, για την αύξηση των μεγεθών του τουρισμού, κυρίως πρέπει να στοχεύσουμε σε άμβλυνση της εποχικότητας (σήμερα το 60% των αφίξεων έρχεται στο τρίτο τρίμηνο) και σε καλύτερη γεωγραφική κατανομή (σήμερα το 90% των εσόδων έρχεται σε 5 περιφέρειες.
Ποιες είναι οι αγορές στόχοι της χώρας μας για τις επόμενες τουριστικές σεζόν; Εκτός από τις κλασικές αγορές (Αγγλία, Γερμανία κτλ), υπάρχουν και άλλες εναλλακτικές στοχεύσεις ή προσεγγίσεις;
Ναι υπάρχουν αναπτυσσόμενες αγορές, κατά τη γνώμη μου όμως, έχει σημασία να τοποθετηθούμε καλύτερα στις παραδοσιακές μας αγορές που είναι η Ευρώπη και Βόρειος Αμερική. Στην Ευρώπη ακόμα και στις αγορές με ισχυρή παρουσία, υπάρχει περιθώριο βελτίωσης και της διείσδυσης και των χαρακτηριστικών (οικονομική δύναμη, μορφωτικό επίπεδο) του κοινού που απευθυνόμαστε. Σε κάθε περίπτωση δεν πρέπει να ξεχνάμε πως οι προορισμοί πρέπει να διαφοροποιούν την εξάρτησή τους από αγορές, ώστε να μπορούν να προστατευτούν σε περίπτωση εκτάκτων συνθηκών στις αγορές.
Πώς βλέπετε τις τουριστικές προοπτικές της Βόρειας Ελλάδας; Υπάρχουν ιδιαιτερότητες που διαφοροποιούν το τουριστικό προϊόν στη Β. Ελλάδα σε σχέση με την υπόλοιπη χώρα;
Η Βόρεια Ελλάδα έχει πλούτο ανεκμετάλλευτων πόρων, που με την αντίστοιχη προσπάθεια μπορεί να μετατρέψει σε ανταγωνιστικό προϊόν με μεγάλο περιθώριο εξέλιξης. Έχει ταυτόχρονα και τον οδικό τουρισμό που διαχέεται ικανοποιητικά είναι όμως χαμηλής καταναλωτικής δύναμης κοινό, οπότε εκεί απαιτείται η εύρεση μίας ισορροπίας που θα ευνοεί και δεν θα εγκλωβίζει τις τοπικές οικονομίες και κοινωνίες.
Η Θεσσαλονίκη, με την παρένθεση της πανδημίας, διανύει τα τελευταία μια περίοδο αυξημένης επισκεψιμότητας. Πού πρέπει να δοθεί έμφαση για να ενισχυθεί περαιτέρω το τουριστικό προϊόν της περιοχής; Ποια είναι τα πλεονεκτήματα της Θεσσαλονίκης ως προορισμού, πού πρέπει να υπάρξει βελτίωση;
Η Θεσσαλονίκη θα μπορούσε να ήταν το ιδανικό city break στην Ελλάδα, λόγω μεγέθους, θαλάσσιου μετώπου, πολιτιστικού πλούτου και εγγύτητας με την υπόλοιπη Ευρώπη, άλλωστε μην ξεχνάμε πως μικρότερη πτήση συνεπάγεται και φθηνότερο εισιτήριο. Ο ιδιωτικός τομέας έχει δώσει την ψήφο εμπιστοσύνης του στις προοπτικές της πόλης, η Fraport και η Aegean έχουν επενδύσει μεγάλα ποσά, όπως και ξενοδοχειακές και άλλες επιχειρήσεις έχουν επενδύσει σε ανακαινίσεις υφιστάμενων και στη δημιουργία νέων υποδομών. Αυτό στο οποίο υπάρχει πολύ μεγάλο περιθώριο εξέλιξης είναι η δημιουργία εμπειριών. Η έλλειψη experience providers με online συνεπή παρουσία είναι μεγάλη, αλλά ταυτόχρονα μία επιχειρηματική ευκαιρία. Η ανακήρυξη της πόλης σε γαστρονομικό προορισμό της UNESCO είναι ένα εξαιρετικό νέο και μία μεγάλη επιτυχία, εκκρεμούν όμως όλα τα επόμενα βήματα που θα βάλουν την γαστρονομία ουσιαστικότερα και «οργανικότερα» μέσα στο προϊόν. Υπάρχουν σημαντικοί παίκτες στη Θεσσαλονίκη που γνωρίζουν τον τρόπο να γίνει αυτό και δεν πρέπει να καθυστερεί αυτό το βήμα, γιατί θα ωφελήσει πραγματικά την πόλη. Επίσης, στον πυλώνα του πολιτισμού, υπάρχει τεράστιος πλούτος που αναμένει το κατάλληλο αφήγημα για να μπορέσει να έλξει την προσοχή του δυνητικού τουρίστα και να αναβαθμίσει την εμπειρία του. Επίσης, υπάρχουν παίκτες του πολιτισμού που κάνουν πολύ μεγάλη προσπάθεια, είναι ώρα να έρθουν σε επικοινωνία με άλλους και να ενώσουν δυνάμεις. Ο ρόλος των ξενοδοχείων είναι πολύ σημαντικός στον εμπλουτισμό της εμπειρίας και απαιτείται καλύτερη διασύνδεση με όλες τις επιλογές που δίνει η πόλη. Όλα αυτά, χωρίς να έχουμε αναφερθεί στην προοπτική των εκθέσεων. Η Marketing Greece, αγαπά ιδιαίτερα τη Θεσσαλονίκη, έχει διαχρονικά επενδύσει πόρους σε αυτή, έχει συνεργαστεί με όλους, δημιούργησε και εξελίσσει τη Μεγάλη Συμμαχία για την Κεντρική Μακεδονία με συμμετοχή της τοπικής αυτοδιοίκησης, των οργανισμών προβολής και του ιδιωτικού τομέα και έχει σχεδιάσει σύντομα να ανακοινώσει επόμενα βήματα. Η Θεσσαλονίκη για εμάς είναι μία από τις μεγαλύτερες χαμένες ευκαιρίες της χώρας, σήμερα δείχνουν τα πράγματα σταδιακά να κινούνται προς καλύτερη κατεύθυνση, αλλά είναι ώρα για λιγότερα λόγια από όλους και περισσότερα έργα.
Το θέμα δημοσιεύτηκε στην ειδική έντυπη έκδοση της Voria για τον Τουρισμό. Δείτε εδώ.