Σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τις επιδιώξεις της κυβέρνησης και συγκεκριμένα των υπουργείων Ψηφιακής Πολιτικής και Μεταφορών προκαλούν οι μεθοδεύσεις αναφορικά με τη διακήρυξη του έργου για τον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό του ΟΑΣΘ, προϋπολογισμού 39 εκατ. ευρώ. Τα ερωτήματα αφορούν τόσο τα ασφυκτικά χρονικά περιθώρια διαβούλευσης αναφορικά με τους όρους της διακήρυξης, όσο και αυτό καθ’ αυτό το περιεχόμενό της το οποίο, σε ορισμένα σημεία του, θεωρείται ως καθαρά «φωτογραφικό».
Στις 18 Δεκεμβρίου το υπουργείο Ψηφιακής Πολιτικής έδωσε μέσω του Εθνικού Συστήματος Ηλεκτρονικών Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΣΗΔΗΣ) προς δημόσια διαβούλευση τη διακήρυξη του έργου «Ψηφιακός Μετασχηματισμός, Τηλεματική και Ενιαίο Αυτόματο Σύστημα Συλλογής Κομίστρου ΟΑΣΘ».
Διαβούλευση μέσα στις γιορτές
Η συγκεκριμένη διαδικασία διαβούλευσης ωστόσο θεωρείται εξόχως προσχηματική, αφού εξελίσσεται στη διάρκεια των εορτών, με καταληκτική ημερομηνία την Πρωτοχρονιά. Έτσι, οι ενδιαφερόμενοι έχουν στη διάθεσή τους μόλις οκτώ εργάσιμες ημέρες, εκ των οποίων μάλιστα, οι δύο είναι οι παραμονές Χριστουγέννων και Πρωτοχρονιάς.
Επιπλέον, ο κύριος του έργου, δηλαδή ο φορέας που καλείται να το υλοποιήσει είναι αυτή την περίοδο ακέφαλος, χωρίς διοίκηση. Πρόκειται για την «Κοινωνία της Πληροφορίας Α.Ε.», το διοικητικό συμβούλιο της οποίας στις αρχές Δεκεμβρίου υπέβαλε την παραίτησή του, κατόπιν απαίτησης του υπουργού Ψηφιακής Πολιτικής Νίκου Παππά, στην αρμοδιότητα του οποίου περιήλθε από τον Νοέμβριο η ΚτΠ Α.Ε. Το γεγονός ότι η διαβούλευση βγήκε στον αέρα ενώ η ΚτΠ Α.Ε. στερούταν διοίκησης δίνει τη δυνατότητα σε οποιονδήποτε να προσβάλει την όλη διαδικασία. Επιπλέον, προκαλεί απορία το γεγονός ότι το σχετικό διαγωνισμό υλοποιεί η ΚτΠ Α.Ε. και όχι ο Οργανισμός Συγκοινωνιακού Έργου Θεσσαλονίκης, όπως συνέβη με τον αντίστοιχο φορέα (ΟΑΣΑ) στην Αθήνα.
Συριανές προδιαγραφές
Όμως, πολλά είναι τα ερωτήματα τα οποία προκύπτουν από τους όρους της διακήρυξης, ορισμένοι εκ των οποίων κινούν καχυποψία.
1. Κατ’ αρχάς πολλές από τις τεχνικές προδιαγραφές, όπως για παράδειγμα αυτές του λογισμικού διαχείρισης στόλου οχημάτων και ενημέρωσης επιβατών του διαγωνισμού για τον ΟΑΣΘ, είναι ακριβώς ίδιες με αυτές ενός διαγωνισμού του δήμου Σύρου, με ημερομηνίας 28 Σεπτεμβρίου 2018. Όπως εύκολα μπορεί να διαπιστώσει κανείς συγκρίνοντας τις δύο διακηρύξεις, όλα τα σημεία που περιλαμβάνονται στον πίνακα συμμόρφωσης του διαγωνισμού της Σύρου περιλαμβάνονται αυτολεξεί και με την ίδια σειρά εμφάνισης στον Πίνακα συμμόρφωσης του διαγωνισμού του ΟΑΣΘ. Παρότι ο ένας διαγωνισμός αφορούσε στόλο με μόλις τέσσερα οχήματα και ο άλλος, αυτός για τον ΟΑΣΘ, στόλο με περισσότερα από 600 οχήματα.
2. Πολλές από τις προδιαγραφές της διακήρυξης οι οποίες αφορούν τα συστήματα ενημέρωσης των επιβατών αλλά και του ίδιου του Οργανισμού, είναι κατώτερες από τις αντίστοιχες οι οποίες λειτουργούν ήδη στον ΟΑΣΑ, αλλά ακόμη και στον σημερινό ΟΑΣΘ.
3. Υπάρχουν σημαντικές παραλείψεις στις τεχνικές και λειτουργικές προδιαγραφές του τηλεματικού εξοπλισμού εντός του οχήματος.
Πωλητές εισιτηρίων οι οδηγοί
4. Ο διαγωνισμός προβλέπει ο επιβάτης να μπορεί να προμηθευτεί εισιτήριο εντός του οχήματος τόσο από αυτόματο πωλητή όσο και από τον οδηγό, μετά την εγκατάσταση του κατάλληλου εξοπλισμού. Το ερώτημα είναι «πόσο λογικό και αναγκαίο είναι να υπάρχουν δύο τρόποι αγοράς εισιτηρίου εντός του οχήματος ενώ θα υπάρχει διαθέσιμη και mobile εφαρμογή για την αγορά εισιτηρίου από τον επιβάτη;».
Σύμφωνα με πληροφορίες, η δυνατότητα έκδοσης εισιτηρίου και από τον οδηγό έχει προκαλέσει δυσφορία στις τάξεις των οδηγών του ΟΑΣΘ οι οποίοι επισημαίνουν ότι κάτι τέτοιο θα προκαλέσει τεράστια προβλήματα και μεγάλες καθυστερήσεις στην υλοποίηση των δρομολογίων.
Επίσης, ο διαγωνισμός προβλέπει πως ο επιβάτης θα μπορεί να αγοράζει εισιτήριο από τον αυτόματο πωλητή εντός του οχήματος με χρήση κερμάτων ή πιστωτικής/χρεωστικής κάρτας. Δεν προβλέπει τη δυνατότητα αγοράς εισιτηρίου και με χαρτονομίσματα (τουλάχιστον των 5 ή 10 ευρώ). Σε αυτήν την περίπτωση οι επιβάτες θα μπορούν να πηγαίνουν με τα χαρτονομίσματα στους οδηγούς για να αγοράζουν εισιτήριο, γεγονός που θα προκαλέσει συνωστισμούς και σημαντικές δυσλειτουργίες.
Προδιαγραφές που αποκλείουν εταιρείες
Στη διακήρυξη και ειδικότερα στο κεφάλαιο «τεχνική εμπειρία», τίθενται απαιτήσεις για τους υποψήφιους αναδόχους οι οποίες περιορίζουν δραστικά τη δυνατότητα συμμετοχής στο διαγωνισμό εταιρειών οι οποίες έχουν σημαντική εμπειρία σε τέτοιου είδους έργα, αφού οι προϋποθέσεις συμμετοχής αποκλείουν όλες τις ελληνικές εταιρίες με παράλογα αιτήματα και όχι με το πνεύμα προσέλκυσης ανταγωνισμού. Για παράδειγμα, ζητείται οι συμμετέχουσες εταιρείες να έχουν υλοποιήσει την τελευταία τριετία τέσσερα έργα (δύο έργα διαχείρισης στόλου οχημάτων και ενημέρωσης επιβατών και δύο έργα διαχείρισης έξυπνων καρτών για αστική συγκοινωνία) σε 500 λεωφορεία αστικής συγκοινωνίας. Ωστόσο, δεδομένου ότι τέτοια έργα, που να αφορούν τόσο μεγάλους στόλους δεν έχουν υλοποιηθεί την τελευταία τριετία στην Ελλάδα, προκαλούνται ερωτήματα σχετικά με τους λόγους για τους οποίους ετέθη η συγκεκριμένη προδιαγραφή.
Επίσης, ζητείται οι συμμετέχοντες να έχουν υλοποιήσει την τελευταία τριετία τουλάχιστον ένα έργο το οποίο να περιλαμβάνει «λογισμικό προγραμματισμού και βελτιστοποίησης δρομολογίων και υπηρεσιών» σε τουλάχιστον 500 λεωφορεία αστικής συγκοινωνίας. Άραγε, πόσα έργα με αυτό το αντικείμενο έχουν ολοκληρωθεί σε τόσους μεγάλους στόλους την τελευταία τριετία;
Πέραν αυτών, στη διακήρυξη υπάρχουν αρκετές πλεονάζουσες απαιτήσεις σχετικά με την προμήθεια του εξοπλισμού οι οποίες περιορίζουν ακόμη περισσότερο τον ανταγωνισμό. Για παράδειγμα, περιγράφονται με μεγάλες λεπτομέρειες οι προδιαγραφές μηχανημάτων και εξαρτημάτων όπως το μέγεθος της οθόνης οδηγού (ως και σε χιλιοστά), το υλικό κατασκευής των μηχανημάτων έκδοσης εισιτηρίων κ.λπ.