Ήταν γύρω στη 1.30 μετά τα μεσάνυχτα του περασμένου Σαββάτου, στα Αιγαιοπελαγίτικα στο Ποσείδι της Χαλκιδικής, όταν πολίτες αντίκρισαν ένα παράξενο θέαμα: Δεκάδες μικροσκοπικά χελωνάκια καρέτα καρέτα, που λοξοδρόμησαν από την παραλία και διέσχισαν τον ασφάλτινο δρόμο της περιοχής, είχαν κάνει… έφοδο σε μια αυλή σπιτιού, που βρισκόταν σε απόσταση περίπου 10 μέτρων από τη θάλασσα.
«Ήταν κοντά στα 100 μικρά χελωνάκια. Πήραμε λεκάνες, τα βάλαμε μέσα και τα πήγαμε ξανά στην παραλία» λέει στη Voria.gr ο Χρυσάφης Δασκαλάκης, μόνιμος κάτοικος της περιοχής που συνέβαλε εκείνη τη νύχτα στη διάσωση των νεοσσών του απειλούμενου είδους. Ο ίδιος είχε βρεθεί αντιμέτωπος με ένα αντίστοιχο περιστατικό πριν από δύο χρόνια, όταν δεκάδες μικρά χελωνάκια είχαν βρεθεί πατημένα από αμάξια στον δρόμο της περιοχής. «Ήταν φριχτό το θέαμα. Δεν άντεχε να τα βλέπει η ψυχή σου» σχολιάζει. Η αποτρόπαια αυτή εικόνα ευαισθητοποίησε τον κ. Δασκαλάκη, κινητοποιώντας τον να μάθει πληροφορίες γύρω από τις θαλάσσιες χελώνες και τον τρόπο με τον οποίον θα μπορούσε να τα βοηθήσει σε μία ενδεχόμενη νέα περίσταση. Όπως και έγινε. Τη δεύτερη φορά που αντίκρισε ξανά το πλήθος των μικροσκοπικών χελώνων ήξερε πώς να διαχειριστεί την κατάσταση.
«Οι θαλάσσιες χελώνες προσανατολίζονται με το φως. Επειδή εκείνη τη μέρα δεν είχε φεγγάρι, αυτά είδαν τα φώτα από τις λάμπες και κατευθύνθηκαν προς τον δρόμο, φτάνοντας στην αυλή του σπιτιού. Ευτυχώς δεν είχε κίνηση και βρήκαμε μόλις τέσσερα-πέντε πατημένα χελωνάκια» λέει στη Voria.gr και συνεχίζει: «Τα βάλαμε μέσα σε λεκάνες χωρίς νερό. Τα πήγαμε στην παραλία, ανοίξαμε ένα πρόχειρο δρομάκι στην άμμο και με τη χρήση φακού τα κατευθύναμε προς τη θάλασσα. Έτσι άρχισαν και αυτά να κινούνται προς το νερό, όπου τα έπαιρνε το κύμα». Στη συνέχεια ο κ. Δασκαλάκης επικοινώνησε με τον Σύλλογο για την Προστασία της Θαλάσσιας Χελώνας «ΑΡΧΕΛΩΝ», προκειμένου να καταγραφεί η ωοτοκία στην ακτή των Αιγαιοπελαγίτικων.
Δείτε βίντεο από την απελευθέρωση των μικρών χελώνων στην παραλία:
Η σποραδική ωοτοκία και η παρουσία της καρέτα καρέτα στη Βόρεια Ελλάδα
Στην Ελλάδα συναντώνται δύο είδη θαλάσσιας χελώνας, η καρέτα καρέτα και η πράσινη χελώνα, οι φωλιές των οποίων εντοπίζονται ως επί το πλείστον στο Ιόνιο Πέλαγος (κατά βάση σε Ζάκυνθο και Κυπαρισσιακό Κόλπο) και στο Αιγαίο, με συνηθέστερη περίπτωση τις ακτές της Κρήτης. Χαρακτηριστικό του μακρόβιου είδους είναι η φιλοπατρία, αφού συνηθίζουν να επιστρέφουν στο μέρος όπου γεννήθηκαν για να αφήσουν τα αβγά τους - μία διαδικασία που μπορεί να πάρει από 20 έως 30 χρόνια, καθιστώντας επιτακτική τη μακροχρόνια μελέτη για τη συμπεριφορά και τη φωλεοποίηση των θαλάσσιων χελώνων.
Ωστόσο παρατηρείται και το φαινόμενο της σποραδικής ωοτοκίας, κατά το οποίο η θαλάσσια χελώνα θα βγει σε μία ακτή που δεν έχει καταγραφεί προηγουμένως για να κάνει τη φωλιά της. Σε αυτές τις περιπτώσεις, μάλιστα, η χελώνα τείνει να επιστρέφει μετά από δύο με τέσσερα χρόνια στην ίδια παραλία για να αφήσει και πάλι τα αβγά της. «Οι καρέτα καρέτα είναι άκρως μεταναστευτικό είδος και το γεγονός ότι η χώρα μας έχει τεράστια ακτογραμμή ευνοεί το φαινόμενο της σποραδικής ωοτοκίας» λέει στη Voria.gr η συντονίστρια Nομικών και Θεσμικών θεμάτων του «ΑΡΧΕΛΩΝ», Παναγιώτα Θεοδώρου.
Η ίδια εξηγεί πως οι λόγοι του φαινομένου ποικίλλουν, ωστόσο σίγουρα η κλιματική αλλαγή και η άνοδος της θερμοκρασίας της θάλασσας συμβάλλει στην έλευση του είδους σε βορειότερα νερά. Σε κάθε περίπτωση, η παρουσία της θαλάσσιας χελώνας καταδεικνύει και την ποιότητα του θαλάσσιου οικοσυστήματος. «Η εμφάνιση μίας θαλάσσιας χελώνας είναι δείκτης για καλή ποιότητα υδάτων. Είναι από τους σημαντικότερους θηρευτές, που τρώνε ακόμη και τις τσούχτρες, βοηθώντας στο να έχουμε υγιή θαλάσσια οικοσυστήματα. Επιπλέον, το ότι η χελώνα επέλεξε μία συγκεκριμένη παραλία σημαίνει ότι έχουμε καλή ποιότητα της σύστασης της άμμου» σημειώνει η κ. Θεοδώρου.
Σε πρόσφατο επιστημονικό άρθρο για τη φωλεοποίηση των θαλάσσιων χελώνων στις ελληνικές ακτές του Αιγαίου τα τελευταία 40 χρόνια, ο «ΑΡΧΕΛΩΝ», με τη βοήθεια ευαισθητοποιημένων πολιτών, έχει καταφέρει να καταγράψει φωλιές της καρέτα καρέτα και στη Βόρεια Ελλάδα, από τη Μαγνησία και τη Λήμνο μέχρι τη Χαλκιδική και τη Σαμοθράκη. Η ωοτοκία στο βόρειο τμήμα της χώρας δεν είναι σύνηθες φαινόμενο, ωστόσο η παρουσία του είδους τεκμηριώνεται και από τον εντοπισμό τραυματισμένων ή νεκρών χελώνων στις βόρειες ακτές, με τη συνδρομή και του Λιμενικού Σώματος.
Η «Επιστήμη των Πολιτών» αρωγός στη μελέτη του είδους
Ένα από τα μέτρα που πρέπει να λάβει όποιος εντοπίσει αποπροσανατολισμένα θαλάσσια χελωνάκια είναι να τα αφήσει ξανά στην άμμο και όχι στο νερό. «Το ταξίδι που κάνουν τα χελωνάκια από τη φωλιά στη θάλασσα πρέπει να το κάνουν μόνα τους» τονίζει η κ. Θεοδώρου και εξηγεί: «Είναι ο τρόπος με τον οποίο ενεργοποιείται το φυσικό gps τους. Ο εγκέφαλός τους είναι εναρμονισμένος με τα μαγνητικά πεδία της γης, με αποτέλεσμα αυτό το ταξίδι να συμβάλει στην ενεργοποίηση και την ανάπτυξη της φυσικής διαδικασίας του προσανατολισμού τους».
Με δεδομένο το γεγονός ότι η παρουσία του Συλλόγου σε όλη την ακτογραμμή της χώρας είναι ανέφικτη, ο «ΑΡΧΕΛΩΝ» συνεργάζεται με ευαισθητοποιημένους πολίτες που επικοινωνούν με την οργάνωση όταν εντοπίσουν μία φωλιά ή μία θαλάσσια χελώνα (δείτε εδώ πώς μπορείτε να επικοινωνήσετε με την οργάνωση σε αντίστοιχη περίπτωση). Τα μέλη του Συλλόγου παρέχουν κατευθυντήριες οδηγίες για τα μέτρα προστασίας που πρέπει να ληφθούν, ενώ καθοριστική είναι και η ηλεκτρονική Φόρμα Καταγραφής Σποραδικής Φωλιάς, όπου οι πολίτες μπορούν να δίνουν ακριβείς συντεταγμένες για το σημείο όπου γέννησε μία θαλάσσια χελώνα. «Η συνδρομή των πολιτών μάς βοηθάει σημαντικά στον εντοπισμό νέων σημείων ωοτοκίας και πιθανόν θα μας δείξουν προσαρμογές του είδους όσον αφορά την κλιματική αλλαγή στη Μεσόγειο» αναφέρει η οργάνωση, υπογραμμίζοντας τη συμβολή τής αποκαλούμενης «Επιστήμης των Πολιτών».
Πίσω στο Ποσείδι, ο κ. Δασκαλάκης αγωνιά για την προστασία της φωλιάς που εντόπισε στην παραλία. «Ζήτησα να μας στείλουν κάποιον ειδικό για να μας δείξει πώς μπορούμε να εντοπίζουμε φωλιές και να τις προστατεύουμε» λέει στη Voria.gr και κλείνοντας σημειώνει: «Ξέρετε, εγώ είμαι πρόεδρος Κυνηγετικού Συλλόγου. Και αυτό θα πρέπει να είναι ένα μήνυμα και προς τους κυνηγούς. Σεβόμαστε τα ζώα, σεβόμαστε τη φύση. Και είναι χρέος μας να μάθουμε και να τη διαχειριζόμαστε».