«Δυστυχώς βλάβη σε κομβική γεώτρηση της Νικήτης, στερεί απ' το χωριό σημαντική ποσότητα νερού. Παρακαλείστε κάτοικοι και επαγγελματίες να μην κάνετε αλόγιστη χρήση του νερού, στερώντας από συμπολίτες μας αυτό το αγαθό». Αυτό το μήνυμα του δήμου Σιθωνίας, σχετικά με μία ακόμη διακοπή νερού σε περιοχή του νομού Χαλκιδικής και συγκεκριμένα στην πυκνοκατοικημένη αυτό το διάστημα Νικήτη, η οποία βουλιάζει από ντόπιους και τουρίστες, δείχνει ανάγλυφα τι αντιμετωπίζουν. Θα μπορούσε να πει κανείς πως πρόκειται για ένα έκτακτο περιστατικό, όμως ο χαρακτήρας του έκτακτου σε τέτοιες περιπτώσεις έχει πια εξαφανιστεί καθώς οι πολύωρες διακοπές νερού είναι σχεδόν καθημερινές.
Για αρκετές ημέρες, κυρίως τον Ιούλιο οι καταγγελίες στα γραφεία της Voria.gr από κατοίκους της Χαλκιδικής για πολυήμερες διακοπές νερού, έπεφταν βροχή. Ο κύριος όγκος των τηλεφωνημάτων αφορούσαν τον δήμο Κασσάνδρας, ενώ κάποιες φορές υπήρχαν παράπονα από κατοίκους και παραθεριστές στους δήμους Νέας Προποντίδας και Σιθωνίας.
Δήμαρχοι και αρμόδιοι αντιδήμαρχοι προσπαθούν, σε κάθε τέτοιο γεγονός, να κατευνάσουν τα πνεύματα και να επιλύσουν τα χρόνια προβλήματα που έφτασαν τον κόμπο στο χτένι, την ώρα που η αγανάκτηση των κατοίκων είναι μεγάλη αφού η υπομονή τους έχει πλέον εξαντληθεί.
Η Χαλκιδική για δεύτερο συνεχόμενο καλοκαίρι φαίνεται ότι βιώνει κρίση λειψυδρίας, που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί δίχως επαρκείς υποδομές, οι οποίες απουσιάζουν αφού η δημιουργία τους σκοντάφτει στις κρατικές χρηματοδοτήσεις. Κι αυτό γιατί οι πόροι των ήδη υποχρηματοδοτημένων δήμων, αλλά και της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας δεν φτάνουν ούτε καν για τη συντήρηση των υφιστάμενων δικτύων ύδρευσης και άρδευσης, πόσο μάλλον για νέα. Επιπλέον, βασικά έργα όπως η δημιουργία φραγμάτων, η αντικατάσταση των παλιών σωληνώσεων και οι μονάδες αφαλάτωσης είναι μόνο κάποια αυτά που μπαινοβγαίνουν εδώ και πολλά χρόνια στα συρτάρια των υπουργείων, με την κατάσταση στη Χαλκιδική να γίνεται ολοένα και χειρότερη. Χαρακτηριστικό, μάλιστα, είναι το γεγονός ότι υπάρχει ολοκληρωμένη μελέτη για την κατασκευή φράγματος, η οποία βρίσκεται στο συρτάρι των αρμόδιων υπουργείων από το... 2010!
Το ζήτημα απασχολεί έντονα τους τοπικούς παράγοντες, αλλά οι διαβουλεύσεις με την κεντρική διοίκηση δεν φαίνεται να πιάνουν τόπο. Οι εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης και των φορέων του νομού Χαλκιδικής μιλούν περίπου μια φορά τον μήνα με κυβερνητικούς παράγοντες, συνήθως με τηλεδιασκέψεις, αφού το φετινό καλοκαίρι δεν πραγματοποιήθηκε κάποια επίσημη επίσκεψη στη Χαλκιδική από υψηλά ιστάμενα στελέχη του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών. Μάλιστα, μια από τις τελευταίες τηλεδιασκέψεις μεταξύ του υφυπουργού παρά τω Πρωθυπουργώ Θανάση Κοντογεώργη και τη συμμετοχή αρμόδιων υπουργών, με φορείς του νομού για την αντιμετώπιση του προβλήματος της λειψυδρίας, αναβλήθηκε και μέχρι στιγμής δεν έχει επαναπρογραμματιστεί.
Ο δήμαρχος Νέας Προποντίδας, Μανώλης Καρράς, λέει στη Voria.gr πως τα πολυσύχναστα δημοτικά διαμερίσματα βρίσκονται μονίμως σε οριακή κατάσταση. «Είμαστε στο κόκκινο. Δεν έχουμε μέχρι στιγμής τουλάχιστον αντιμετωπίσει κάποιο σοβαρό πρόβλημα διότι μέρα-νύχτα, εγώ, οι αρμόδιοι αντιδήμαρχοι, οι πρόεδροι κοινοτήτων και οι υπηρεσίες ασχολούμαστε με τη λειψυδρία», αναφέρει, προσθέτοντας πως αν άφηναν το ζήτημα στην τύχη του, τότε το πρόβλημα θα είχε διογκωθεί.
Εκείνο που χρειάζεται (και) ο δήμος Νέας Προποντίδας, είναι σοβαρά έργα υποδομής για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας. «Έχουμε πλάνο, έχουμε καταθέσει τις προτάσεις μας, αλλά δεν μας δίνει χρήματα το κράτος», λέει ο δήμαρχος.
«Έχουμε δημοπρατημένα έργα αφαλάτωσης που αν πάρουμε τα χρήματα τα οποία ζητάμε, τότε μπορούμε να δίνουμε 2.000 κυβικά μέτρα νερού την ημέρα στα Νέα Μουδανιά», αναφέρει επιπλέον και προσθέτει λέει με παράπονο πως το περιβόητο φράγμα του ποταμού Χαβρία «κόλλησε και δεν υπάρχει καν δημοπράτηση, όπως έχει γίνει και με άλλα έργα υποδομών». Το φράγμα Χαβρία καθίσταται επιτακτικό όσο τίποτε άλλο, καθώς τα χιλιοστά νερού που πέφτουν στη Χαλκιδική δεν έχουν καμία σχέση με αυτό που συνέβαινε πριν από 30 χρόνια.
«Αισθανόμαστε πως με όσα συμβαίνουν γύρω μας, εμείς, είμαστε σε καλό δρόμο» λέει στη Voria.gr ο δήμαρχος Σιθωνίας, Γιάννης Μαλλίνης. Η δημοτική αρχή του δεύτερου ποδιού της Χαλκιδικής που γίνεται δέκτης όλων των παραπόνων των παραθεριστών αναφέρει πως η λέξη-κλειδί είναι «υποδομές». Οι υποδομές αποτελούν τη μεγάλη πληγή και του συγκεκριμένου δήμου, ενώ επιπλέον προβλήματα ήρθαν στο προσκήνιο το τελευταίο διάστημα μετά την αποκάλυψη του σκανδάλου με τις μίζες στην Πολεοδομία, εξαιτίας του οποίου παρέλυσαν οι τεχνικές υπηρεσίες. «Δεν μπορούμε να σηκώσουμε τα χέρια μας ψηλά. Δουλεύουμε αθόρυβα και προσπαθούμε, παρότι τα σκάνδαλα 20 ετών μας βαραίνουν», τονίζει σχετικά ο κ. Μαλλίνης ενώ σχετικά με τα έργα ύδρευσης και άρδευσης λέει πως «μέχρι τον Σεπτέμβριο θα ξεκινήσει το -από λάθος χειρισμούς, σταματημένο- έργο ύδρευσης, το οποίο προβλέπει αντικατάσταση σωλήνων, συντήρηση αλλά και επέκταση των υφιστάμενων δικτύων».
Παράλληλα, σύμφωνα με τον δήμαρχο, στη Σιθωνία τρέχουν μελέτες για έργα αντιμετώπισης της λειψυδρίας, τα οποία όμως χρειάζονται χρηματοδότηση. «Περιμένουμε τις εξαγγελίες του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ και τις προσκλήσεις έργων που θα ανακοινώσει προκειμένου να υποβάλλουμε αιτήσεις», λέει ο κ. Μαλλίνης ο οποίος, όπως έχει πει και στο παρελθόν, θεωρεί αδικία το γεγονός ότι «χρηματοδοτούμαστε ανάλογα με τον μόνιμο πληθυσμό μας που είναι 12.000 κάτοικοι, ενώ το καλοκαίρι, μόνο στη Σιθωνία, έχουμε 300.000-400.000 τουρίστες και οι ανάγκες αυξάνονται κατακόρυφα».
Μεγαλύτερα κωλύματα από τα προβλεπόμενα, ωστόσο, φαίνεται ότι αντιμετωπίζει ο δήμος Κασσάνδρας. Παρότι η ορεινή έκταση του νομού δεν χαρακτηρίζεται από λειψυδρία, εντούτοις τα προβλήματα είναι πολλά και οι καταγγελίες των κατοίκων για διακοπές νερού δεν έχουν τελειωμό.
«Τα δίκτυα και εκεί είναι απαρχαιωμένα, δεν υπάρχουν εφεδρικές γεννήτριες για όσες καούν και φυσικά η υπερκατανάλωση του νερού, επιτείνει το πρόβλημα», λέει σχετικά στη Voria.gr η αντιπεριφερειάρχης Χαλκιδικής, Κατερίνα Ζωγράφου. «Μέσα στις προτάσεις μας, ως Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, είναι μεταξύ άλλων οι ξενοδοχειακές μονάδες να χρησιμοποιούν για κάποιες ανάγκες τους και θαλασσινό νερό και γενικότερα να μπουν μέτρα στην κατανάλωση. Επίσης, είναι πολύ σημαντικό σε όλους τους δήμους να συντηρηθούν σωστά τα υφιστάμενα δίκτυα», προσθέτει σχετικά.
Οι υποδομές που λείπουν
Η κρατική αρωγή αποτελεί κλειδί για την επίλυση των ζητημάτων, σύμφωνα με την κ. Ζωγράφου, για την οποία το πιο σοβαρό πρόβλημα είναι η λειψυδρία. Όπως αναφέρει, «οι πόροι που διαθέτει η τοπική αυτοδιοίκηση είναι λίγοι και ανάλογοι του μόνιμου πληθυσμού των δήμων, κοινώς ελάχιστοι μπροστά στις ανάγκες που έχει κάθε περιοχή. Άρα οι δήμοι θα πρέπει να ενισχυθούν καθώς η ύδρευση και η άρδευση είναι δικές τους αρμοδιότητες και η στρέβλωση της χρηματοδότησης θα πρέπει να εξομαλυνθεί», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με την κ.Ζωγράφου, η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας βοηθά και συνδράμει όσο μπορεί τους δήμους, ωστόσο η βοήθεια αυτή αποδεικνύεται μικρή όταν συγκρίνεται με τις πραγματικές ανάγκες του νομού. «Χρηματοδοτήσαμε γεωτρήσεις και αντιπλημμυρικά έργα στους δήμους Νέας Προποντίδας και Σιθωνίας. Παράλληλα, στη Σιθωνία εκπονούμε μεγάλη μελέτη αντιπλημμυρικών έργων, πράγμα που κάνουμε και στον δήμο Κασσάνδρας ενώ την ίδια ώρα συνδράμουμε τους δήμους τώρα που βρίσκεται σε εξέλιξη το πρόγραμμα εγγειοβελτιωτικών έργων και θα καταθέσουμε εμείς πρόταση για τη βελτίωση και τον εκσυγχρονισμό των αρδευτικών δικτύων σε δήμου Νέας Προποντίδας και Πολυγύρου. Επίσης, έχουμε κάνει προτάσεις για έργα ορεινής υδρονομίας, παρότι δεν είναι στην αρμοδιότητά μας, αλλά σε εκείνη του υπουργείου Περιβάλλοντος και του Δασαρχείου. Γενικότερα, συνδράμουμε όπως μπορούμε αλλά πολλές φορές οι μελέτες βρίσκονται στα υπουργεία και χρειάζονται επικαιροποίηση. Παρόλα αυτά δεν κουραζόμαστε να διεκδικούμε και θεωρώ ότι με επιμονή και επιχειρήματα θα τα καταφέρουμε», προσθέτει.
Όπως λέει υπάρχουν κάποια έργα υποδομών που επιβάλλεται να γίνουν στη Χαλκιδική και μάλιστα, κάποια από αυτά συζητώνται για χρόνια, αλλά οι προσπάθειες για την εκκίνησή τους έχουν αποβεί άκαρπες.
Ένα από αυτά είναι το φράγμα του Χαβρία το οποίο κατά την κ. Ζωγράφου, αποτελεί «το πρώτο και βασικότερο έργο που πρέπει να γίνει στην περιοχή για να αντιμετωπιστεί η λειψυδρία». Τα φράγματα αποτελούν βασικά έργα υποδομών καθώς με τους ταμιευτήρες τους μεταφέρουν νερό μέσω αγωγών στα διυλιστήρια για ύρδευση και άρδευση. Το φράγμα του ποταμού Χαβρία είναι το βασικό έργο Σύμπραξη Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) που βρίσκεται στα συρτάρια και αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα υποχρηματοδότησης για τον νομό Χαλκιδικής, αφού παρότι φαίνεται ότι θα ανακούφιζε τουλάχιστον το 1/3 των περιοχών του νομού έχει κολλήσει και δεν υπάρχει καν η υποψία να ξεκινήσει στο άμεσο μέλλον, καθώς ο διαγωνισμός για την αναδοχή του έχει μετατεθεί τουλάχιστον 4 φορές.
Σύμφωνα με την οριστική μελέτη του έργου, το φράγμα θα κατασκευαστεί 3 χλμ ΒΑ του οικισμού της Ορμύλιας και θα τροφοδοτεί με νερό μια περιοχή 274 χλμ και ένα αρδευτικό δίκτυο συνολικής έκτασης 26.300 στρ. Με την κατασκευή του φράγματος υπολογίζεται πως θα διατίθενται από τον ταμιευτήρα περίπου 13,2 εκατ. μ3 τον χρόνο, ποσότητα αρκετά μεγάλη για να καλύψεις τις ανάγκες ύδρευσης και άρδευσης. Το έργο έχει κριθεί ασύμφορο, καθώς τα 110 εκατ. ευρώ με τα οποία κοστολογήθηκε αρχικά έφτασαν στα 170 εκατ., μια που μεσολάβησαν μεγάλες ανατιμήσεις στα κατασκευαστικά κόστη. Πηγές από την κυβέρνηση αναφέρουν στη Voria.gr ότι αναζητείται χρηματοδότηση για το έργο, ενώ η κ. Ζωγράφου λέει πως εκείνο που εκκρεμεί τώρα, είναι να επικαιροποιηθούν ξανά οι μελέτες του έργου και να βρεθούν τα υπόλοιπα χρήματα ώστε το φράγμα του Χαβρία να δημοπρατηθεί και πάλι, χαρακτηρίζοντάς το, ως το «νούμερο ένα έργο ανάγκης».
Παράλληλα, υπάρχει και το φράγμα του ποταμού Ολύνθου, ένα επίσης μεγάλο έργο, το οποίο προβλέπεται να συνδεθεί με εκείνο του Χαβρία έχοντας ως στόχο την καλύτερη δυνατή διαχείριση των υδάτων. Για το συγκεκριμένο έργο η κ. Ζωγράφου αναφέρει πως «εδώ και δύο χρόνια έχω ζητήσει και ξαναζητώ εγγράφως τη μελέτη διαχείρισης του έργου, αλλά δεν υπάρχει καμία εξέλιξη σε αυτό».
Αυτά δεν είναι τα μοναδικά φράγματα τα οποία θα βοηθούσαν σημαντικά τους δήμους της Χαλκιδικής να αντιμετωπίσουν τη λειψυδρία. «Έχουμε εστιάσει στην επικαιροποίηση των περιβαλλοντικών όρων του φράγματος του ποταμού Πετρένια», λέει σχετικά η αντιπεριφερειάρχης Χαλκιδικής, καθώς όπως αναφέρει «το 2010 το τότε υπουργείο Περιβάλλοντος εκπόνησε τη μελέτη η οποία έχει διάρκεια 12 έτη, δηλαδή έχει λήξει εδώ και 3 χρόνια. Ωστόσο, εφόσον υπάρχει ώριμη μελέτη ζητούμε επικαιροποίησή της καθώς θα είναι πιο απλή η διαδικασία στη συνέχεια να επικαιροποιηθούν οι περιβαλλοντικοί όροι και το φράγμα του Πετρένια να ενταχθεί σε πρόγραμμα χρηματοδότησης».
Η γραφειοκρατία και το δυσκίνητο ελληνικό δημόσιο αφήνουν για άλλο ένα καλοκαίρι τη Χαλκιδική των εκατοντάδων χιλιάδων τουριστών στο έλεός της. Πάντα, την τελευταία στιγμή γίνονται παρεμβάσεις για να αντιμετωπιστεί κάποιο πρόβλημα, ενώ αργούν σημαντικά τα μεγάλα έργα υποδομών που θα λύσουν ουσιαστικά τα προβλήματα.
Ενδεικτικό αυτού είναι το γεγονός πως μόλις προχθές, Τρίτη 12 Αυγούστου, δόθηκε στην κυκλοφορία η προσωρινή γέφυρα τύπου Bailey, η οποία αντικαθιστά εκείνη που καταστράφηκε από την κακοκαιρία Bora, τον περασμένο Δεκέμβριο. Η καθίζηση της γέφυρας είχε αποκόψει την επαρχιακή οδό Νικήτης - Σάρτης και πολλοί παραθεριστές, ντόπιοι και τουρίστες, αλλά και μόνιμοι κάτοικοι ταλαιπωρήθηκαν όλο το αυτό το διάστημα. Το έργο υλοποιήθηκε υπό την επίβλεψη του ΓΕΕΘΑ και έρχεται να αποσυμφορήσει την κίνηση, που μέχρι τώρα διερχόταν αναγκαστικά μέσα από τον οικισμό της Τορώνης, προκαλώντας καθυστερήσεις και αυξημένο κίνδυνο ατυχημάτων.