Την εκτίμηση ότι η Ελλάδα θα πρέπει να ενισχύσει τη διαπραγματευτική της μετοχή στα ενεργειακά για το μείζον ζήτημα της εθνικής ασφάλειας εξέφρασε ο καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, σύμβουλος του πρωθυπουργού, Σωτήρης Σέρμπος, στην ημερίδα της Voria.gr με τίτλο «Η σημασία των ενεργειακών εξελίξεων για τη Βόρεια Ελλάδα: Προμήθεια, Υποδομές, Δίκτυα».
Ο κ. Σέρμπος αναφέρθηκε στις αδυναμίες της Ευρώπης σε ό,τι αφορά την ενεργειακή αυτονομία, την οποία επιχείρησε να λύσει με τον κάθετο άξονα το 2014, στην πρώτη κρίση της Ουκρανίας, όταν αποφάσισε να μεταβάλει το ενεργειακό μείγμα της ενεργειακής πολιτικής, ξεκινώντας από την ενεργειακή ασφάλεια. «Τελικά δεν κατάφερε τίποτα, προχωρώντας στη λογική της μικρότερης εξάρτησης από τη Ρωσία. Το αποτέλεσμα ήταν ότι όχι μόνο διατηρήσαμε την εξάρτηση, αλλά αποφασίσαμε ότι ήταν καλό να τη μεγαλώσουμε. Ενώ σωστά είχε μπει σχεδιασμός για τον κάθετο άξονα και τον ρόλο που θα μπορούσε να διαδραματίσει η Ελλάδα, δεν εξετάσαμε ότι όλοι αυτοί οι διάδρομοι θα πρέπει να είναι ανταγωνιστικοί. Άρα για όσο διάστημα σε αυτά τα ποσοστά εξάρτησης υπήρχε το ρωσικό αέριο, που ήταν άφθονο και φθηνό, και με χώρες όπως η Γερμανία που δεν ήθελε να αλλάξει το μοντέλο, δεν προχώρησε τίποτα», ανέφερε και πρόσθεσε ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία πλέον «λειτουργεί ως ένας γεωπολιτικός επιταχυντής».
Ο καθηγητής του ΔΠΘ επισήμανε ότι η Ελλάδα ξαναμπήκε στον χάρτη με την Αλεξανδρούπολη, η οποία, όπως είπε, προέκυψε από μια καραμπόλα γεωγραφική, «γιατί αν ενδεχομένως η Τουρκία δεν είχε πατήσει κάποιες κόκκινες γεωπολιτικές γραμμές με την αμερικανική οπτική, πιθανόν και οι ίδιοι οι Αμερικανοί να μην ξέρανε που πέφτει στον χάρτη». «Είναι σημαντικό, γιατί η Αλεξανδρούπολη είχε μια λογική να είναι ένας κόμβος πολλαπλών χρήσεων, πέρα από τις μεταφορές και τις μετασταθμεύσεις στρατιωτικού υλικού με το βλέμμα στραμμένο στο ουκρανικό, γιατί αργά ή γρήγορα θα τελειώσει σε κάποια φάση ο πόλεμος. Πέρα από το ότι μπορεί να υπάρχει ένα τόξο που να υπάρχει τέτοια μεταφορά δυνάμεων από τη Μέση Ανατολή ως την Ανατολική Ευρώπη και τις Βαλτικές Δημοκρατίες, μετά μπήκε πολύ πιο έντονα ο ρόλος της ενέργειας. Γιατί μετά αλλάξαν όλα. Οπότε μετά έχουμε μια αλλαγή υποδείγματος, μια στροφή 180 μοιρών. Άρα αποκτήσαμε ένα λιμάνι με στρατηγικό πρόσημο για τη λύση. Είναι πολύ σημαντικό στο πλαίσιο και του δεύτερου διαδρόμου όλο αυτό το εμπορικό, το σιδηροδρομικό», τόνισε.
Ο ίδιος σημείωσε ότι η γεωπολιτική μπορεί να σε «ψηλώσει», αλλά είναι πολύ δυναμική από τη φύση της και πολλές φορές συνδυάζει και το στοιχείο του τυχαίου. «Η ευκαιρία της Ελλάδας είναι ότι μπλέκεται πιο βαθιά σε έναν δυτικό σχεδιασμό, άρα ανεβάζει τη μετοχή της. Επίσης από το να καταναλώνεις απλώς ασφάλεια, όπως στο παρελθόν, σου δίνει την ευκαιρία να παρέχεις ασφάλεια και σταθερότητα. Είναι επίσης μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να μιλήσεις και για τα δικά σου θέματα και στον ευρωπαϊκό Νότο και στα ζητήματα εθνικής ασφάλειας που αντιμετωπίζει η χώρα σε χώρες, σε κυβερνήσεις που έχουν μια διαφορετική οπτική. Οπότε όλο αυτό πρέπει να το βάλεις -κάτι που είναι πολύ απαιτητικό για τη χώρα μας- σε μια διαρκή ενεργητική διαπραγμάτευση για τους συμμάχους σου, να εξασφαλίζεις ανταλλάγματα, γιατί προφανώς η ενεργειακή ασφάλεια αφορά πλέον και την εθνική μας ασφάλεια», είπε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας πάντως ότι η όποια αναβάθμιση μπορεί να σηκώσει... τα φρύδια των ανταγωνιστών, ως μία άλλη διάσταση υβριδικών απειλών.
Σχολιάζοντας το ζήτημα των κυριαρχικών δικαιωμάτων, σημείωσε πως η η ακινησία κάθε άλλο παρά ωφέλησε την ελληνική εξωτερική πολιτική και «μεταξύ άλλων έριξε επιπλέον νερό -χωρίς να είναι αυτό από μόνο του η αιτία- στον μύλο του τουρκικού μαξιμαλισμού. Αν η Ελλάδα είχε κινηθεί νωρίτερα νοτίως της Κρήτης, το τουρκολιβικό μνημόνιο, δηλαδή το μνημόνιο της γαλάζιας πατρίδας, δεν θα υπήρχε. Ή τουλάχιστον δεν θα υπήρχε σε αυτές τις γεωγραφικές ζώνες. Είναι μια συζήτηση που άργησε πολύ. Η Ελλάδα καθυστέρησε και μεταξύ άλλων είχε κόστος και σε θέματα εθνικής ασφάλειας το να δούμε τι γίνεται με τους υδρονονάθρακες», είπε.
Ο κ. Σέρμπος τόνισε ότι και η Ευρώπη δείχνει, με αφορμή τον πόλεμο της Ουκρανίας, πόσο μπορεί να κοστίσει η χρονική υστέρηση σε κάποια πράγματα, επισημαίνοντας πως η ΕΕ δεν είχε εναλλακτικό σχέδιο για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών της. «Κουβαλούσαμε μια σειρά προβλημάτων από το παρελθόν που λόγω της δραματικής αλλαγής του κόσμου κατέληξαν να έχουν πλέον ένα δομικό πρόσημο, μεταξύ άλλων τα θέματα της άμυνας και η ανταγωνιστικότητά μας», ανέφερε και πρόσθεσε: «Σε αυτήν την εποχή είναι σημαντικό για την Ελλάδα να έχει ένα επιπλέον χαρτί για να διαπραγματεύεται. Για μας είναι σημαντικό να μπορούμε συνεχώς να ενισχύουμε τη διαπραγματευτική μας μετοχή τουλάχιστον απέναντι στο μείζον ζήτημα της εθνικής ασφάλειας. Αλλά θέλει μία πολύ μεγαλύτερη επαγρύπνηση, ακόμα και σε χώρες και σε δυνάμεις που πλέον με διαφορετικό τρόπο θα αξιολογούν την κατάσταση στην Ελλάδα».