«Σήμερα πρέπει να θυμηθούμε και μιλήσουμε τις δύο με τρεις γενιές παιδιών που δεν γεννήθηκαν καν γιατί οι γονείς τους και οι γονείς των γονιών τους εξοντώθηκαν από τους Ναζί. Άλλωστε, η συλλογική μνήμη διαμορφώνεται από το όραμά για το ποιοι θέλουμε να είμαστε στο μέλλον», είπε ο καθηγητής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Columbia και συγγραφέας του γνωστού βιβλίου «Θεσσαλονίκη η πόλη των φαντασμάτων), Μάρκ Μαζάουερ και καταχειροκροτήθηκε στην κατάμεστη από κόσμο αίθουσα Φίλων της Μουσικής του Μεγάρου Μουσικής Θεσσαλονίκης στη βραδινή εκδήλωση για την Εθνική Ημέρα Μνήμης Ελλήνων Εβραίων Μαρτύρων και Ηρώων του Ολοκαυτώματος.
Ο καθηγητής Μάρκ Μαζάουερ, ξεκίνησε την ομιλία του που είχε τίτλο «80 χρόνια μετά: Ενθυμούμενοι την Θεσσαλονίκη το 1943», λέγοντας πως σήμερα πρέπει να θυμηθούμε τις δύο με τρεις γενιές παιδιών που δεν γεννήθηκαν καν καθώς οι ενδεχόμενοι γονείς τους εξοντώθηκαν. «Το βάρος της μνήμης πέφτει σε εμάς», πρόσθεσε. «Εμείς που θυμόμαστε πρέπει να αναρωτηθούμε πού είμαστε ανάμεσα σε αυτούς που σκοτώθηκαν αλλά και σε όσους διασώθηκαν», είπε.
Ο ίδιος έκανε μία ιστορική αναδρομή στο τι έγινε στα τέλη του Ιανουαρίου του 1943 όταν και εξοντώθηκε ένα πολύ μεγάλο μέρος των Εβραίων της Θεσσαλονίκης. Στη συνέχεια της ομιλίας του μίλησε για την κατάσταση στη Θεσσαλονίκη στα τέλη του 1980 και είπε πως όσο περισσότερο διάβαζε τόσο συγκλονιζόταν από το πώς ήταν δυνατόν σε μία τόσο όμορφη πόλη να έγινε μια τέτοια φρικαλεότητα. Το θέμα των Εβραίων της Θεσσαλονίκης ήταν άγνωστο πάρα το γεγονός πως δεν ήταν δύσκολο να βρεις μαρτυρίες και άτομα να σου τις περιγράψουν και μίλησε για τα πρώτα του βήματα και τις προσπάθειες του να συλλέξει τις κατάλληλες πληροφορίες για την έρευνά του. «Πριν από 40 χρόνια δεν είχε γραφτεί σχεδόν τίποτα για το θέμα, τώρα τα πράγματα άλλαξαν πολύ», τόνισε.
Ο Μαζάουερ μίλησε και για την έννοια της συλλογικής μνήμης. «Τι θυμάται η πόλη;», διερωτήθηκε, «αυτή η πόλη που δεν διαλέγει μέρος, όπου άτομα έρχονται και φεύγουν». «Η συλλογική μνήμη διαμορφώνεται από το όραμά μας για το ποιοι θέλουμε να είμαστε στο μέλλον», πρόσθεσε.
«Πρωταρχική επιδίωξη είναι να θυμόμαστε όσους χάθηκαν. Βέβαια, λόγω του γεγονότος πως οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης είχαν τόσο σημαίνοντα ρόλο στην πόλη το νόημα είναι να μην απομονωθεί από τη γενικότερη ιστορία της πόλης.
Ξεκινώντας τον χαιρετισμό του ο πρόεδρος του Κεντρικού Ισραηλιτικού Συμβουλίου Ελλάδας και αντιπρόεδρος του Παγκόσμιου Εβραϊκού Συνεδρίου, Δαυίδ Σαλτιέλ, αναφέρθηκε στο γεγονός πως ο δήμαρχος αγκάλιασε την πρόταση του Λεόν Σαλτιέλ για τη μετονομασία ενός κεντρικού δρόμου της Θεσσαλονίκης σε Λεωφόρο Εβραίων Μαρτύρων και μίλησε και για το Μουσείο Ολοκαυτώματος Ελλάδος που, όπως είπε, «θέλουμε να γίνει φάρος για την αλληλεγγύη». «Ο αποψινός ομιλητής, ο Μαρκ Μαζάουερ, είπε πως το συγκεκριμένο έργο, το Μουσείο Ολοκαυτώματος, θα φέρει την Ελλάδα και τη Θεσσαλονίκη στο επίκεντρο του κοινωνικού γίγνεσθαι, και το πιστεύουμε».
Τη στιγμή που ο κ. Σαλτιέλ χαιρέτησε τον δήμαρχο Θεσσαλονίκης, Κωνσταντίνο Ζέρβα, ενώ προλόγιζε την ομιλία του Μαζάουερ, αναφέρθηκε και στην πρωινή εξαγγελία του δημάρχου για τη μετονομασία ενός κεντρικού δρόμου σε Λεωφόρο των Εβραίων Μαρτύρων, καθώς και στη δημιουργία πάρκoυ μνήμης, μία κυρία που παρακολουθούσε την εκδήλωση σχολίασε «ναι αλλά δεν είπε τίποτα για την πλατεία Ελευθερίας και για το γεγονός πως έχει ακόμα αυτοκίνητα». Τότε μερίδα του κοινού την χειροκρότησε και ο πρόεδρος του Κεντρικού Ισραηλιτικού Συμβουλίου Ελλάδας έσπευσε να υπογραμμίσει εμφατικά πως «είπα ότι ο δήμαρχος ανέφερε ότι η πλατεία Ελευθερίας θα γίνει πάρκο μνήμης και αυτό δεν αλλάζει. Σας το επιβεβαιώνω και εγώ».
Στη συνέχεια, μίλησε για τον Μαρκ Μαζάουερ. «Ο καθηγητής, συγγραφέας, δημοσιογράφος και πολλά άλλα έχει δείξει ξεκάθαρα πως η Ελλάδα και η Θεσσαλονίκη έχουν μια ιδιαίτερη θέση στην καρδιά του. Τέτοια εποχή πριν από έναν χρόνο έλαβε τιμητικά την ελληνική υπηκοότητα σε αναγνώριση της τεράστιας συνεισφοράς του για την Ελλάδα. Φέτος συμπληρώνονται 80 χρόνια από τον εκτοπισμό και την εξόντωση των 50.000 Εβραίων της Θεσσαλονίκης από τους Ναζί. Σταδιακά, περνάμε από τη σιωπή στην αναγνώριση του παρελθόντος», είπε ο κ. Σαλτιέλ.
Στη συνέχεια ακούστηκαν έργα του Αβνί, του Μπερνστάιν και του Μπραμς από την Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης.
Η πρόεδρος του Συνδέσμου Φιλίας Ελλάδας Ισραήλ, Γιάννα Παναγοπούλου, σχολίασε πως το «Ποτέ ξανά» είναι κάλεσμα σε αντίδραση σε ο,τι εμφορείται και εκδηλώνει τη ναζιστική θεωρία.
Το παρών έδωσαν εκπρόσωποι φορέων της πόλης, της τοπικής αυτοδιοίκησης αλλά και της πολιτικής ζωής, μεταξύ των οποίων, ο υφυπουργός Εσωτερικών αρμόδιος για θέματα Μακεδονίας και Θράκης, Σταύρος Καλαφάτης, ο περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας, Απόστολος Τζιτζικώστας, ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης, Κωνσταντίνος Ζέρβας, βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας αλλά και του ΣΥΡΙΖΑ όπως και πολλοί πολίτες που γέμισαν την αίθουσα Φίλων της Μουσικής του Μεγάρου Μουσικής Θεσσαλονίκης.