Αποτελούσε από τις πιο σημαντικές και αξιόλογες αγορές σε όλη την επικράτεια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Κατά την επικρατέστερη εκδοχή ξεκίνησε να χτίζεται στο τέλος του 14ου αιώνα και συγκεκριμένα το 1455 επί Σουλτάνου Μεχμέτ Β’ και οι εργασίες αποπεράτωσης του ολοκληρώθηκαν το 1459.
Το ξακουστό Μπεζεστένι, στην καρδιά της Θεσσαλονίκης, είναι ένα τετράγωνο κτήριο με έξι μολυβδοσκέπαστους θόλους και τέσσερις εισόδους στο σχήμα του σταυρού με την κύρια από αυτές να βρίσκεται επί της οδού Βενιζέλου, σε επαφή με το μετρό. Οι τρούλοι του στηρίζονται σε θολωτά τόξα τα οποία παράλληλα λειτουργούν και ως διακοσμητικά στοιχεία.
Είναι χτισμένο με πλίνθους και χάρη στα υλικά κατασκευής κατάφερε να μείνει σχεδόν αναλλοίωτο επί 5 αιώνες και να επιβιώσει από μεγάλες καταστροφές.
Το πρώτο ισχυρό πλήγμα το δέχθηκε από τη μεγάλη και καταστροφική πυρκαγιά του 1917. Οι φλόγες αποτέφρωσαν τα εξωτερικά καταστήματα, τα οποία ήταν κατά κύριο λόγο από ξύλο, ωστόσο το εσωτερικό του άντεξε και συνέχισε, παρά τις απώλειες και την εμπορική κάμψη, να λειτουργεί.
Το δεύτερο χτύπημα ήρθε με τον σεισμό του 1978 με τα φονικά 6,5 Ρίχτερ να προκαλούν καθίζηση του κτίσματος, αλλά και πάλι ο ... οργανισμός του, θαρρείς σε πείσμα των στοιχείων της φύσης, άντεξε.
Στον κεντρικό κορμό προστέθηκαν μεταγενέστερα μεγαλύτερα παράθυρα αλλά και κάποια άλλα μεταλλικά ελάσματα στον εξώστη προκειμένου να μπορέσει να διατηρηθεί.
Στην αγορά αυτή από το ξεκίνημά της δραστηριοποιούνται υφασματάδες, ράφτες, τυπογράφοι έμποροι, κοσμηματοπώλες και άλλοι επαγγελματίες με τη δυναμική της να φτάνει τα 133 καταστήματα.
Ήταν σε μεγάλη άνθηση μέχρι τον 19ο αιώνα όποτε και αρχίζει η κάμψη της. Το κέντρο της Θεσσαλονίκης μεγάλωσε και όλο και περισσότερα νέα καταστήματα άνοιγαν στο κέντρο. Ο ανταγωνισμός αυξήθηκα και μην αντέχοντας την πτώση του τζίρου κάποιοι από τους εμπόρους στο Μπεζεστένι έκλεισαν τις επιχειρήσεις τους.
Σήμερα με πολύ μικρότερο αριθμό επιχειρήσεων και αρκετά λαβωμένη οικονομικά, η αγορά εντός του σπουδαίου μνημείου, συνεχίζει τη λειτουργία της χωρίς να αλλοιωθεί ο χαρακτήρας της.
Στα νεότερα χρόνια οι εργασίες κατασκευής του μετρό και η παρατεταμένη διάρκεια παραμονής του εργοταξίου στη Βενιζέλου για τη δημιουργία του ομώνυμου σταθμού, έπληξαν εκ νέου το Μπεζεστένι.
Επί χρόνια οι λαμαρίνες εμπόδιζαν κατά ένα μέρος την πρόσβαση στην αγορά, με την περιοχή να μαραζώνει οικονομικά και εμπορικά. Και καθώς οι εργασίες τραβούσαν σε χρόνο, η πτώση συνεχιζόταν.
Παρά τα σοβαρά προβλήματα το Μπεζεστένι άντεξε και αυτήν τη δοκιμασία. Οι λαμαρίνες σταδιακά έφυγαν και οι δίοδοί της άνοιξαν. Σε μια βδομάδα το εργοτάξιο θα είναι παρελθόν και από την παλιά, ονομαστή αγορά πολύς κόσμος θα ανεβοκατεβαίνει τις σκάλες. Και θα βλέπει ένα από τα πιο γνωστά μνημεία της Οθωμανικής εποχής.
Το Μπεζεστένι βρίσκεται πλέον αντιμέτωπο με μια ακόμη μεγάλη πρόκληση όπως τόσες και τόσες ανά τους αιώνες. Από την εποχή των μουλαριών και των πραματευτάδων πέρασε στην εποχή ενός υπερύγχρονου μέσου μεταφοράς και επιπλέον προσαρμόζεται και αποδέχεται το ηλεκτρονικό εμπόριο.
Ωστόσο όταν περπατά κανείς στο εσωτερικό του είναι σαν να βρίσκεσαι στην πάλαι ποτέ κοσμοπολίτισσα Θεσσαλονίκη, σαν να κάνει ένα ταξίδι πίσω στον χρόνο. Στους διαδρόμους ακούει τις φωνές των εμπόρων, το χέρι του αγγίζει τα μεταξωτά υφάσματα από κάθε γωνιά της Ανατολής, στη μύτη του φθάνουν μπαχάρια και το μάτι πέφτει πάνω σε περίτεχνα αργυρά και χρυσά κοσμήματα.
Οι ήχοι των γυαλισμένων μηχανών του τυπογραφείου μεταφέρουν σε μια αλλοτινή εποχή.
Όσοι θέλουν να νιώσουν την μαγεία και να ενημερωθούν για την ιστορία του δεν έχουν παρά να συμμετέχουν στις ξεναγήσεις που διοργανώνει σήμερα και αύριο το Open House Thessaloniki.