Μια από τις σημαντικότερες ανατροπές στον τομέα των συγκοινωνιών της Θεσσαλονίκης ήταν η κρατικοποίηση του ΟΑΣΘ. Δυόμισι χρόνια μετά την ανάληψη της εξουσίας η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ/ΑΝΕΛ έλαβε τελικά την απόφαση να θέσει υπό τον έλεγχο του δημοσίου τον ΟΑΣΘ ο οποίος βρισκόταν πλέον στο χείλος της χρεωκοπίας. Το σχετικό νομοσχέδιο ψηφίστηκε στη Βουλή στις 19 Ιουλίου και στις 10 Αυγούστου έγινε η εγκατάσταση της νέας διοίκησης η οποία διορίστηκε με Κοινή Υπουργική Απόφαση των υπουργών Υποδομών και Μεταφορών Χρήστου Σπίρτζη και Οικονομικών Ευκλείδη Τσακαλώτου.
Η μεγάλη καθυστέρηση της κυβέρνησης να λάβει τις οριστικές αποφάσεις της προκάλεσε οικονομική ασφυξία στον ΟΑΣΘ ο οποίος είχε αρκετές οικονομικές εκκρεμότητες με το ελληνικό δημόσιο, απαιτήσεις δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ οι οποίες όμως είχαν «παγώσει». Αυτό, σε συνδυασμό με την κάκιστη διαχείριση εκ μέρους της διοίκησης των μετόχων, είχε ως αποτέλεσμα ο Οργανισμός να μην δύναται να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του, ούτε καν στην εξόφληση της μισθοδοσίας των περίπου 2.300 εργαζομένων.
Ο κ. Σπίρτζης ξεκίνησε διαβούλευση με τους τοπικούς φορείς, κυρίως με την αυτοδιοίκηση, για το μέλλον του ΟΑΣΘ, στις αρχές του 2017, χωρίς ωστόσο να αποκαλύψει τις προθέσεις του περί κρατικοποίησης του Οργανισμού, προοπτική η οποία έβρισκε αντίθετη την πλειονότητα των φορέων της Θεσσαλονίκης. Οι πραγματικές προθέσεις του υπουργού αποκαλύφθηκαν περί τα μέσα Απριλίου από τον Τύπο και στις αρχές Μαΐου υπήρξε και η πρώτη άτυπη δημοσιοποίηση του σχετικού νομοσχεδίου το οποίο τελικώς ψηφίστηκε στις 19 Ιουλίου.
Οι βασικές αλλαγές
Οι κυριότερες αλλαγές οι οποίες επήλθαν με το νόμο 4482/2017 είναι οι ακόλουθες:
1. Η σύσταση εταιρείας με την επωνυμία «Οργανισμός Συγκοινωνιακού Έργου Θεσσαλονίκης (ΟΣΕΘ)» η οποία αναλαμβάνει τον συντονισμό, την εποπτεία και τον έλεγχο όλων των δημόσιων αστικών συγκοινωνιών (λεωφορεία, μετρό κλπ.).
Πρόκειται δηλαδή για τον φορέα ο οποίος αντικατέστησε το ΣΑΣΘ. Είναι 100% κρατικός και διοικείται από 9μελές διοικητικό συμβούλιο, εκ των οποίων τα πέντε μέλη τα διορίζει ο υπουργός και τα υπόλοιπα τέσσερα είναι εκπρόσωποι φορέων.
2. Η σύσταση από τον ΟΣΕΘ θυγατρικής εταιρείας με την επωνυμία «Αστικές Συγκοινωνίες Θεσσαλονίκης Α.Ε. (ΑΣΥΘ)». Πρόκειται για την εταιρεία, η οποία θα αναλάβει το συγκοινωνιακό έργο το οποίο εκτελεί σήμερα ο ΟΑΣΘ μετά τον Δεκέμβριο του 2019, όταν θα έχει ολοκληρωθεί η εκκαθάριση του Οργανισμού. Θα είναι και αυτή υπό κρατικό έλεγχο, με τη δυνατότητα να παραχωρήσει έως το 49% των μετοχών σε δήμους, περιφέρειες κ.λπ. Το μετοχικό κεφάλαιο αυτής της εταιρείας θα ανέρχεται σε 300.000 ευρώ. Το διοικητικό της συμβούλιο θα αποτελείται από 9 μέλη, εκ των οποίων τα 8 τα διορίζει ο υπουργός.
3. Ο ΟΑΣΘ πέρασε στον έλεγχο του Δημοσίου με σκοπό να τεθεί σε καθεστώς εκκαθάρισης η οποία θα πρέπει να περατωθεί το αργότερο μέχρι τις 3 Δεκεμβρίου 2019, οπότε και σύμφωνα με το νόμο, χωρίς άλλη διαδικασία, το μεταφορικό έργο θα εκτελεί από εκεί κι έπειτα η ΑΣΥΘ. Το προσωπικό του ΟΑΣΘ θα περιέλθει στην ΑΣΥΘ και αμείβεται, ήδη από τον περασμένο Οκτώβριο με βάση το ενιαίο μισθολόγιο.
Επιλογές με κομματική ταυτότητα
Η κομματική ταυτότητα ήταν το βασικό, αν όχι το αποκλειστικό κριτήριο επιλογής των προσώπων τα οποία στελέχωσαν τα διοικητικά συμβούλια του κρατικοποιημένου πλέον ΟΑΣΘ, του Οργανισμού Συγκοινωνιακού Έργου Θεσσαλονίκης (ΟΣΕΘ) και της εταιρείας Αστικές Συγκοινωνίες Θεσσαλονίκης (ΑΣΥΘ). Ειδικότερα, όλα τα μέλη των τριών δ.σ. σε ΟΑΣΘ και ΟΣΕΘ, σύνολο 17, τα οποία διόρισε ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρήστος Σπίρτζης ανήκουν σε ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝΕΛ, καθώς και στους συνεργαζόμενους με τον ΣΥΡΙΖΑ Οικολόγους.
ΟΑΣΘ: ΣΥΡΙΖΑ 5, ΑΝΕΛ 1
Στον ΟΑΣΘ τόσο ο πρόεδρος όσο και ο διευθύνων σύμβουλος είναι στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ. Στη θέση του προέδρου τοποθετήθηκε ο Στέλιος Παππάς, πατέρας του υπουργού Ψηφιακής Πολιτικής Νίκου Παππά.
Διευθύνων σύμβουλος τοποθετήθηκε ο πολιτικός μηχανικός Σάββας Παναγιωτίδης ο οποίος ανήκει επίσης στον ΣΥΡΙΖΑ. Όσον αφορά τα υπόλοιπα, διορισμένα από τον κ. Σπίρτζη μέλη του δ.σ., ο Ακρίτας Καϊδατζής είναι επίκουρος καθηγητής συνταγματικού δικαίου στο ΑΠΘ και διευθυντής του νομικού γραφείου του υπουργικού συμβουλίου, ο Μανώλης Λαμτζίδης είναι πρώην πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης, υποψήφιος βουλευτής στις εκλογές του 2015 και υποψήφιος δήμαρχος με τον ΣΥΡΙΖΑ στην Καλαμαριά, ο Φώτης Μπίμπασης με περάσματα από ΠΑΣΟΚ, Οικολόγους και τώρα ΣΥΡΙΖΑ και η δημοσιογράφος Όλγα Γιάννη, υποψήφια βουλευτής με τους ΑΝΕΛ το 2015.
Τα υπόλοιπα τρία μέλη είναι οι θεσμικοί εκπρόσωποι από την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας (ο περιφερειακός σύμβουλος Γαβριήλ Αβραμίδης, από τους ΑΝΕΛ), από τον δήμο Θεσσαλονίκης (η πρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου Καλυψώ Γούλα) και ο πρόεδρος του σωματείου Δημήτρης Τσερμενίδης, ως εκπρόσωπος των εργαζομένων.
ΟΣΕΘ: ΣΥΡΙΖΑ 4, ΑΝΕΛ 1
Στα δύο συγκυβερνώντα κόμματα ανήκουν και τα πέντε μέλη του δ.σ. του Οργανισμού Συγκοινωνιακού Έργου Θεσσαλονίκης (ΟΣΕΘ) που είναι το διάδοχο σχήμα του ΣΑΣΘ. Πρόεδρος διορίστηκε ο δικηγόρος Κωνσταντίνος Αμπατζάς, υποψήφιος βουλευτής με τον ΣΥΡΙΖΑ στη Β’ Θεσσαλονίκης. Διευθύνων σύμβουλος ο μηχανικός Ιωάννης Τσιωνάς, επίσης μέλος του ΣΥΡΙΖΑ, στέλεχος του ΤΕΕ και πρόεδρος της Αντιπροσωπείας του ΤΕΕ/ΤΚΜ, ως εκπρόσωπος της παράταξης του κυβερνώντος κόμματος. Από τα υπόλοιπα τρία μέλη ο λογιστής Δρόσος Δρόσος είναι μέλος του ΣΥΡΙΖΑ στον οποίο εντάχθηκε μετά το κίνημα των Αγανακτισμένων. Ο τραπεζικός υπάλληλος Αντώνης Ελευθεριάδης ανήκει στη Σοσιαλιστική Τάση του ΣΥΡΙΖΑ, προερχόμενος από τους Νέους Σοσιαλιστές. Τέλος, ο δικηγόρος Αλέξανδρος Κιτικίδης, υπήρξε υποψήφιος βουλευτής με τους ΑΝΕΛ. Τα υπόλοιπα τέσσερα μέλη που εκπροσωπούν φορείς της πόλης είναι ο Στάθης Αβραμίδης περιφερειακός σύμβουλος Κεντρικής Μακεδονίας, ο πρόεδρος του ΤΕΕ/ΤΚΜ Πάρις Μπίλλιας, ο αντιδήμαρχος του δήμου Θεσσαλονίκης Θανάσης Παππάς και ο δήμαρχος Δέλτα Μίμης Φωτόπουλος ως εκπρόσωπος της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων Κεντρικής Μακεδονίας.
Πρώτα το δ.σ., μετά η εταιρεία
Ο υπουργός Μεταφορών διόρισε και τα μέλη του δ.σ. της ΑΣΥΘ Α.Ε. παρότι αυτή δεν έχει συγκροτηθεί ακόμη και είναι άγνωστο πότε θα αποκτήσει νομική υπόσταση. Και σε αυτήν το δ.σ. είναι 9μελες με τον υπουργό να διορίζει έως οκτώ μέλη, πλην του εκπροσώπου των εργαζομένων. Επίσης δίνεται η δυνατότητα σε περίπτωση που δήμοι ή άλλοι φορείς αποκτήσουν μετοχές (ως το 49%) της ΑΣΥΘ να εκπροσωπηθούν στο δ.σ. με έως τρεις εκπροσώπους της. Υπό αυτά τα θεωρητικά δεδομένα ο κ. Σπίρτζης ανακοίνωσε μόνον έξι από τα εννέα ονόματα για το… προσεχώς δ.σ. της ΑΣΥΘ. Εξ αυτών πέντε είναι μέλη ή φίλα προσκείμενοι στον ΣΥΡΙΖΑ. Πρόκειται για τους μηχανικούς Κική Αραβίδου και Ιάκωβο Σαρηγιάννη, τους οικονομολόγους Βαγγέλη Ζορκάδη (προερχόμενο από ΚΚΕ Εσωτερικού και ΔΗΜΑΡ), Γιώργο Τοζίδη ο οποίος συμμετέχει και στο δ.σ. του ΟΛΘ και Φίλιππο Γκανούδη, μηχανικό, μέλος των Οικολόγων και υποψήφιο με τον ΣΥΡΙΖΑ το 2015 στη Β’ Θεσσαλονίκης. Ο έκτος ήταν ο Δημήτρης Αργυρόπουλος τον οποίο ο κ. Σπίρτζης σύστησε ως «ο γνωστός φωτορεπόρτερ και φωτογράφος και της πόλης και της χώρας. Αν θυμάμαι καλά έχει καλύψει και το δικαστήριο της υπόθεσης Λαμπράκη, ως σημειολογία και δεν είναι ΣΥΡΙΖΑ» ο οποίος όμως την επομένη του διορισμού του παραιτήθηκε καθώς δεν είχε ενημερωθεί καν για τη συμμετοχή του σε αυτό το σχήμα.