«Είμαι εδώ για να τους κόψω τον δρόμο. Ήδη 300 παλικάρια από την Τριπολιτσά και 200 από το Λιδωρίκι είναι έτοιμα να ριχτούν στη μάχη. Πάρε τ΄ασκέρι σου κι ελάτε στο Ντερβενάκι».
Με τόνο αυστηρό, που δεν σηκώνει αντιρρήσεις κι αποφασιστικό που προμηνύει το νικηφόρο αποτέλεσμα, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης στέλνει επιστολή στον οπλαρχηγό -και μια από τις ηρωικότερες μορφές του 1821-, Δημήτριο Πλατούτα ή Κολιόπουλο, λίγο πριν οι Έλληνες χτυπήσουν τη στρατιά του Δράμαλη στα Δερβενάκια. Η θρυλική μάχη δόθηκε στις 26 Ιουλίου του 1822 και αποτέλεσε μια από τις σημαντικότερες του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα, καθώς απέκοψε την προέλαση των Οθωμανών μεταξύ της Κορίνθου και της κοιλάδας του Άργους.
Ο Νικηταράς, ο Παπαφλέσσας, ο Δημήτρης Δεληγιάννης, ο Παπανίκας, ο Γιατράκος, ο Σέκερης με ψυχωμένους Έλληνες συντάχθηκαν γύρω από τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη και παρατάχθηκαν απέναντι στους 25.000 στρατιώτες του Δράμαλη που ήθελαν να κρατήσουν την Πελοπόννησο.
Στα Δερβενάκια μίλησαν τα κουμπούρια και το σθένος των Ελλήνων, οπλαρχηγών και στρατιωτών, αλλά και των γυναικών που έριχναν πέτρες από τα καταράχια σε κάθε πέρασμα.
Οι Έλληνες κατήγαγαν νίκη λαμπρή και η καταστροφή του Δράμαλη έγινε τραγούδι και θρύλος, «Της Ρούμελης οι Μπέηδες και του Μωριά οι λεβέντες, Στο Ντερβενάκι κείτονται κορμιά δίχως κεφάλια...», ενώ η φήμη του Κολοκοτρώνη εκτοξεύτηκε σε όλη την επαναστατημένη Ελλάδα.
Η επιστολή εκείνη προς τον Πλατούπα φυλάχθηκε καλά και πέρασε από γενιά σε γενιά, κρατώντας εντός της, καλά φυλαγμένο, ένα σημαντικό κομμάτι της ελληνικής ιστορίας και της Επανάστασης του 1821.
Σήμερα βγαίνει για πρώτη φορά στο κοινό μαζί με πλήθος κειμηλίων, στην έκθεση που με τίτλο «Επανάσταση του 1821: Ο Αγώνας για την Παλιγγενεσία», φιλοξενείται στο Διοικητήριο της Θεσσαλονίκης.
Η έκθεση, η οποία διοργανώνεται με αφορμή τη σημερινή επέτειο της Επανάστασης και θα μείνει ανοιχτή μέχρι τον Ιούνιο, αποτελεί μια ιδέα το υφυπουργού Εσωτερικών, αρμόδιου για τη Μακεδονία και τη Θράκη, Κωνσταντίνου Γκιουλέκα, ο οποίος έχει και την επιμέλεια.
«Η έκθεση αυτή θα βοηθήσει στο να διατηρηθεί η εθνική μνήμη άσβεστη. Η Επανάσταση του 1821 πηγαίνει 8 γενιές πίσω, κάποιος προπάππος μας συμμετείχε σε αυτήν. Οφείλουμε λοιπόν, να παρακινήσουμε τη νέα γενιά να γνωρίσει αυτό το κομμάτι της ελληνικής ιστορίας», λέει στη Voria o κ. Γκιουλέκας και συνεχίζει: «Το 1821 είναι ο καθρέφτης μας. Μέσα από εκεί ο Έλληνας αναγνωρίζει τον εαυτό του, ξεδιψά την ιστορική του δίψα και συνεχίζει την πορεία προς το μέλλον».
Προσθέτει επίσης ότι με την ευκαρία της έκθεσης αυτής, αλλά και όσων θα ακολουθήσουν, το κοινό γνωρίζει και το Διοικητήριο, «το οποίο μένει έτσι ανοιχτό 7 ημέρες την εβδομάδα, με δωρεάν είσοδο για όλους».
Στους τοίχους και σε ειδικές προθήκες παρουσιάζονται κειμήλια που πρόσφεραν ιδιώτες όπως η οικογένεια του αείμνηστου προπονητή μπάσκετ Γιάννη Ιωαννίδη, του πρώην βουλευτή και προέδρου της ΝΔ, Μιλτιάδη Έβερτ, συλλέκτες και απόγονοι αγωνιστών του 1821, αλλά και η Εθνολογική Εταιρεία Ελλάδος που εδρεύει στην Παλαιά Βουλή, το υπουργείο Εθνικής Άμυνας, ενώ σημαντικοί ζωγράφοι εκθέτουν έργα τους αναδεικνύοντας το πώς επηρέασε η Επανάσταση την τέχνη.
Ο αγώνας που έφτασε ως το Άγιον Όρος
Σημαντικό κομμάτι στην έκθεση κατέχουν κειμήλια που βγαίνουν για πρώτη φορά από το Άγιον Όρος.
Από τη Μονή Παντοκράτορος ήρθαν τα όπλα του Εμμανουήλ Παππά, του οπλαρχηγού που κήρυξε την επανάσταση στη Μακεδονία στις 17 Μαΐου του 1821. Σπουδαίος τραπεζίτης και μεγαλέμπορας, ο Εμμανουήλ Παππάς, μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία και αφού εγκατέλειψε την Κωνσταντινούπολη, μετέβη στις 23 Μαρτίου 1821 στο Άγιον Όρος, μετά από εντολή του Αλέξανδρου Υψηλάντη και κατέλυσε στη Μονή Εσφιγμένου. Από εκεί ηγήθηκε της επανάστασης σε όλη τη Μακεδονία και θεωρείται μία από τις σημαντικότερες μορφές του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα.
Τα όπλα του φυλάσσονται σήμερα στη Μονή Παντοκράτορος και μεταφέρθηκαν από εκεί, ενώ από τη Μονή Αγίου Παύλου φιλοξενούνται στην έκθεση ένα κανόνι και επιστολές του Κωνσταντίνου Κανάρη. Ενδιαφέρον έχουν επίσης μια σειρά από επιστολές, που επίσης ήρθαν από το Άγιον Όρος, οι οποίες παρουσιάζουν την αγωνία των μοναχών να διαφυλάξουν τα ιερά κειμήλια, Ευαγγέλια, δισκοπότηρα, δώρα αυτοκρατόρων και για τον λόγο αυτό τα στέλνουν σε περιοχές της ελεύθερης χώρας, λ.χ. στην Ύδρα.
Σπάνια τεκμήρια της εποχής εκείνης, όπως ένα παράσημο του Όθωνα που παραχώρησε η Μονή Βατοπεδίου, καθώς και άλλα από τη Σίμωνος Πέτρας, φιλοξενούνται και παρουσιάζονται στο κοινό μετά από άδεια των Μονών και της Ιεράς Κοινότητας της Αθωνικής Πολιτείας.
Μεταξύ των εκθεμάτων ξεχωρίζουν ακόμη ο χειρόγραφος όρκος του Δημητρίου Πλαπούτα, ο πέλεκυς του Γεώργιου Καραϊσκάκη, το γιαταγάνι του Κωνσταντή Κανάρη, το τάσι του Νικηταρά, μια αυθεντική φουστανέλα του Σουλιώτη οπλαρχηγού Γιωργάκη Τσέλη που την παρέδωσε η οικογένειά του, καθώς και αντίγραφα στολών των Αγωνιστών του 1821.
Ακόμα, επιστολές, έγγραφα, μετάλλια και άλλα αντικείμενα, αλλά και πρωτότυπες ιστορικές στολές της Σχολής Ευελπίδων και αντίγραφα των πρώτων στολών του Ελληνικού Στρατού, από το 1828 και εντεύθεν, που διέθεσε το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας και το ΓΕΕΘΑ.
Πέραν των παραπάνω οι επισκέπτες της Έκθεσης μπορούν να δουν από κοντά εφημερίδες της εποχής της Επανάστασης, σημαντικά κειμήλια και εικόνες του 18ου και του 19ου αιώνα από τον Ιερό Ναό του Αγίου Δημητρίου Θεσσαλονίκης, καθώς και έργα ζωγραφικής και γλυπτές συνθέσεις με θέματα από την Ελληνική Επανάσταση. Ειδικότερα, περιλαμβάνονται έργα διακεκριμένων ζωγράφων όπως του Βασίλη Μπόττα, του Αλέξανδρου Καγιά, του Λάζαρου Πάντου με θεματολογία τις ναυμαχίες της Επανάστασης, σκηνές από την θρησκευτική ζωή του Αγίου Όρους, προσωπογραφίες Ηρώων της Επανάστασης του 1821.
Επίσης, εκτίθενται και έργα γνωστών γλυπτών από τη Θεσσαλονίκη όπως του Σωκράτη Γιοσμά, του Στέλιου Μερτζανίδη και του Γιώργου Μπαρδάκα, εμπνευσμένα από τον αγώνα των Ελλήνων για την ανεξαρτησία.
«Είναι μια ευκαιρία για όλους να ψηλαφίσουν την επανάσταση του 1821 μέσα από κειμήλια και αντικείμενα εκείνης της εποχής που έγιναν όπλα στα χέρια των οπλαρχηγών, οι οποίοι ορκίστηκαν πίστη στον Χριστό και στην πατρίδα και ρίχτηκαν στις μάχες με περίσσια δύναμη ψυχής, γι΄αυτό και στάθηκαν με υπερηφάνεια και νίκησαν την κραταιά Οθωμανική Αυτοκρατορία», ανέφερε ο κ. Γκιουλέκας και προανήγγειλε τρεις παράλληλες εκδηλώσεις που θα γίνουν στο πλαίσιο της έκθεσης, μία από τις οποίες θα αφορά σε ημερίδα με θέμα το πώς οι εθνικοί αγώνες επηρέασαν την τέχνη.
