Κάθε χρόνο τέτοιες μέρες πραγματοποιείται η ετήσια Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στην έδρα του Οργανισμού στη Νέα Υόρκη, όπου συγκεντρώνονται οι ηγέτες εκατοντάδων χωρών και παίρνουν τον λόγο, δίνοντας το στίγμα των πολιτικών που ακολουθούν εντός των εθνικών τους συνόρων. Παράλληλα, όμως, δίνουν και μια γενικόλογη ευχή για το καλό του πλανήτη. Αυτοί τα λένε, ποιος όμως τους ακούει, μιας κι ο καθένας τελικά απευθύνεται στο δικό του ακροατήριο. Εξάλλου, στη χώρα του θα παίξει το απόσπασμα της ομιλίας από το βήμα, θα γίνουν και οι σχετικές φωτογραφήσεις και η ζωή συνεχίζεται…
Θα έλεγε κανείς πως αυτές οι πολυμελείς εθνικές αντιπροσωπείες των κρατών-μελών του ΟΗΕ για την ετήσια Σύνοδο μοιάζουν λιγάκι με τις πενταήμερες σχολικές εκδρομές. Αυτές που τις ετοιμάζουν με λαχτάρα οι μαθητές - καθηγητές και μετά γυρίζουν στα ίδια. Με έναν σωρό φωτογραφιών.
Αναμφίβολα ο ΟΗΕ είναι η ναυαρχίδα των διεθνών οργανισμών και προέκυψε ως κληρονομιά αφενός από την Κοινωνία των Εθνών (ΚΤΕ), αφετέρου ως νέος συνεχιστής με στόχο την παγκόσμια ειρήνη. Εν ολίγοις, ως θεματοφύλακας της ειρήνης, για να μην ζήσει ποτέ ξανά η ανθρωπότητα τα δεινά που επέφερε ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος. Και μπορεί στην αρχή να το πήραν ζεστά το θέμα τα κράτη - μέλη, αφού οι μνήμες από τα δεινά και τις βαρβαρότητες της τότε παγκόσμιας σύρραξης ήταν νωπές. Μετά όμως μπήκαμε στον Ψυχρό Πόλεμο, χωρίστηκε ο πλανήτης στα δύο και πορευτήκαμε για δεκαετίες με το στοίχημα να μην πατήσει κανείς τη σκανδάλη των πυρηνικών κι αφανιστούμε όλοι μαζί. Οι συμμαχίες έδιναν κι έπαιρναν, τα στρατόπεδα μοιρασμένα κι επειδή όλα είναι θέμα πολιτικής και φυσικά οικονομικών, τα δυο αυτά επικρατούσαν πάντα έναντι άλλων. Ποιοι διεθνείς κανόνες, ποιο δίκαιο και τελικά πολύ απλά ποιος παπάς και ποιος κουμπάρος! Τα παραδείγματα δεκάδες στο διάβα των χρόνων από αποφάσεις και ψηφίσματα του ΟΗΕ που δεν εφαρμόστηκαν…
Το ραντεβού όμως στη Νέα Υόρκη ήταν σταθερό κάθε Σεπτέμβριο. Σαν να λέμε αρχίζει η νέα (σχολική πάλι) χρονιά, ας δούμε το ωρολόγιο πρόγραμμα και πάμε παρακάτω. Και δυστυχώς αυτό ακόμη συνεχίζεται στις μέρες μας. Γιατί μπορεί ο ΟΗΕ να αποτελεί -μακάρι να ίσχυε καθολικά- το αποκούμπι όλων των κρατών, ο ακρογωνιαίος λίθος στην εφαρμογή του διεθνούς δικαίου, των κανόνων της ειρηνικής συνύπαρξης των λαών, αλλά στην πράξη απέχει πολύ ακόμη. Χιλιάδες ψηφίσματα του ΟΗΕ για πάρα πολλά χρόνια έμεναν στα αρχεία κι ήταν απλώς χαρτιά με σοβαρές και δυναμικές αποφάσεις, που όμως στην ουσία ποτέ δεν έβρισκαν εφαρμογή στην πραγματικότητα. Κι αυτό μαθηματικά οδηγούσε σε αλαζονικές συμπεριφορές από κάποια κράτη-μέλη του Οργανισμού.
Τα παραδείγματα αυτής της γενικευμένης απαξίωσης από όσους αδιαφορούν για το διεθνές δίκαιο και τις αποφάσεις του ΟΗΕ γεμίζουν πολυσέλιδους τόμους της πολιτικής επιστήμης. Για να μην πάω μακριά, ας δούμε μόνο την περίπτωση της Κύπρου. Τα ψηφίσματα του Οργανισμού μετά την τουρκική εισβολή του 1974 και σκληρά ήταν για την Άγκυρα και σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Τι έκανε η Τουρκία με τις αποφάσεις του ΟΗΕ; Τις αρχειοθέτησε και τις έγραψε στα παλαιότερα των υποδημάτων της. Στο πέρασμα των χρόνων μάλιστα όχι μόνο δεν συμμορφώθηκε, αλλά αντίθετα τράβηξε το σκοινί ακόμη παραπέρα με τόνους περιφρόνησης απέναντι στον παγκόσμιο οργανισμό και ομοίως στους κανόνες του διεθνούς δικαίου.
Δείτε ακόμη τι συμβαίνει στις μέρες μας με τις σκληρές ειδήσεις από τα τρία μέτωπα των πολεμικών συγκρούσεων. Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία καταδικάστηκε από τον ΟΗΕ και το Συμβούλιο Ασφαλείας, αλλά δεν ίδρωσε το αυτί κανενός. Στα άλλα δύο μέτωπα, στο Ισραήλ και τη Γάζα, αλλά κι εσχάτως στο Βόρειο Ισραήλ και τον Λίβανο καταδικάστηκαν οι ενέργειες, αλλά κανείς δεν άκουσε κανέναν. Η φρίκη καλά κρατεί γενικώς, περιοχές ολόκληρες γίνονται ταψί από τους βομβαρδισμούς και οι παραινέσεις του ΟΗΕ και εν προκειμένω του Γενικού Γραμματέα, Αντόνιο Γκουτέρες, από το ένα αυτί μπαίνουν κι από το άλλο βγαίνουν. Και βέβαια πότε ακούστηκε ή έγινε σεβαστή η θέση του Οργανισμού, για να γίνει και τώρα;
Το ραντεβού όμως είναι ραντεβού. Είπαμε θα συγκεντρωθούν οι ηγέτες και θα γίνουν και οι επαφές εκ του σύνεγγυς για πολλούς από αυτούς. Έτσι κι ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, στο περιθώριο της Συνόδου του ΟΗΕ θα συναντηθεί με τον Τούρκο Πρόεδρο, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, θα ορίσουν -λογικά- τον οδικό χάρτη που θα ακολουθήσει ο ελληνοτουρκικός διάλογος, θα βγουν και δυο - τρεις φωτογραφίες με σφιγμένα τα χείλη και, όπως είπαμε, η ζωή συνεχίζεται. Δηλ. θα συνεχίσει η Άγκυρα να προκαλεί, να φαντασιώνεται με το μυαλό της «Γαλάζιες Πατρίδες» και πράσινα άλογα, εμείς θα λέμε πάμε -και ορθώς- με το διεθνές δίκαιο και στο πηλίκο κανένα ουσιαστικό βήμα προόδου. Κι όλα αυτά, γιατί όπως είπαμε ο λόγος, δηλ. οι αποφάσεις, του ΟΗΕ δεν γίνονται σεβαστές.
Η ετήσια συνάντηση του ΟΗΕ γίνεται βέβαια φθινόπωρο, μια εποχή που φέρει πάντα τη μελαγχολία εντός της. Ειδικά στη φετινή Γενική Συνέλευση, ας μην παρασύρει την ελληνική αντιπροσωπεία η φθινοπωρινή νωθρότητα και βρεθούμε εξαπίνης από άλλον έναν λεκτικό τσαμπουκά του Ερντογάν που, όπως ακούγεται, πιθανόν να εμπεριέχει τώρα και τα Κατεχόμενα…