Συχνά πυκνά λέγεται πως στη δημοκρατία δεν υπάρχουν αδιέξοδα. Πάντοτε βρίσκονται λύσεις και «σηκώνουν» πολλές αναγνώσεις - στην τελική οι εκλογές δίνουν τις απαντήσεις. Άλλο τόσο συχνά ακούγεται πως σε μια παγκοσμιοποιημένη αγορά επίσης δεν υπάρχουν αδιέξοδα. Οι αγορές πάντοτε βρίσκουν τρόπους για να επιτύχουν την πολυπόθητή τους ισορροπία.
Στις μέρες μας βλέπουμε πως το παγκόσμιο εμπόριο, οι βιομηχανικοί γίγαντες, οι οικονομικοί κολοσσοί έχουν αποθεώσει το δόγμα… υπάρχουν κι αλλού πορτοκαλιές που κάνουν πορτοκάλια. Βλέπουμε το παγκόσμιο εργοστάσιο που λέγεται Κίνα να χάνει την… αίγλη του φτηνότερου εργατικού δυναμικού στον κόσμο. Μπήκαν κι άλλοι παίκτες στο παιχνίδι. Μέχρι πρότινος λέγαμε πως είναι αδύνατον να αντιμετωπίσει κανείς τα εξευτελιστικά κόστη των κινεζικών προϊόντων που πλημμυρίζουν με καραβιές κοντέινερ-μαμούθ τις αγορές μέχρι και το τελευταίο χωριό της Αλάσκας. Σταδιακά φαίνεται πως τα σκήπτρα της διεθνούς παραγωγής που κρατούσε το Πεκίνο, με το χαμηλό, το ασυναγώνιστο «made in China» κόστος εκατομμυρίων προϊόντων του, τώρα αλλάζουν χέρια ή αλλιώς μετακομίζουν!
Μα υπάρχουν φτηνότερα εργατικά χέρια από τα εκατομμύρια των Κινέζων, θα αναρωτηθεί κανείς. Η απάντηση είναι, ναι, υπάρχουν. Οι πρώτοι σοβαροί τριγμοί για το κινεζικό… θαύμα στην παγκόσμια παραγωγή εμφανίστηκαν παράλληλα με τον κορωνοϊό. Καραντίνες, λουκέτα στα λιμάνια της χώρας, μπλόκο στη διεθνή διακίνηση των προϊόντων, καθυστερήσεις στις παραδόσεις, ελλείψεις από ένα τσιπάκι μέχρι και το χερούλι μιας πόρτας σε ένα πολυτελέστατο τζιπ και πάει λέγοντας. Στη συνέχεια, το Πεκίνο εφαρμόζοντας -έχει τη δύναμη και διαθέτει όλα τα… απολυταρχικά προαπαιτούμενα- πέρασε στη συνταγή της μηδενικής ανοχής στον κορωνοϊό. Τα αποτελέσματα είναι γνωστά. Παταγώδης αποτυχία.
Όλα τα παραπάνω, με την προσθήκη του διεθνούς ανταγωνισμού, αλλά και με την παγκόσμια ζήτηση να εκτινάσσεται (ακόμη κι ως αντίδραση μετά την περιπέτεια του Covid-19), ανέβασαν τον πυρετό στους CEO πολυεθνικών τιτάνων. Έπρεπε να βρουν λύσεις που να επιβεβαιώνουν το δόγμα πως (πρέπει) το παγκόσμιο εμπόριο να ισορροπήσει σε άλλο επίπεδο. Και μάλλον τις βρίσκουν.
Λίγες μέρες νωρίτερα η έγκριτη γερμανική εφημερίδα «Frankfurter Allgemeine Zeitung» φιλοξένησε μια προσέγγιση του θέματος: οι βιομηχανίες της Δύσης κι όχι μόνο αυτές αποχαιρετούν την Κίνα και μετακομίζουν σε άλλες ασιατικές χώρες. Σε αναπτυσσόμενες οικονομίες κι όχι μακριά από την Κίνα, αλλά σχεδόν δίπλα. Τα νέα Ελντοράντο για τα παγκόσμια φτηνά εργατικά χέρια δείχνουν να εντοπίζονται στο Βιετνάμ, στην Ταϊλάνδη, στο Μπαγκλαντές, στην Καμπότζη, τη Μαλαισία, την Ινδία, αλλά και τις Φιλιππίνες. Σε αυτήν τη γεωγραφική ζώνη που πολύ ορθά, νομίζω, χαρακτήρισε το έγκριτο περιοδικό της Βρετανίας “Economist” ως… «εναλλακτική Ασία», δηλ. Altasia.
Κοστίζει λοιπόν λιγότερο το μεροκάματο σε αυτήν την περιοχή; Ναι. Είναι φτηνότερο. Οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους: με βάση τα στοιχεία που δημοσιοποίησε το Πεκίνο, μέσα σε 8 χρόνια, συγκεκριμένα την περίοδο 2013 -2021, ο μέσος μισθός ενός Κινέζου εργαζόμενου εκτοξεύτηκε. Από τα 46.000 γουάν (δηλ. περίπου 6.680 δολάρια) τον χρόνο πήγε στα 92.000. Εάν θέλουμε να κάνουμε και την αναγωγή σε ευρώ, ας έχουμε υπόψη μας πως 1 ευρώ ισούται με 7,35 κινεζικά γουάν. Άρα, με ετήσιο εισόδημα ο Κινέζος κοντά στα 12.500 ευρώ δεν συμφέρει την παγκόσμια βιομηχανία. Δεν μπαίνουμε σε λεπτομέρειες για το εάν δουλεύει 16 ώρες -δηλ. διπλοβάρδια- τη μέρα επί σχεδόν 7 ημέρες την εβδομάδα, σε συνθήκες απερίγραπτες, σχεδόν πορτογαλέζικης γαλέρας του 1600 (τα είδαμε και σε σχετικά πρόσφατο γαλλικό ντοκιμαντέρ), με τη λέξη «απεργία» φυσικά να είναι ακόμη άγνωστη.
Μέχρι τώρα αναρωτιόμασταν πώς θα μπορέσουν οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που έχουν τις έδρες, τις μονάδες τους μέσα στην ΕΕ, να ορθώσουν ανάστημα στον ανταγωνισμό. Πώς θα μπορούσε μια επιχείρησή μας να ανταγωνιστεί έναν Κινέζο που όλη μέρα κολλάει μια ετικέτα σε ένα λούτρινο παπάκι κι αυτό κοστίζει για παράδειγμα 1,20 ευρώ, τελική τιμή - υπολογίστε πόσο πραγματικά κοστίζει. Και τώρα; Στον… αστερισμό της Altasia, τα πράγματα θα γίνουν ακόμη χειρότερα. Δεν ξέρω πλέον εάν κάποιο πουκάμισο ράβεται σε μια ξύλινη αποικία με βάρκες σε αυτές τις χώρες. Δεν ξέρω εάν τα υφάσματα είναι κανονικά. Δεν ξέρω εάν τα γαζιά είναι ίσια. Αυτό που ξέρω όμως είναι πως θα είναι ακόμη πιο φτηνά.
Το μοναδικό προφανώς όπλο που θα μπορούσαν να προτάξουν οι δικές μας, εντός της ΕΕ βιομηχανίες και βιοτεχνίες, είναι ένα: η ποιότητα. Η ποιότητα που διασφαλίζει όχι μόνο υγιείς εργασιακές συνθήκες αλλά κι ένα υγιές περιβάλλον. Το καλό προϊόν που ανακυκλώνεται, προέρχεται από ανακύκλωση, καταναλώνει λιγότερο νερό για την κατασκευή του, προέρχεται από καθαρές πρώτες ύλες, κάνει τέλος πάντων τον κύκλο του στο περιβάλλον. Ένα καλό προϊόν, φτιαγμένο από ένα σχετικά χαρούμενο εργάτη ευρωπαϊκής βιομηχανίας που δεν θα μυρίζει πλαστικό δίνοντας μια τόση δα παράταση ζωής στον ασθμαίνοντα πλανήτη μας. Σαν το μέλι μας ένα πράμα. Το αγνό, το φυσικό, το βιολογικό κι όχι σαν εκείνα που έρχονται με τις καραβιές φουλ στο χημικό από… ιμιτασιόν μέλισσες.