Είναι πολύ ευχάριστο, παρότι ίσως σε κακό timing, το γεγονός ότι επιτέλους οι δήμοι ασχολούνται ενεργά και δυναμικά με το χώρο. Ο δήμος Θεσσαλονίκης αναθεώρησε το γενικό πολεοδομικό σχέδιό του, κάτι εξαιρετικά σημαντικό και επίσης πήρε τη χρήση της νέας παραλίας. Ο ΣΥΡΙΖΑ παρουσίασε το δικό του σχέδιο βιώσιμης ανάπτυξης για τη Β' Θεσσαλονίκης, ενώ οι παραχωρήσεις στρατοπέδων στους δήμους επανέρχεται στο προσκήνιο.
Το λιμάνι και ο χώρος της ΔΕΘ επανέρχονται στο επίκεντρο βλέψεων για περαιτέρω αξιοποίηση και ανάπτυξη, όπως και το παραλιακό μέτωπο, οι Λαχανόκηποι, εγκαταλειμμένα κτίρια – φιλέτα σε όλο το νομό, υποδομές κτλ.
Τα σχέδια ξεσκονίζονται και πάλι, γίνονται νέα και φαντάζει σαν να είμαστε μπροστά σε έναν νέο οραματικό αναπτυξιακό... κυκλώνα με επίκεντρο τη Θεσσαλονίκη. Είναι έτσι; Ο οίστρος που έχει πιάσει τους αρμόδιους θα μετατραπεί σε κάτι απτό και ωφέλιμο για την πόλη; Ή μήπως και πάλι είμαστε μπροστά σε μεγαλεπήβολα και μηδέποτε εφαρμοσμένα σχέδια επί χάρτου;
Προφανώς κανείς δεν μπορεί να απαγορεύσει στους αρμόδιους να οραματίζονται, να σχεδιάζουν, να μελετούν, να προετοιμάζονται και να προετοιμάζουν για ένα καλύτερο αύριο. Θα έπρεπε όμως να είναι επίσης προφανής (και πιο άμεση) η ανάγκη για αντιμετώπιση των προβλημάτων με πράξεις κι όχι στη θεωρία. Κι αυτό το τελευταίο δεν το βλέπουμε.
Προβλήματα που κάποιοι έλεγαν ότι θα τα έλυναν σε έξι μήνες δεν τα λύνουν ούτε σε έξι χρόνια κι όπως πάει δε θα τα έχουν λύσει ούτε σε εξήντα. Υπάρχει και η κοινή λογική, την οποία βιάζουμε καθημερινά.
Οι δήμοι είναι δεδομένο ότι δεν είναι ακόμη τα αφεντικά του τόπου τους. Προσπαθούν να γίνουν, παρότι στα σχέδια και τις διεκδικήσεις είναι μπροστάρηδες και στα προβλήματα κρύβονται και βάζουν μπροστά την κεντρική διοίκηση.
Όλα όσα ακούμε το τελευταίο διάστημα δεν είναι καινούργια. Κάποιες λίγες ιδέες ίσως, αλλά τα περισσότερα αποτελούν σχέδια δεκαετιών, τα οποία πλασάρονται ξανά και ξανά με αφορμή κάθε φορά μια πρωτοβουλία και μια εξέλιξη όσο μικρής σημασίας κι αν είναι αυτή. Θεωρώ πως αυτό είναι δείγμα της ανάγκης που υπάρχει να υλοποιηθούν κάποια στιγμή όλα όσα σέρνονται επί πολλά χρόνια ως ιδέες, μελέτες και σχεδιασμοί.
Όλη αυτή η κινητικότητα του τελευταίου διαστήματος είναι θετική. Και μακάρι να καταλήξει κάπου. Αισιόδοξος δεν είμαι. Και δεν είμαι όχι επειδή τα έχουμε ξανακούσει και έχουμε γίνει μάρτυρες ανάλογων καταστάσεων, αλλά για δυο πολύ βασικούς λόγους.
Ο πρώτος έχει να κάνει με ένα εντελώς πρακτικό ζήτημα. Το οικονομικό, τη χρηματοδότηση, η οποία σε κανέναν από τους μεγαλεπήβολους σχεδιασμούς δεν είναι δεδομένη. Αντιθέτως, λεφτά δεν υπάρχουν...
Οι άξονες χρηματοδότησης από την μόνη πηγή χρηματοδοτήσεων, το νέο ΕΣΠΑ, είναι πολύ συγκεκριμένοι. Και τα χρήματα σαφώς δεν είναι ανεξάντλητα και δεν αφορούν μόνο στη Θεσσαλονίκη. Τι κρίμα; Δεν είμαστε το κέντρο του κόσμου... Άρα ένα ερώτημα είναι από πού θα βρεθούν τα χρήματα για να γίνουν πράξη τα σχέδια; Μπορεί κάποιος να σκέφτεται πως θα ήταν σπουδαίο να γίνει ένα μητροπολιτικό πάρκο 100% γεμάτο πράσινο σε ένα από τα στρατόπεδα ή ακόμη και σε δομημένους χώρους του ευρύτερου πολεοδομικού συγκροτήματος, όμως αυτό είναι σχεδόν αδύνατο.
Τι μπορεί να γίνει; Σας γυρνάω πολλά χρόνια πίσω, στις «αμαρτωλές» ΣΔΙΤ. Όμως η αλήθεια είναι ότι ούτε 1% των εξαιρετικών σχεδίων που μας διαφημίζουν δεν μπορεί να υλοποιηθεί χωρίς ένα μοντέλο στρατηγικού ιδιώτη επενδυτή, ο οποίος σε συνεργασία με το ευρύτερο Δημόσιο (εκεί είναι και οι Δήμοι) θα υλοποιήσει τα απαιτούμενα έργα για να κερδίσει και ο ίδιος τη μερίδα του λέοντος από την όποια ανάπτυξη. Κέρδη θα έχει και η πόλη και ο όποιος οικείος δήμος και οι πολίτες σε ό,τι αφορά στη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους. Κι όχι βέβαια μόνο στην κοντόφθαλμη προοπτική κάποιων μεροκάματων.
Μακάρι να μη χρειαζόταν να μπει στο ζύγι η βιωσιμότητα του παρόντος και του μέλλοντός μας, αλλά πρακτικά είναι αναγκαίο να μπει. Δε γίνεται αλλιώς.
Ο δεύτερος λόγος είναι ότι όλα αυτά τα σχέδια, σχεδιάκια και σχεδιάρες δεν εντάσσονται σε ένα ολοκληρωμένο σχεδιαστικό πλαίσιο, δεν είναι δηλαδή κάτω από μια μεγάλη ομπρέλα, που θα κατευθύνει τους σχεδιασμούς, ώστε σε ενιαία βάση να προβλεφθούν υλοποιήσιμα έργα, όχι αλληλοαναιρούμενα και αποτελεσματικές στο τέλος παρεμβάσεις.
Για να το πω μπακαλίστικα, μπορείς να πεζοδρομήσεις την παραλία, να κάνεις και υποθαλάσσια και να βρεις ίσως ένα σύστημα που μέσες άκρες θα δουλεύει σε ό,τι αφορά στη ροή της κυκλοφορίας στο ιστορικό κέντρο της πόλης. Το σύστημα όμως σε μια επιστροφή ενός Σαββατοκύριακου θα καταρρεύσει αν δεν έχεις άλλους δρόμους υπερτοπικούς για να διοχετεύσεις την κυκλοφορία. Κάθε έργο είναι πεπερασμένης δυνατότητας. Κανένας δρόμος δε χωράει όλα τα αυτοκίνητα κινούμενα σε μια κατεύθυνση. Συνεπώς, αν συνεχίσει σχεδόν το σύνολο της κυκλοφορίας από τα δυτικά να μπαίνει στο κέντρο της πόλης και ειδικά στην παραλιακή λεωφόρο Νίκης και το σύνολο της κυκλοφορίας από ανατολικά να φτάνει στη Βούλγαρη και να μπλοκάρεται καμιά παρέμβαση όσο σημαντική και να είναι δε θα δώσει λύση στις καλοκαιρινές επιστροφές μας στη Θεσσαλονίκη. Αυτό είναι ένα από τα χιλιάδες παραδείγματα που είμαι σίγουρος μπορεί να σκεφτεί ο καθένας.
Όπως επίσης είναι απολύτως βέβαιο ότι όσα δημοτικά αναψυκτήρια και να κάνει ο δήμος ως επιχειρηματίας θα αποτύχει. Αν λοιπόν το μοντέλο της χρήσης της νέας παραλίας δεν αγκαλιάσει τον ιδιώτη επενδυτή τότε δεν έχει κανένα νόημα η παραχώρηση στο δήμο. Το ίδιο ισχύει και για τα σχέδια των άλλων δήμων που διαθέτουν προνομιούχες παραθαλάσσιες εκτάσεις. Όπου προσπάθησε το Δημόσιο να κάνει τον επιχειρηματία απέτυχε. Και ορισμένα επιτυχημένα παραδείγματα είναι οι εξαιρέσεις που απλώς επιβεβαιώνουν τον κανόνα. Γι' αυτούς τους λόγους θα χρειαζόταν να γίνει ένας κεντρικός μπούσουλας ο οποίος θα «κούμπωνε» μεταξύ τους όλους τους σχεδιασμούς και θα μας έλεγε τι τελικά είναι εφικτό και πραγματικά ωφέλιμο και τι όχι.