Η μετατροπή του πρώην στρατοπέδου Παύλου Μελά σε Μητροπολιτικό Πάρκο φαίνεται ότι θα είναι ίσως η καλύτερη πρακτική αξιοποίησης ενός ελεύθερου δημόσιου χώρου στη Θεσσαλονίκη. Το μέγεθος δε της παρέμβασης που γίνεται εκεί επηρεάζει όχι μόνο τη δυτική Θεσσαλονίκη, αλλά συνολικά το πολεοδομικό συγκρότημα.
Ο αρχιτέκτονας της παρέμβασης, Πρόδρομος Νικηφορίδης, έδωσε με τον πλέον εύληπτο τρόπο τη σπουδαιότητα του πρότζεκτ, αναρτώντας μια αεροφωτογραφία και γράφοντας ότι «η επιφάνεια του πάρκου ισούται με την επιφάνεια 2.500 πολυκατοικιών».
Τόσο σημαντική είναι αυτή η όαση πρασίνου που δημιουργείται στην καρδιά της δυτικής Θεσσαλονίκης, σε έναν χώρο που δεν αντιμετωπίζει μόνον την έλλειψη πρασίνου, αλλά και πολλά άλλα συναφή περιβαλλοντικά προβλήματα.
Θα λύσει το Μητροπολιτικό Πάρκο Παύλου Μελά όλα αυτά τα προβλήματα; Όχι. Όμως σίγουρα θα βελτιώσει σημαντικά την υφιστάμενη κατάσταση, θα δημιουργήσει έναν σοβαρότατο πόλο έλξης, σε μια περιοχή που είναι από αφιλόξενη, μέχρι αποκρουστική πολεοδομικά και κυρίως θα συνεισφέρει σημαντικά στην ποιότητα της καθημερινότητας και της διαβίωσης των κατοίκων της ευρύτερης περιοχής. Υπό προϋποθέσεις μπορεί να αποφορτίσει σημαντικά και το κέντρο της Θεσσαλονίκης.
Στο συγκεκριμένο πρότζεκτ συμμετέχουν και μάλιστα ενεργά όλοι οι φορείς διοίκησης. Από την κυβέρνηση και την περιφέρεια, μέχρι τον δήμο. Και όλοι συμφώνησαν στο σχέδιο, το διεκδίκησαν, το προώθησαν και αυτή η συμφωνία, αυτή η συνεργασία είναι το κλειδί για την επιτυχία.
Επιτυχία που θα έρθει έως το τέλος του 2023 ή έστω στις αρχές του επόμενου έτους, όταν υπολογίζεται ότι οι εργασίες της ανάπλασης του χώρου και για το πράσινο θα ολοκληρωθούν.
Για να μην τρέφουμε αυταπάτες, οι εργασίες που θα ολοκληρωθούν συνιστούν την πρώτη φάση της αξιοποίησης του χώρου. Αφορούν για να το πω απλά κυρίως στα έργα πρασίνου, που σε προϋπολογισμό άγγιξαν τα 20 εκατ. ευρώ. Πόροι, οι οποίοι διασφαλίστηκαν από τους ευρωπαϊκούς πόρους της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας κι έτσι κατέστη εφικτό να υλοποιηθεί αυτή η πρώτη φάση, να γίνει δηλαδή η ιδέα πράξη. Διασφαλισμένη από τον δήμο Παύλου Μελά θεωρείται και η χρηματοδότηση των 7 εκατ. ευρώ για την πλήρη αποκατάσταση του μεγάλου κεντρικού κτηρίου (Α2 – κτήριο Στρατωνισμού), που βλέπει όποιος διέρχεται την οδό Λαγκαδά (το μεγαλύτερο των κτηρίων συνολικής επιφάνειας περίπου 3.500 τ.μ,). Οι παρεμβάσεις στο κτήριο αναμένεται να ολοκληρωθούν τον Αύγουστο του 2024. Εκεί προβλέφθηκε να λειτουργήσει το Μουσείο και Εκθεσιακός Χώρος Εθνικής Αντίστασης και να χρησιμοποιηθεί από τον δήμο, τόσο για τη λειτουργία κάποιων υπηρεσιών του, όσο και για νέο Δημαρχείο και αίθουσα συνεδριάσεων του δημοτικού συμβουλίου. Με λίγα λόγια το κτήριο θα μπει για τα καλά στη ζωή των κατοίκων και της πόλης.
Και για να έχουμε και μια εικόνα του χρόνου που απαιτήθηκε και απαιτείται για όλα αυτά πρέπει να γνωρίζουμε ότι αφενός τα έργα πρασίνου άρχισαν περίπου πριν από 15 μήνες και τα έργα στο διατηρητέο κτήριο που προανέφερα μόλις τον προηγούμενο Ιανουάριο. Συνεπώς οι χρόνοι υλοποίησης των εργασιών δεν είναι τραβηγμένοι, αλλά αντιθέτως το πρότζεκτ πηγαίνει με ικανοποιητική ταχύτητα.
Δυο είναι τα ζητήματα που θα μας απασχολήσουν την επόμενη μέρα της ολοκλήρωσης αυτής της πρώτης φάσης αξιοποίησης του πρώην στρατοπέδου.
Το πρώτο έχει να κάνει με τη συνέχεια των παρεμβάσεων. Υπάρχουν κι άλλα κτήρια, υπάρχουν κι άλλοι ελεύθεροι χώροι, υπάρχουν κι άλλες εξυπηρετήσεις που θα πρέπει να υλοποιηθούν. Ο σχεδιασμός επίσης υπάρχει για όλα αυτά, ώστε αυτός ο τεράστιος χώρος να αποδοθεί σε χρήση στους πολίτες με ολοκληρωμένο τρόπο. Το πρώτο λοιπόν που θα πρέπει να βάλουν στο μυαλό τους όσοι ασχολούνται με αρμοδιότητα για το Μητροπολιτικό Πάρκο Παύλου Μελά είναι η εξασφάλιση της αναγκαίας χρηματοδότησης για τα επόμενα βήματα. Θα είναι κρίμα να μείνει ημιτελές το σχέδιο και να αρκεστούμε σε ό,τι όμορφο φαίνεται να γίνεται εκεί σήμερα. Να μη μείνει στη μέση η παρέμβαση.
Το δεύτερο είναι η διαχείριση του χώρου. Και λέγοντας διαχείριση εννοώ τη συντήρησή του, τη διαρκή φροντίδα του, την καθαριότητά του, το πότισμα, τις φυτεύσεις, τον καλό φωτισμό ακόμη και την προβολή του νέου υπερτοπικού πνεύμονα πρασίνου και αναψυχής της Θεσσαλονίκης. Θα απαιτηθούν πόροι και μάλιστα τακτικοί. Θα απαιτηθεί προσωπικό που θα απασχολείται σε σταθερή βάση. Θα απαιτηθεί και προγραμματισμός ενεργειών ευαισθητοποίησης του κόσμου και ιδιαίτερα των νέων. Η τοπική κοινωνία πρέπει να αγκαλιάσει το πάρκο. Πρέπει ο δήμος να την κάνει σύμμαχο και συμμέτοχο στο πρότζεκτ, για να το προστατεύσει επαρκώς και να μην το αφήσει σε διαδικασία φθοράς και απαξίωσης. Μόνες τους οι υπηρεσίες του δήμου δεν θα μπορέσουν σε βάθος χρόνου να διατηρήσουν αυτή την εικόνα και τη λειτουργία του χώρου. Είναι σχεδόν νομοτελειακό. Η συμμετοχή του πολίτη είναι κλειδί για να μην καταντήσει κι αυτό το κόσμημα για τη Θεσσαλονίκη ένας ακόμη χώρος που θα παραδοθεί στο έλεος της φθοράς.
Μπορεί το Μητροπολιτικό Πάρκο Παύλου Μελά σήμερα να αποτελεί καλή πρακτική, όμως πολύ σύντομα μπορεί να αποτελέσει εάν όλοι δεν προσέξουμε ακόμη ένα από τα πολλά παραδείγματα απαξιωμένων χώρων που έχουμε στη Θεσσαλονίκη. Να μη φτάσουμε στο μέλλον να καταγγέλλουμε, να γκρινιάζουμε, να φωτογραφίζουμε βανδαλισμούς και εγκατάλειψη και να βλέπουμε να καταστρέφεται κάτι τόσο όμορφο, τόσο αναγκαίο και τόσο σημαντικό.
Για όλα αυτά πρέπει να υπάρχει από σήμερα ετοιμότητα, πρόνοια, προγραμματισμός και αφοσίωση. Το Μητροπολιτικό Πάρκο Παύλου Μελά άλλωστε θα είναι το πρώτο και μόνο του είδους στη Θεσσαλονίκη για τα επόμενα πολλά μάλλον χρόνια. Αξίζει τον κόπο και μια επιπλέον προσοχή.