Αν κάποιος τα βάλει κάτω με χαρτί και μολύβι θα διαπιστώσει πως η κυβέρνηση έχει λάβει πολλά μέτρα προκειμένου να βελτιωθεί η οικονομική κατάσταση των πολιτών. Αυξήσεις στους μισθούς και τις συντάξεις, μειώσεις φόρων και εισφορών, σοβαρότατη μείωση της ανεργίας, που μοιάζει να μην αποτελεί πια πρόβλημα για την ελληνική κοινωνία. Κι όμως, το αποτέλεσμα δεν είναι το ίδιο αισιόδοξο. Ούτε καν ελπιδοφόρο.
Μοιάζει η κυβέρνηση να κάνει ό,τι μπορεί (άλλο μίγμα ενίσχυσης των εισοδημάτων, καλύτερο, δύσκολα θα βρεθεί) αλλά να μην έχει αποτέλεσμα. Τι άλλο θα μπορούσε να κάνει για να μην έχουμε φτωχοποίηση κοινωνικών στρωμάτων, για να μην έχουμε δικαιολογημένη γκρίνια στην κοινωνία και αγοραστική αδυναμία;
Την απάντηση σε αυτό δεν θα τη δώσω εγώ. Είναι θέμα της κυβέρνησης και των υπόλοιπων κομμάτων και στην πορεία προς τις εθνικές εκλογές ελπίζω να γίνουμε σοφότεροι ή να έχουμε κάποιες πιο αποτελεσματικές ιδέες.
Θα επισημάνω δυο δεδομένα:
Το πρώτο είναι η κρίση ακρίβειας. Η πορεία της ακρίβειας ξεπερνά κατά πολύ τις αυξήσεις στα εισοδήματα και τις μειώσεις των φόρων. Το αποτέλεσμα είναι ότι η κυβέρνηση πετυχαίνει έναν έναν όλους τους στόχους που είχε βάλει (και για τους οποίους επιλέχθηκε από τους πολίτες) και μάλιστα τους υπερβαίνει κιόλας για να είμαστε δίκαιοι. Και μπορεί να αποδειχθεί λανθασμένη η τακτική να μη δοθεί 13ος και 14ος μισθός στο Δημόσιο ή στους συνταξιούχους, αλλά αυτό είναι νόμισμα με δυο όψεις. Θυμίζω ότι για να δινόταν αυτή η παροχή, κάποιες άλλες δεν θα δίνονταν... Έχουμε και τα δημοσιονομικά μας.
Εκεί που αποτυγχάνει η κυβέρνηση είναι στον έλεγχο της αγοράς και στην αποκατάσταση συνθηκών υγιούς ανταγωνισμού. Εκείνο το περιβόητο χρηματιστήριο των καυσίμων για παράδειγμα, που το επικαλούνται όλοι όποτε έχουμε υπέρογκες αυξήσεις στα καύσιμα, αρνούνται επιδεικτικά να το επικαλεστούν όταν θα έπρεπε να έχουμε μειώσεις. Η περιβόητη διεθνής τιμή αίφνης εξαφανίζεται όταν πέφτει και επανεμφανίζεται όταν ανεβαίνει. Πρόκειται περί κοροϊδίας των καταναλωτών. Προσωπική άποψη, την οποία σας διαβεβαιώνω συμμερίζονται ακόμα κι όσοι συνήθισαν πια να βλέπουν την τιμή της βενζίνης να ισορροπεί (αδικαιολόγητα βάσει του... χρηματιστηρίου) επί πάρα πολλούς μήνες τώρα στα 1,6 – 1,7 ευρώ το λίτρο. Άλλη μια βελόνα που κόλλησε... Την κοροϊδία όλοι την αισθάνονται και όλοι την καταλαβαίνουν. Μέχρι που εδραιώνεται ως αντίληψη και η εξαργύρωση έρχεται στις κάλπες...
Όπως κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι οι τιμές στο σούπερ μάρκετ, παρά τα καλάθια και τις πρωτοβουλίες συγκράτησης (που όντως πήρε η κυβέρνηση) συνεχώς αυξάνονται με ρυθμούς δυσανάλογους των εισοδημάτων.
Τα παραδείγματα είναι πάρα πολλά. Και τα έχουν όλοι πρόχειρα, διότι όλοι υποφέρουν (ανεξαρτήτως οικονομικής κατάστασης) από την ακρίβεια. Έλεγχοι ελάχιστοι, ανταγωνισμός αστείος και θύματα όλοι οι καταναλωτές, που δεν μπορούν να φύγουν με τα απαραίτητα από το σούπερ μάρκετ αν δεν έχουν κάνει λογαριασμό κατοστάρικου ή να κινηθούν αν δεν βάλουν πενηντάρικο στην αντλία. Αδιάψευστος μάρτυρας της κατάστασης που επικρατεί είναι ο πληθωρισμός, ο οποίος είναι για κλάματα και δεν δέχομαι ότι είναι το «τίμημα της ανάπτυξης και της ευημερίας». Μόνον οι αριθμολάγνοι που είναι αποκομμένοι από την κοινωνία μπορούν να υιοθετούν τέτοιες δικαιολογίες. Αν η κυβέρνηση δεν λάβει σοβαρά μέτρα για να δαμάσει το τέρας της ακρίβειας σε όλο το φάσμα της κατανάλωσης (δεν είναι μόνο το σούπερ μάρκετ και τα καύσιμα, είναι συνολικά η ενέργεια, τα είδη καθημερινότητας κι όχι μόνον πρώτης ανάγκης, οι λογαριασμοί κτλ.) θα κληθεί να το πληρώσει στην κάλπη. Όχι -μόνο- εκδικητικά. Με αιτία και μάλιστα πολύ σοβαρή.
Πάμε στο δεύτερο, για το οποίο την αφορμή πήρα από τη δημοσιοποίηση των στοιχείων του ΕΦΚΑ για την τελευταία εξαετία. Τα στοιχεία δείχνουν μαζική αύξηση των παράλληλα εργαζόμενων πολιτών από το 2019 έως και το 2025. Τρομακτική αύξηση θα έλεγα, καθώς όσοι απασχολούνται σε πάνω από μια θέσεις εργασίας αυξήθηκαν κατά 25%, ενώ το σύνολο των μισθωτών αυξήθηκε κατά 17%. Τις δικαιολογίες περί έλλειψης δυναμικού δεν τις υπολογίζω παρά μόνο ως μια παράμετρο του ζητήματος. Δικαιολογία, όπως είπα. Η αιτία είναι η ακρίβεια, που αναγκάζει τον εργαζόμενο να κάνει και μια και δυο και τρεις δουλειές για να τα βγάλει πέρα. Κι αυτό έχει επισκιάσει ακόμα και τη γενναία μείωση της ανεργίας, που είναι αποτέλεσμα και της ανάπτυξης και της επιτυχημένης κυβερνητικής πολιτικής.
Ποιος εργαζόμενος θα ήθελε να έχει πολλές δουλειές εάν τον κάλυπτε οικονομικά η μία; Η απάντηση είναι κανένας. Λέτε να θησαυρίζουν όσοι κάνουν δυο και τρεις δουλειές; Θα ήταν μια λογική αυτή. Να θυσιάσει κάποιος την ποιότητα της ζωής του για την ποσότητα στην τσέπη του. Δεν είναι όμως έτσι. Η δεύτερη δουλειά είναι αναγκαστική πια για όσους θέλουν να είναι σε θέση να ανταποκριθούν στα έξοδα. Επ' ουδενί άλλωστε το ύψος των αμοιβών στον ιδιωτικό τομέα δεν έχει φτάσει (ούτε έχει πλησιάσει) τις εποχές προ της οικονομικής κρίσης. Με όσα μεσολάβησαν έκτοτε, αντιλαμβάνεστε ότι έπρεπε να γίνουν όχι απλές αυξήσεις στον κατώτατο μισθό για να επανακάμψουμε ως ενεργά οικονομική κοινωνία, αλλά αλματώδεις. Και δεν έγιναν. Βεβαίως για να δικαιολογήσουμε και τα στοιχεία του ΕΦΚΑ πρέπει να επισημάνουμε ότι περιορίστηκε πολύ και η αδήλωτη εργασία και τα μαύρα χρήματα. Κι αυτό δεν είναι δικαιολογία. Είναι από τις αιτίες. Και προσοχή μιλάμε για μισθωτή εργασία κι όχι για τους ελεύθερους επαγγελματίες, οι οποίοι έχουν παράλληλα κι έναν μισθό...
Επαναλαμβάνω τη συνταγή για να πάνε τα πράγματα καλύτερα δεν την έχω. Αλλά εκείνο που γνωρίζω είναι ότι κατάλληλο (ολοκληρωμένο) μίγμα αντιμετώπισης των οικονομικών προβλημάτων της κοινωνίας, της πραγματικής οικονομίας, δεν έχει παρουσιάσει κανείς.
Η ελπίδα είναι στην προεκλογική περίοδο και δεν αστειεύομαι. Τα κοστολογημένα προγράμματα των κομμάτων και οι προτάσεις τους (εναλλακτικές ή απλώς διαχειριστικές) θα αποτελέσουν έναν πυλώνα για την κατεύθυνση που θα επιλέξει το εκλογικό σώμα στις κάλπες. Σε άλλες συνθήκες αυτό μπορεί να περνούσε σε δεύτερη μοίρα. Τώρα όχι. Είναι το τίμημα της «σταθερότητας» και της «κανονικότητας» υπό μία έννοια.
Έτσι όπως πηγαίνουν τα πράγματα προς τις εκλογές θεωρώ ότι και αυτή τη φορά οι πολίτες προτού ρίξουν το ψηφοδέλτιο της επιλογής τους στην κάλπη θα βάλουν το χέρι στην τσέπη. Η κυβέρνηση έχει μπροστά της έναν χρόνο για να κάνει τα δικά της. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν μπροστά τους το ίδιο χρονικό διάστημα για να πείσουν ότι μπορούν καλύτερα και έχουν τον τρόπο να αντιμετωπίσουν αυτά τα μείζονα ζητήματα. Η πολιτική δεν είναι μόνο οικονομία, αλλά όταν η πραγματική οικονομία δεν πάει καλά ας το πιστέψουν όλοι ότι οι προτεραιότητες ανατρέπονται. Δεν είναι θέμα πολιτικής, λογικής ή αντίληψης. Είναι θέμα επιβίωσης. Όχι μόνο της κοινωνίας, αλλά και του πολιτικού συστήματος. Διότι όταν ο άλλος ψηφίζει αντιδραστικά ή εκδικητικά, στην πολιτική το κέρδος γίνεται επικίνδυνο...
