Με αφορμή την πρόσφατη δημόσια διαφωνία της διοίκησης της ΔΕΘ – Helexpo με το ΤΑΙΠΕΔ για το κόστος της ανάπλασης του εκθεσιακού κέντρου Θεσσαλονίκης ένας νέος χορός εκατομμυρίων ευρώ κυματίζει -όταν δεν… ίπταται- πάνω από τη Θεσσαλονίκη. Ως μία ακόμη απόδειξη της… αμεριμνησίας με την οποία σε αυτή την πόλη αντιμετωπίζονται θέματα μεγάλου αναπτυξιακού ενδιαφέροντος και δημοσίου συμφέροντος. Διότι η περίπτωση της ΔΕΘ είναι η πιο πρόσφατη, είναι χαρακτηριστική, αλλά όχι η μοναδική. Υπάρχουν και σε άλλα πεδία… αναμονές, που ακολουθούν μεγαλόστομες εξαγγελίες, οι οποίες δεν προχωρούν είτε λόγω ελλιπούς προετοιμασίας, είτε λόγω ελλείψεως χρηματοδοτήσεων. Ενίοτε ισχύουν και το ένα και το άλλο. Δεν προχωρούν, λοιπόν, καθόλου ή προχωρούν τόσο αργά, ώστε ο ρυθμός τους δεν ικανοποιεί κανέναν και -κυρίως- δεν εξυπηρετεί τον σκοπό για τον οποίο έχουν σχεδιαστεί.
Ας μην ξεχνάμε ότι η κατασκευή του μετρό της Θεσσαλονίκης, που σήμερα χαίρονται όσοι το χρησιμοποιούν και εξυπηρετούνται, κράτησε αντί για έξι, συνολικά 18 χρόνια. Αν κρίνουμε από τις θετικές επιπτώσεις στην κίνηση του κέντρου της πόλης τους τέσσερις πρώτους μήνες της λειτουργίας του, ο καθένας αντιλαμβάνεται πόσα έχασε η Θεσσαλονίκη σε αυτά τα 12 χρόνια της καθυστέρησης. Διότι πέραν του ότι στερήθηκε γι’ αυτό το διάστημα μιας αποδοτικότερης λειτουργίας, εμπορικές πιάτσες καταστράφηκαν, επιχειρήσεις έκλεισαν ή υποβαθμίστηκαν κυρίως στην Εγνατία, στη Δελφών και στη Μακεδονίας, ενώ το κόστος που ξεκίνησε από το ένα δισ. ευρώ και κάτι σχεδόν διπλασιάστηκε.
Στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης η επέκταση της 6ης προβλήτας ξεκίνησε πριν από 30 χρόνια, αλλά διεκόπη βίαια και ακόμη δεν έχει υλοποιηθεί. Τώρα το κόστος έχει ανέβει σε τουλάχιστον 180 εκατ. ευρώ και ακόμη κι αν το έργο ξεκινήσει τον προσεχή Μάιο και ολοκληρωθεί στα τέλη του 2027 ή το 2028 θα μετράει καθυστέρηση περισσότερη των τριών δεκαετιών και αύξηση δαπάνης δεκάδων εκατ. ευρώ. Επιπλέον -το κυριότερο- θα μετράει 30 τόσα χρόνια υποβάθμισης του λιμανιού της Θεσσαλονίκης, που στο διάστημα αυτό έχει χάσει πολλές ευκαιρίες και μάλλον έχει απωλέσει και ορισμένα πλεονεκτήματα. Την ίδια ώρα η οδική και σιδηροδρομική του σύνδεση με τα κύρια δίκτυα της χώρας καθυστερεί αδικαιολόγητα χρόνια ολόκληρα, ενώ -φυσικά!- το κόστος τους αυξάνεται.
Η ανάπλαση του εκθεσιακού κέντρου της ΔΕΘ – Helexpo άρχισε να σχεδιάζεται το 2012 και σήμερα -13 χρόνια μετά- δεν είναι απολύτως σαφής ο χαρακτήρα της, αλλά ούτε και το ακριβές της κόστος. Ούτε, ασφαλώς, πού ακριβώς θα βρεθούν τα λεφτά, δεδομένου ότι όπως μάθαμε στην Ελλάδα με δραματικό τρόπο λεφτόδενδρα δεν υπάρχουν, ούτε βρέχει επιταγές ο ουρανός. Στην αρχή η συζήτηση γινόταν για 120 εκατ. ευρώ, αλλά στο πέρασμα του χρόνου η δαπάνη αυξάνεται διαρκώς. Αφού έφθασε στα 180 εκατ. ευρώ, σήμερα το κόστος του έργου έχει εκτοξευτεί στα 370 εκατ. ευρώ, αν πιστέψουμε τον κ. Σταμπουλίδη του ΤΑΙΠΕΔ, ή στα 300 εκατ. ευρώ, αν πιστέψουμε τον κ. Τζήκα, πρόεδρο της ΔΕΘ – Helexpo. Έτσι κι αλλιώς και στις δύο περιπτώσεις τα λεφτά είναι πολλά και αναζητιούνται αγωνιωδώς, καθώς οι πρόθυμοι ιδιώτες επενδυτές που πιθανώς υπήρχαν, ίσως μετά τις τελευταίες… ανατιμήσεις να μην είναι, πλέον, και τόσο πρόθυμοι. Με απροσδιόριστο ακόμη το χρονοδιάγραμμα του έργου το βέβαιον είναι ότι και σε αυτή την περίπτωση -όπως και στο λιμάνι- η πολύχρονη καθυστέρηση στοίχισε στη ΔΕΘ – Helexpo πολλά, που είναι δύσκολο, εάν όχι αδύνατον, να αναπληρωθούν. Διότι οι εποχές -και οι δουλειές- αλλάζουν.
Όταν το Σεπτέμβριο του 2019, στην πρώτη του παρουσία με την ιδιότητα του πρωθυπουργού στα εγκαίνια της ΔΕΘ ο Κυριάκος Μητσοτάκης άναβε το «πράσινο φως» για την παραχώρηση εκατοντάδων στρεμμάτων δημόσιας γης στην ανατολική Θεσσαλονίκη για τη δημιουργία του τεχνολογικού πάρκου Thess Intec με ιδιωτικά κεφάλαια και έδινε περιθώριο δύο ετών για την ανάπτυξη του πρότζεκτ, προειδοποιώντας ότι σε διαφορετική περίπτωση το δημόσιο θα πάρει το ακίνητό του πίσω, ίσως να μη φανταζόταν ότι έξι χρόνια μετά, το έργο θα βρισκόταν ακόμη στο επίπεδο των χωματουργικών εργασιών και της -δύσκολης όπως αποδεικνύεται- έκδοσης οικοδομικών αδειών. Επιπλέον, ίσως να μην υπολόγιζε, ότι προκειμένου να υπάρξει πρόοδος, το κράτος θα υποχρεωνόταν να βάλει «βαθιά το χέρι στην τσέπη», εντάσσοντας το έργο στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας με 36 εκατ. ευρώ. Αν υπολογίσει κανείς ότι το πρότζεκτ ξεκίνησε με μηδενική δημόσια χρηματοδότηση -η παραχώρηση της γης ήταν η συνεισφορά του δημοσίου- προφανώς σε μία ακόμη περίπτωση έχουμε χορό εκατ. ευρώ, αλλά και προφανή χρονική υστέρηση.
Τα παραδείγματα έργων και προγραμμάτων στη Θεσσαλονίκη για τα οποία ισχύει ο συνδυασμός καθυστερήσεων και αύξησης του κόστους είναι πολλά και η ταχύτητα που κινούνται τα πράγματα στην εποχή μας δεν έχει μεταβάλλει -ούτε καν επηρεάσει- αυτή τη συνθήκη. Σε όλες τις περιπτώσεις, μάλιστα, πρόκειται για έργα και πρωτοβουλίες, όπου με τον έναν, τον άλλο, ή τον τρίτο τρόπο το δημόσιο συναντά τους ιδιώτες, χωρίς η συνεργασία και ο συντονισμός να είναι αρμονικός. Ίσως επειδή από τη μία πλευρά υπάρχει το γραφειοκρατικό δημόσιο και όσοι (νομίζουν ότι) το υπηρετούν και από την άλλη οι ιδιώτες που είτε κάνουν τη δουλειά και περιμένουν τα (δημόσια) λεφτά είτε βάζουν τα λεφτά και θέλουν να κάνουν τη δουλειά με το δικό τους τρόπο. Αδιέξοδο; Πιθανόν. Το βέβαιον είναι ότι η (όποια) ανάπτυξη φρενάρει και τελικά φτάνουμε στο σημείο που «ωραίες ιδέες, ωραία καίγονται». Το μόνο που μένει είναι ο χορός των εκατομμυρίων που… ίπτανται, ενίοτε αενάως, ως ιδέες και ολογράμματα, δηλαδή χωρίς να προσγειωθούν!
ΥΓ: Το εκπληκτικό είναι η άνεση με την οποία αναφέρονται διαχρονικά τόσο σε προϋπολογισμούς πολλών εκατομμυρίων, όσο και σε συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα οι παράγοντες των έργων και των παρεμβάσεων στη Θεσσαλονίκη. Με τη σιγουριά του βέβαιου, που είναι απολύτως δεδομένο ότι θα πέσει έξω!