*Του Παναγιώτη Ιωακειμίδη
Κ: ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ
Ε: ΕΥΕΛΙΞΙΑ-EΠΕΝΔΥΣΕΙΣ
Ρ: ΡΕΑΛΙΣΜΟΣ
Κ: ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ
Υ: ΥΠΟΔΟΜΕΣ
Ρ: ΡΙΖΕΣ
Α: ΑΞΙΕΣ
Μέσα από την παιγνιώδη διαδικασία του αρκτικόλεξου, θα επικεντρωθούμε στα νέα στοιχεία που πρέπει να εντάξουμε στη νέα τουριστική πολιτική που φαίνεται να διαμορφώνεται την τουριστική χρονιά του 2023 για τον Τουρισμό, που απέδειξε και το 2022 πόσο δυναμικό οικονομικό φαινόμενο, ευαίσθητο και πολυμορφικό είναι. Για αυτό άλλωστε χαίρει το ενδιαφέρον όλων μας.
ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ: Νέες συνθήκες και δεδομένα αντικρίσαμε το 2022, έχοντας ήδη δύο χρόνια εμπειρίας στη διαχείριση της πανδημίας, χρονιά στην οποία οι τουρίστες επικεντρώθηκαν στην ασφάλειά τους (υγειονομική, οικονομική, κοινωνική). Η ασφάλεια μπορεί να προέλθει μέσα από καινοτόμες τουριστικές υπηρεσίες όπως τα Al Chatbots στα ξενοδοχεία, ανέπαφες συναλλαγές (σε αεροδρόμια, ξενοδοχεία, εστίαση, ψυχαγωγία κ.α.), εικονικές περιηγήσεις σε αξιοθέατα και σε ψυχαγωγικές επιλογές. Ανάπτυξη λοιπόν ψηφιακών υπηρεσιών πληροφόρησης που θα συμβάλουν στην συμπερίληψη των επισκεπτών, αλλά και έρευνες που αφορούν κοινωνικές αλλαγές και αλλαγές συμπεριφοράς (behavioural changes).
ΕΥΕΛΙΞΙΑ-ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ: Ευελιξία και προσαρμοστικότητα στις νέες συνθήκες που διαμορφώνονται κάθε χρόνο. Έπειτα από την προσφυγή της Ελλάδας στον μηχανισμό στήριξης του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, κατάρρευση της Thomas Cook, πανδημία Covid-19, πόλεμο Ουκρανίας-Ρωσίας, ενεργειακή κρίση ο τουρισμός απέδειξε πόσο ευμετάβλητο προϊόν είναι. Οι Eπενδύσεις όπως οι νέες τεχνολογίες σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους θα μπορούσαν να βελτιώσουν σημαντικά την προστιθέμενη αξία του τουριστικού προϊόντος - Πολιτιστικός Τουρισμός. Επιπρόσθετα, εργαλεία προς αξιοποίηση αποτελούν τα 3 νέα σήματα (Ζυθοποιεία-Ελαιοτριβεία-Τυροκομεία) που νομοθετήθηκαν πρόσφατα από το Υπ. Τουρισμού και επιτρέπουν τη παράλληλη λειτουργία χώρων εστίασης και μη κύριων τουριστικών καταλυμάτων στις εγκαταστάσεις που θα λάβουν τα σήματα αυτά (όπως συμβαίνει με τα επισκέψιμα οινοποιεία) - Επενδύσεις στον Αγροτουρισμό.
ΡΕΑΛΙΣΜΟΣ: Πόσους πραγματικά επισκέπτες μπορούμε να υποδεχθούμε και να προσφέρουμε ποιοτικές τουριστικές εμπειρίες; Ποιες χώρες τροφοδοτούν κάθε χρόνο με τον περισσότερο πληθυσμό κάθε περιφέρεια και τί δράσεις τους προσφέρουμε; Πόσο στοχευμένη είναι η προβολή των συγκριτικών μας πλεονεκτημάτων σε κάθε τόπο; Ας είμαστε ρεαλιστές. Το τουριστικό πακέτο στην Ευρώπη θα είναι πιο ακριβό το 2023 από τα προηγούμενα χρόνια, αφού θα έχουν αυξηθεί τόσο οι τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων όσο και των ξενοδοχείων. Τα νησιά μας πρέπει να επικεντρωθούν μεταξύ άλλων και στον θαλάσσιο τουρισμό (κρουαζιέρα και γιώτινγκ) την στιγμή που η χώρα μας εισπράττει θετικά μηνύματα για το 2023.
ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ: Εστιάζουμε στην αυθεντικότητα, την ιδιαίτερη ταυτότητα και στους ανθρώπους κάθε τόπου της Ελλάδας. Για παράδειγμα τον επισκέπτη με πολιτιστικά ενδιαφέροντα, πέραν από την επίσκεψη σε ένα μουσείο θα πρέπει να τον κατευθύνουμε στην διάδραση με τους ντόπιους, στην γευσιγνωσία των προϊόντων του τόπου που επισκέπτεται, να τον υποδεχθούμε ένθερμα στα πανηγύρια και τα φεστιβάλ μας, να εξερευνήσει τα χωριά μας και γιατί όχι να μάθει και κάνα δύο λέξεις από την τοπική μας διάλεκτο (ποντιακά, σαρακατσάνικα, τσακώνικα κ.α.).
ΥΠΟΔΟΜΕΣ: Έχοντας ως προτεραιότητα την βελτίωση της τουριστικής εμπειρίας, είναι αναγκαία η αναβάθμιση της λειτουργίας των τοπικών τουριστικών διαδρομών και συνεπώς απαραίτητη για τη διατήρηση και βελτίωση της διεθνούς ανταγωνιστικότητάς τους. Η Ανάπτυξη του Προορισμού (Destination Development) με επενδύσεις στην αναβάθμιση του δημόσιου χώρου και το σχεδιασμό προϊόντων και υπηρεσιών για το διεθνές και εγχώριο κοινό είναι μονόδρομος. Αυτό επιτυγχάνεται με την:
Βελτίωση των υποδομών μεταφοράς, μέσα από την αναβάθμιση αεροδρομίων, λιμένων, μαρίνων και του οδικού δικτύου,
Εμπειρία πρόσβασης και διασυνδεδεμένης συγκοινωνίας (Στοχευμένες παρεμβάσεις / επεκτάσεις του οδικού δικτύου και έργα οδικής σήμανσης και ασφάλειας),
Έργα κοινής ωφέλειας ( επάρκεια ύδρευσης, διαχείριση υγρών και στερεών αποβλήτων, αναμόρφωση και προστασία παραλιακών μετώπων, αντιπλημμυρικά έργα, υπογειοποίηση καλωδίων ), Δημιουργία έργων με πολλαπλασιαστική επίδραση, βελτίωση της οδικής σήμανσης στις τοπικές κοινότητες ώστε να διευκολυνθούν οι ταξιδιώτες-περιηγητές με απώτερο στόχο την μείωση της εποχικότητας και την αύξηση των τουριστικών ρευμάτων προς λιγότερο πολυσύχναστες περιοχές, Δημιουργία χώρων στάθμευσης τουριστικών λεωφορείων ώστε να αποσυμφορηθεί η κυκλοφορία κατά τις περιόδους αιχμής.
Η τουριστική εμπειρία βελτιώνεται και με την Διαχείριση του Προορισμού (Destination Management) και τον συντονισμό φορέων για τη δημιουργία ενιαίας εμπειρίας επισκεπτών μέσω της:
προσέλκυσης νέων επισκεπτών,
βελτίωσης της τουριστικής εμπειρίας μέσω έρευνας των υφιστάμενων αξιοθέατων, προσφερόμενων εμπειριών και δραστηριοτήτων (με βάση desk research, επί τόπου επίσκεψη και συνεντεύξεις),
δημιουργίας νέων εμπειριών ( δημιουργία δικτύου μονοπατιών, περιπατητικών και ποδηλατικών διαδρομών, καθώς και βελτιώσεις σε αρχαιολογικούς χώρους και πολιτιστικά αξιοθέατα).
ΡΙΖΕΣ: Σε κάθε μικρό χωριό, σε κάθε στενό δρομάκι, σε κάθε ‘’καντούνι’’ κρύβεται μία ιστορία η οποία πρέπει να αναδειχθεί. Αυτές είναι οι ΡIΖΕΣ μας. Οι ΡΙΖΕΣ θα δημιουργήσουν ένα νέο «Συμβόλαιο» μεταξύ τουρίστα και τοπικής κοινωνίας. Οι ΡΙΖΕΣ για να διατηρηθούν χρειάζονται Υπεύθυνες Πρακτικές όπως:
η υποστήριξη των τοπικών κοινοτήτων,
η διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς,
η προώθηση της τοπικής οικονομίας.
ΑΞΙΕΣ: Η αξία που παράγει ο τουρισμός μας αφορά όλους. Oι επισκέπτες αποδίδουν μια σχέση τιμής/αξίας στο μυαλό τους για τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που προμηθεύονται. Είναι μονόδρομος το να φιλτράρουμε τα σχόλια ανά τύπο ταξιδιώτη και χώρα για να εντοπίσουμε τάσεις σε προσδοκίες διαφορετικών επισκεπτών. Οι τάσεις θα μας οδηγήσουν σε πιο εξατομικευμένες τουριστικές εμπειρίες και έτσι θα κερδίσουμε το συναίσθημα του επισκέπτη. Ανταγωνισμός: ενισχύθηκε απότομα η σύγκριση με το 2019 και την τότε πετυχημένη σεζόν. Αλλά και η σύγκριση με το 2021 και τα χαμόγελα να δίνουν και να παίρνουν. Αλήθεια, μόνο η Ελλάδα πήγε τόσο καλά; Οι υπόλοιποι έμειναν πίσω; ΟΧΙ! Στην Τουρκία οι Αμερικανοί τουρίστες στο Α’ εξάμηνο του 2022 έφτασαν το + 76.8% σε σχέση με το 2019. Το πρώτο 7μηνο του 2022 το σύνολο των επισκεπτών έφτασε τα 26εκ., δηλαδή +128% σε σχέση με το 2021. Η αγαπημένη όλων Κωνσταντινούπολη, δέχθηκε πάνω από 10 εκ. επισκέπτες το πρώτο 8μηνο του 2022, όταν το αντίστοιχο διάστημα του 2021 υποδέχθηκε 4,8 εκ. και το αντίστοιχο του 2020 3,1 εκ. Η όμορφη Ισπανία, το πρώτο 8 μηνο του 2022 υποδέχθηκε επιπλέον 48 εκ. επισκέπτες +220% σε σχέση με το 2021 και μάλιστα ο Αύγουστος με το +69.7% σε σύγκριση με το ’21 φαίνεται να ήταν ο αγαπημένος της μήνας. Ή μάλλον όχι, καθώς και ο Ιούλιος κατέγραψε +106% σε σχέση με τον Ιούλιο του ’21. Απειλές: Για το 2023 και πέραν του προβλήματος της εποχικότητας και του γεγονότος πως το 2022 ήταν ακόμη κλειστοί πολλοί μακρινοί προορισμοί όπως και χώρες της Αφρικής με αποτέλεσμα πολλοί ευρωπαίοι να επιλέξουν τη Μεσόγειο και τη χώρα μας, δύο φαίνονται να είναι τα μεγαλύτερα προβλήματα που θα έχει να αντιμετωπίσει ο τουρισμός το 2023 – τα 2 ΄΄Ε΄΄ : Ενέργεια και Εκπαίδευση/Εύρεση ανθρώπινου δυναμικού στον Τουρισμό. Θα μπορούσαμε να εντάξουμε και ένα τρίτο ΄΄Ε΄΄ , αυτό των εκλογών των 3 γειτονικών χωρών, Ελλάδας – Κύπρου – Τουρκίας. Αλλά οι τυχόν γεωπολιτικές εξελίξεις είναι αυτές που θα ορίσουν αν οι εκλογές των 3 χωρών θα αποτελέσουν απειλή ή ευκαιρία για τον τουρισμό το 2023.
Συμπερασματικά, έχοντας αναλύσει το αρκτικόλεξο Κ.Ε.Ρ.Κ.Υ.Ρ.Α. για τον Ελληνικό Τουρισμό, συμπεραίνουμε πως για το 2023 το συγκριτικό μας πλεονέκτημα έναντι του έντονου τουριστικού ανταγωνισμού θα είναι οι Άνθρωποί μας σε κάθε τόπο και η Φιλοξενία μας. Άλλωστε δεν είναι τυχαίος ο τίτλος ‘’Φιλοξενία’’ στο καινοτόμο πρόγραμμα τουριστικής εκπαίδευσης που εισήγαγε το Ξενοδοχειακό Επιμελητήριο Ελλάδος με το Υπουργείο Τουρισμού στους μαθητές Δημοτικού το 2022. Στόχος είναι οι μαθητές από νωρίς να αποκτήσουν διάδραση με το επιχειρείν στη χώρα μας και να γνωρίσουν τις ξεχωριστές ομορφιές αυτού του μοναδικού τόπου. Για το 2023 λοιπόν, που είναι και χρονιά εκλογών, ψηφίζουμε Κ.Ε.Ρ.Κ.Υ.Ρ.Α. για τις διακοπές μας.
*Ο Δρ. Παναγιώτης Γ. Ιωακειμίδης είναι Οικονομολόγος – Ερευνητής, με πολυετή τραπεζική εμπειρία. Τα ακαδημαϊκά και ερευνητικά του ενδιαφέροντα σχετίζονται με τις επιδράσεις του πολιτισμού στον τουρισμό και την πολιτιστική διαχείριση. Διδάσκει ως επισκέπτης διδάσκων στο Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών (ΔΠΜΣ) του Ιονίου Πανεπιστημίου με τίτλο «Διατήρηση & Διαχείριση Πολιτισμικής Κληρονομιάς» (Preservation & Management of Cultural Heritage). Ως μεταδιδακτορικός ερευνητής ασχολήθηκε με το ρόλο των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων στον πολιτισμό και στη βιωσιμότητα της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ελλάδας στο πλαίσιο της Ατζέντας 2030.